Thời gian qua, các địa phương trên cả nước đã khẩn trương hoàn tất phương án sắp xếp mạng lưới các trường công lập để kịp vận hành mô hình mới ngay từ năm học 2026-2027. Đây là một chủ trương đúng đắn, nhằm tái cấu trúc hệ thống trường học theo hướng tinh gọn, hiện đại, nâng cao hiệu quả quản trị, sử dụng tối ưu nguồn lực và bảo đảm tốt hơn quyền học tập của người dân trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương có nhiều đổi mới. Tuy nhiên, với mục tiêu chống phá, một số tổ chức, cá nhân đã đăng tải nhiều thông tin sai lệch, mang tính xuyên tạc, quy chụp thiếu căn cứ nhằm bóp méo bản chất của chính sách, qua đó vu cáo Đảng, Nhà nước, gieo rắc hoang mang, kích động bất mãn trong dư luận.
Việc sắp xếp lại các cơ sở giáo dục công lập giúp giảm số lượng đầu mối quản lý, hướng tới hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô phù hợp phân bố dân cư, điều kiện giao thông, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước.
Ngày 6/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 180/NQ-CP, trong đó dành một mục riêng về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027, nêu rõ: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quán triệt, thực hiện nghiêm chủ trương của Đảng, chỉ đạo tại hội nghị của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nhiệm vụ chủ trì phối hợp các bộ, cơ quan, địa phương hoàn thành việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp giáo dục công lập trước ngày 30/8/2026. Hướng dẫn các địa phương rà soát, sắp xếp mạng lưới trường, lớp; bảo đảm đủ giáo viên, sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.
Đến ngày 24/8, 34 địa phương đã phê duyệt đề án sắp xếp cơ sở giáo dục công lập. Tổng số cơ sở giáo dục công lập dự kiến giảm từ 37.530 xuống 18.548, tương ứng giảm 18.982 đầu mối (50,6%). Cần nói rõ, con số giảm hơn một nửa đó là giảm đầu mối quản lý hành chính, nhiều trường được gộp lại dưới một pháp nhân, một bộ máy điều hành. Mục tiêu cốt lõi của việc sắp xếp là khắc phục tình trạng mạng lưới trường lớp manh mún, phân tán, nhiều điểm trường quy mô nhỏ khiến ngân sách đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất, trong khi đội ngũ giáo viên ở không ít nơi lại vừa thiếu vừa thừa cục bộ. Việc gộp các đầu mối quản lý để hình thành những trường có quy mô hợp lý hơn, theo mô hình một trường chính có các phân hiệu, điểm trường, hoặc trường phổ thông nhiều cấp học, nhằm tập trung nguồn lực, nâng chất lượng dạy và học.
Trong các văn bản chỉ đạo, nguyên tắc bảo vệ quyền lợi học sinh được đặt ra cụ thể. Yêu cầu nêu tại Công văn số 777/TTgTCCV ngày 10/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ xác định nguyên tắc: Việc sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã phải phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, quy mô dân số và không gian phát triển; lấy mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hiệu quả đầu tư và năng lực quản trị làm định hướng xuyên suốt, bền vững; không thực hiện sắp xếp một cách cơ học chỉ nhằm giảm đầu mối; tuyệt đối không để học sinh do hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường.
Liên quan vấn đề nhân sự các trường sau sáp nhập đang là một trong những mục tiêu bị xuyên tạc, bóp méo mục đích bằng luận điệu “chia chác lợi ích”, “cắt giảm giáo viên hàng loạt”... những kết quả nêu trên thực tế đã khẳng định tính nhân văn của chủ trương này.
Việc sắp xếp giúp giảm khoảng 32.625 vị trí hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên hành chính, nhưng phần lớn không hề mất việc như lời đồn thổi, mà được bố trí trở lại giảng dạy hoặc chuyển làm cán bộ phụ trách giáo dục cấp xã. Nhờ vậy, số biên chế giáo viên cần tuyển bổ sung cho năm học 2026-2027 giảm mạnh, từ hơn 104.500 xuống còn hơn 43.200 người. Do đó, bài toán thiếu giáo viên đứng lớp kéo dài nhiều năm đang được giải quyết một phần chính nhờ việc sắp xếp lại bộ máy. Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP ngày 5/8/2026 của Chính phủ cũng đã mở hành lang pháp lý để các địa phương bố trí cán bộ dôi dư vào vị trí phù hợp năng lực, nguyện vọng.
