Đây là quá trình chuyển hóa các giá trị, đặc trưng và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội thành những tiêu chí phát triển, quản trị và phục vụ nhân dân có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn.
Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ngày 30/3/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi mở chủ trương nghiên cứu, thí điểm xây dựng một xã hoặc phường xã hội chủ nghĩa. Theo tinh thần đó, xã, phường xã hội chủ nghĩa không phải là một cấp hành chính mới, cũng không phải là sự thay đổi mô hình chính trị hay thể chế kinh tế hiện hành, mà là mô hình quản trị địa phương hướng tới hiện thực hóa những giá trị cốt lõi của chế độ xã hội chủ nghĩa ngay từ cấp cơ sở. Mặc dù chủ trương đang trong quá trình nghiên cứu và triển khai; một số địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Lào Cai đang xây dựng đề án thí điểm, song các thế lực thù địch đã lợi dụng để phát tán nhiều thông tin sai lệch. Các luận điệu xuyên tạc hiện nay chủ yếu tập trung vào năm nội dung sau:
Một là, quy kết chủ trương xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là duy ý chí, thiếu cơ sở thực tiễn; cố tình tách chủ trương khỏi toàn bộ tiến trình đổi mới và phát triển của đất nước. Thực tiễn hơn 40 năm đổi mới cho thấy, hầu hết những đột phá về thể chế và chính sách của Việt Nam đều được hình thành thông qua quá trình thí điểm, tổng kết thực tiễn, hoàn thiện và nhân rộng. Từ Khoán 100 (năm 1981), Khoán 10 (năm 1988) trong nông nghiệp đến cải cách hành chính, đổi mới doanh nghiệp nhà nước, xây dựng chính quyền điện tử và chuyển đổi số quốc gia đều vận hành theo logic đó. Không có cải cách bền vững nào được hình thành từ ý chí chủ quan, càng không có thành công nào tách rời thực tiễn.
Đặc biệt, chủ trương xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là bước phát triển tiếp theo được kế thừa từ những thành tựu và kinh nghiệm đã được kiểm chứng trong thực tiễn như mô hình xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, phường văn minh đô thị và các mô hình quản trị cơ sở hiện đại. Việc thí điểm nhằm nâng tầm và đồng bộ hóa các mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, chuyển đổi số và quản trị địa phương theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Mặt khác, chủ trương này còn xuất phát từ yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa nhận thức lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Hai là, xuyên tạc việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là sự quay trở lại cơ chế bao cấp. Đây là thủ đoạn đánh tráo khái niệm có chủ đích, cố tình đồng nhất khái niệm “xã hội chủ nghĩa” với cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp trước đây nhằm tạo nhận thức sai lệch trong xã hội.
Từ sự nghiệp đổi mới đã khẳng định rõ Việt Nam phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đây là lựa chọn mang tính chiến lược, nhất quán lâu dài. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không nhằm thay đổi mô hình kinh tế hiện hành mà hướng tới nâng cao chất lượng quản trị địa phương, hiệu quả phục vụ nhân dân và năng lực tổ chức thực thi chính sách ở cấp cơ sở. Do đó, mọi sự quy chụp về một “sự quay lại bao cấp” đều không có cơ sở khoa học và thực tiễn.
Ba là, đồng nhất mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa với sự hạn chế dân chủ và quyền con người. Đây là luận điệu quen thuộc của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị nhằm đối lập giả tạo giữa quản lý nhà nước với dân chủ, giữa pháp luật với quyền con người.
Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán quan điểm phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền con người, quyền công dân gắn với tăng cường pháp chế và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Các cơ chế dân chủ ở cơ sở, cải cách hành chính, công khai minh bạch hoạt động công vụ, chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến đều hướng tới mở rộng quyền làm chủ thực chất của nhân dân. Mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền cơ sở công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; lấy người dân làm trung tâm phục vụ; tạo điều kiện để nhân dân tham gia quản lý, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển.
Bốn là, lợi dụng những khó khăn, vướng mắc ban đầu để quy kết thất bại và phủ nhận chủ trương. Cần thấy rằng mọi đổi mới đều phải trải qua thực tiễn triển khai mới có thể phát hiện những hạn chế, bất cập để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách. Việc lựa chọn phương thức thí điểm trước khi nhân rộng chính là cách tiếp cận khoa học nhằm chủ động đánh giá tính phù hợp của mô hình, nhận diện các vấn đề phát sinh và kịp thời điều chỉnh. Vì vậy, lấy những khó khăn ban đầu để phủ định toàn bộ chủ trương là cách tiếp cận phiến diện, thiếu khách quan và mang động cơ chống phá.
Năm là, cho rằng việc xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa chỉ mang tính phong trào, hình thức hoặc chạy theo thành tích. Đây là sự phủ nhận những nỗ lực đổi mới quản trị quốc gia và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trong thời gian qua. Cùng với tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế, tư duy quản trị ở Việt Nam ngày càng chuyển mạnh từ quản lý bằng mệnh lệnh hành chính sang quản trị dựa trên kết quả và hiệu quả thực tiễn.
Giá trị của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa không nằm ở tên gọi hay khẩu hiệu mà được đánh giá thông qua chất lượng quản trị địa phương, mức độ hài lòng của người dân, hiệu quả bảo đảm an sinh xã hội, chất lượng môi trường sống, năng lực chuyển đổi số và khả năng phát triển bền vững.
Giá trị của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa không nằm ở tên gọi hay khẩu hiệu mà được đánh giá thông qua chất lượng quản trị địa phương, mức độ hài lòng của người dân, hiệu quả bảo đảm an sinh xã hội, chất lượng môi trường sống, năng lực chuyển đổi số và khả năng phát triển bền vững. Vì vậy, việc quy kết mô hình là “phong trào”, “hình thức” hay “chạy theo thành tích” thực chất là phủ nhận xu hướng quản trị hiện đại lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo.
Các luận điệu xuyên tạc về chủ trương thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa xét đến cùng đều hướng tới mục tiêu phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng, phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; bóp méo bản chất vấn đề, phủ nhận thành quả phát triển của đất nước và kích động tâm lý hoài nghi trong xã hội. Do đó, cần chủ động nhận diện, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng những luận cứ khoa học, lý luận và thực tiễn khách quan.
Đồng thời, cần tập trung tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương, xây dựng hệ thống tiêu chí rõ ràng, bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình triển khai và tạo ra những chuyển biến thực chất trong quản trị địa phương cũng như đời sống nhân dân. Chính thực tiễn phát triển và những lợi ích thiết thực mang lại cho Nhân dân sẽ là thước đo khách quan nhất khẳng định giá trị và sức sống của chủ trương, bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc chống phá.
