Kỳ vọng và thách thức cho giải quyết cuộc xung đột ở Gaza

Kế hoạch hòa bình gồm 20 điểm mà Mỹ mới đề ra được coi là động thái ngoại giao lớn nhất từ trước đến nay của Washington hướng đến giải quyết cuộc xung đột ở Gaza.

Một cậu bé Palestine ngồi giữa đống đổ nát sau cuộc không kích của Israel nhằm vào khu vực Al-Zawaida, trung tâm Dải Gaza, ngày 25/9/2025. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)
Một cậu bé Palestine ngồi giữa đống đổ nát sau cuộc không kích của Israel nhằm vào khu vực Al-Zawaida, trung tâm Dải Gaza, ngày 25/9/2025. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Dù nhận được nhiều kỳ vọng và sự hoan nghênh của cộng đồng quốc tế, kế hoạch này vẫn đối mặt không ít ý kiến hoài nghi về tính khả thi và sự đồng thuận của các bên liên quan.

Với 20 điểm tập trung vào ba trụ cột chính, kế hoạch hòa bình về Gaza của Tổng thống Mỹ Donald Trump được giới quan sát nhận định là một trong những sáng kiến toàn diện nhất mà Mỹ đưa ra liên quan tình hình Trung Đông. Kế hoạch đi sâu vào ba trụ cột, gồm trao đổi con tin và tù nhân, thành lập chính quyền chuyển tiếp và viện trợ nhân đạo, tái thiết.

Trên thực tế, phần lớn nội dung trong kế hoạch, nổi bật là trao đổi con tin và viện trợ nhân đạo, đều không mới và liên tục được các bên liên quan đưa ra đàm phán. Song, điều làm nên điểm đặc biệt cho kế hoạch là Mỹ có đề cập đến “quyền tự quyết” và “nhà nước Palestine”. Dù không nhắc gì tới việc công nhận nhà nước Palestine nhưng Mỹ thừa nhận rằng, việc thành lập nhà nước Palestine là điều mà người dân Palestine mong mỏi.

Bao trùm trên nhiều giai đoạn, kế hoạch của Tổng thống Donald Trump nhận được sự ủng hộ, hoan nghênh từ giới chuyên gia và cộng đồng quốc tế. Thay vì chỉ tập trung vào các giải pháp quân sự, kế hoạch này mang tính chất toàn diện, với sự kết hợp của các biện pháp an ninh, nhân đạo, chính trị.

Chính quyền Palestine ca ngợi nỗ lực thúc đẩy hòa bình của ông Trump và tái khẳng định cam kết hợp tác để chấm dứt chiến sự ở Gaza. Còn phía Israel nêu rõ, việc Israel rút quân khỏi Gaza cần phải được làm rõ và thảo luận thêm, tuy nhiên cho biết vẫn ủng hộ kế hoạch này.

Sáng kiến hòa bình nêu trên, nếu dẫn đến một thỏa thuận để chấm dứt cuộc chiến khốc liệt suốt gần hai năm qua ở Gaza, sẽ là một chiến thắng ngoại giao lớn với Tổng thống Donald Trump. Đồng thời, kế hoạch cũng có thể góp phần khẳng định lại vai trò và tầm ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực Trung Đông. Điều này có thể thấy rõ qua một điểm nổi bật được đưa ra trong kế hoạch, đó là thành lập ủy ban kỹ trị Palestine tạm thời để quản lý Gaza, đặt dưới sự giám sát của một Hội đồng hòa bình quốc tế do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm Chủ tịch.

Tuy vậy, sáng kiến đầy tham vọng này vẫn được giới quan sát cho là chưa giải quyết được một số câu hỏi quan trọng và khả năng thực hiện trên thực tế tương đối mong manh. Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất là: Ai sẽ điều hành, quản lý Gaza giai đoạn hậu chiến? Kế hoạch nhắc đến việc thành lập ủy ban kỹ trị Palestine và Hội đồng hòa bình quốc tế, nhưng không chỉ rõ cách thức lựa chọn thành viên cho các ủy ban, hội đồng này.

Theo kế hoạch, Mỹ sẽ phối hợp các đối tác Arab và quốc tế để thành lập Lực lượng ổn định quốc tế tạm thời, được triển khai tại Gaza với nhiệm vụ hỗ trợ các đơn vị cảnh sát Palestine. Tuy nhiên, dư luận thắc mắc về việc quốc gia nào sẽ gửi quân tham gia và lực lượng này sẽ hoạt động ra sao nếu tái diễn xung đột giữa Israel và Hamas.

Sự đồng thuận của các bên liên quan, vốn là nền tảng cho việc thực thi kế hoạch, cũng là một câu chuyện cần phải bàn. Kế hoạch này chứa những điều khoản được dư luận nhận định là có lợi cho Israel hơn hẳn Hamas. Hamas khó có thể chấp nhận việc loại bỏ quyền lực ở Gaza và giải giáp vũ khí. Ông Ilan Goldenberg, một cựu cố vấn cấp cao Nhà trắng nhận định rằng, điều nguy hiểm nhất là cả Israel và Hamas đều nói đồng ý “về nguyên tắc” nhưng lại đàm phán về các chi tiết trong nhiều tháng, trong khi đó chiến tranh vẫn tiếp diễn.

Hàng loạt quốc gia bày tỏ tán thành kế hoạch hòa bình của ông Trump và cam kết hợp tác chặt chẽ để phá vỡ thế bế tắc cho cuộc chiến dai dẳng ở Gaza. Tuy vậy, những lần “lỡ hẹn” với hòa bình trong quá khứ, khi các cuộc đàm phán về Gaza đổ vỡ do thiếu lòng tin hay sự không bảo đảm công bằng trong thực thi, đã khiến dư luận phản ứng thận trọng hơn về triển vọng thành công của sáng kiến này.

Có thể bạn quan tâm

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.