Một khía cạnh đang bị các đối tượng chống phá cố tình phớt lờ, đó là nỗ lực bảo đảm việc dạy và học không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi. Ngành giáo dục các địa phương đã phối hợp các đơn vị cung cấp phần mềm quản lý trường học để đồng bộ, kế thừa hồ sơ học sinh, dữ liệu giáo viên, tài sản, thiết bị giữa trường cũ và trường mới, tránh xáo trộn ngay đầu năm học. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ triển khai nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia để hỗ trợ các trường quy mô lớn vận hành thông suốt hơn, hoàn toàn không có tình trạng "làm ẩu, chạy theo thành tích" như các đối tượng thiếu thiện chí bịa đặt.
Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận, một chủ trương có quy mô tác động lớn như vậy khó tránh khỏi những xáo trộn nhất định. Chính ngành giáo dục cũng thừa nhận một số chỉ tiêu cần tiếp tục theo dõi sau sắp xếp, như tỷ lệ huy động trẻ 3-5 tuổi ra lớp hay số cơ sở có tổ chức bán trú có xu hướng giảm nhẹ ở một số địa bàn khó khăn. Đây là những băn khoăn có thật, xuất phát từ thực tế triển khai, cần được các cấp, các ngành tiếp tục lắng nghe, điều chỉnh. Nhưng cần phân biệt rạch ròi giữa những khó khăn cục bộ, đang được nhận diện và xử lý, với những luận điệu cố tình thổi phồng, gán ghép động cơ vụ lợi để biến một chủ trương đúng đắn thành mục tiêu bị công kích, đả phá - vốn là thủ đoạn quen thuộc của các đối tượng thù địch hòng dẫn dắt dư luận theo những chủ đích riêng, nhằm gây nghi ngờ, chia rẽ niềm tin xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đáng lo ngại, khoảng thời gian chuyển giao giữa các mô hình trường học đang bị một số đối tượng xấu lợi dụng dưới hình thức giả danh cán bộ quản lý giáo dục, ban giám hiệu để nhắn tin, gọi điện cho cha mẹ học sinh với lý do "đóng tiền giữ suất", "cập nhật thông tin học sinh", dẫn dụ truy cập đường link, cài đặt ứng dụng lạ nhằm chiếm đoạt tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân. Điều này cho thấy chính giai đoạn nhiều biến động về tổ chức là môi trường thuận lợi để cả tin giả chính trị lẫn thủ đoạn lừa đảo trục lợi cùng sinh sôi, đánh vào tâm lý lo lắng của cha mẹ học sinh.
Trước thực trạng đó, cha mẹ học sinh, giáo viên và người dân cần hết sức tỉnh táo. Chủ trương sáp nhập các trường công lập là một bước đi cần thiết trong tiến trình đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục quốc dân. Việc nhận thức đúng bản chất, mục tiêu và ý nghĩa của chủ trương này không chỉ góp phần củng cố niềm tin xã hội, mà còn tạo sự đồng thuận để xây dựng một nền giáo dục Việt Nam chất lượng, hiện đại và phát triển bền vững.
Với bất cứ thông tin nào liên quan việc sáp nhập trường học tại địa phương mình, nên tìm hiểu qua kênh chính thức của nhà trường, ủy ban nhân dân cấp xã, sở giáo dục và đào tạo hoặc cổng thông tin của chính quyền địa phương, thay vì vội vàng tin theo một đoạn clip cắt ghép, một bài đăng ẩn danh không rõ nguồn gốc. Với những bức xúc, thắc mắc cụ thể, cách hiệu quả nhất là phản ánh trực tiếp đến nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục để được giải đáp, thay vì lan truyền trên mạng xã hội những thông tin chưa kiểm chứng.
Đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là những người công tác trong ngành giáo dục, cần phát huy tính chủ động, kiên trì đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái ngay từ cơ sở, bằng sự am hiểu thực tế và những dẫn chứng cụ thể, thuyết phục. Một số cá nhân có thể bị ảnh hưởng do sáp nhập, nhưng nếu đặt lợi ích chung của nền giáo dục quốc gia lên trên hết thì việc hy sinh lợi ích cá nhân là cần thiết.
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo từng nhấn mạnh, mốc 30/8 không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới. Nhiệm vụ đặt ra sau sắp xếp là học sinh được học tập tốt hơn, giáo viên có điều kiện làm việc tốt hơn, hệ thống giáo dục vận hành hiệu quả hơn. Đó cũng chính là lý do để chủ trương khi triển khai đã nhận được sự chia sẻ, ủng hộ và đồng hành rộng rãi của đông đảo các nhà giáo và toàn xã hội.
