Tại các địa phương này, công tác bảo vệ môi trường được xem là nhiệm vụ sống còn, gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững. Những yêu cầu về đánh giá tác động môi trường, kiểm soát nguồn thải, quản lý đất đai, bảo vệ rừng ven biển, gìn giữ hệ sinh thái biển-rừng đều được đặt lên hàng đầu trong quá trình xem xét, lựa chọn và triển khai dự án.
Loại bỏ dự án gây ô nhiễm môi trường
Nhiều năm qua, các địa phương tập trung đông các khu công nghiệp, các dự án đầu tư trên địa bàn luôn nhất quán thực hiện chủ trương thu hút đầu tư có chọn lọc gắn với bảo vệ môi trường. Đó là chỉ thu hút dự án có công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, ít thâm dụng lao động.
Theo đó, các địa phương đang áp dụng việc loại trừ 8 loại hình dự án không thu hút đầu tư, như dự án chế biến tinh bột sắn, chế biến mủ cao su, sản xuất hóa chất cơ bản, nhuộm, thuộc da, sản xuất thép-nhất là thép xây dựng và phôi thép (trừ các dự án sản xuất thép chất lượng cao), sản xuất giấy các loại hoặc bột giấy, chế biến bột cá... Đáng chú ý, các địa phương này cũng hạn chế thu hút đầu tư đối với các dự án công nghiệp xi mạ, chế biến hải sản, sản xuất hóa chất bảo vệ thực vật, sản xuất sơn, phụ gia, chất tẩy rửa công nghiệp...
Do đó, nhiều địa phương sẵn sàng từ chối các dự án hàng tỷ USD nếu không bảo đảm yếu tố bền vững, có nguy cơ tác động xấu đến môi trường. Ngoài ra, tất cả các dự án đầu tư trên địa bàn đều được rà soát, đánh giá và lấy ý kiến của các cơ quan chuyên môn về môi trường để xem xét quyết định việc cấp phép đầu tư. Công tác hậu kiểm tra sau thẩm định cũng được thực hiện thường xuyên và nghiêm túc, kiên quyết không cho phép các dự án nào đầu tư trên địa bàn triển khai xây dựng khi chưa được xem xét, thẩm định và phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Với chủ trương này, thời gian qua các địa phương đã “gặt hái” được “mùa quả ngọt” với những dự án có vốn đầu tư lớn, công nghệ hiện đại, sản xuất xanh theo hướng bền vững. Điển hình là dự án Tổ hợp hóa dầu miền nam, Hyosung, nhà máy kính nổi siêu trắng, nhà máy bia Heneiken; Meliá Ho Tram Beach Resort...
Đặc biệt, mới đây, tổ hợp The Grand Ho Tram đã rót thêm 1 tỷ USD để phát triển phân khu mới, nâng tổng vốn đầu tư của dự án lên đến 4 tỷ USD. Dự án mở rộng thêm hơn 35ha, bao gồm khách sạn 5 sao, biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp, khu casino, trung tâm giải trí, hội nghị-triển lãm quốc tế với hơn 6.000 phòng lưu trú, có khả năng phục vụ 18.000 lượt khách mỗi ngày.
Ông Nguyễn Túc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hồ Tràm cho biết, với mục tiêu xây dựng Hồ Tràm là "điểm đến nghỉ dưỡng cao cấp và thân thiện với môi trường" nên chúng tôi định hướng thu hút các nhà đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng du lịch chất lượng cao, đặc biệt đối với các nhà đầu tư quốc tế… với hệ sinh thái du lịch thông minh, xanh, bền vững.
Song song với việc thu hút đầu tư có chọn lọc, hiện nay, công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất công nghiệp hướng tới sự phát triển bền vững luôn được chính quyền địa phương quan tâm. Theo ông Phạm Quốc Đăng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, bên cạnh việc đầu tư hệ thống quan trắc tự động nước thải cho các khu công nghiệp nhằm giảm thiểu sự cố môi trường từ nhiều năm nay, chính quyền địa phương còn hỗ trợ các doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất và thực hiện kế hoạch sản xuất sạch hơn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường và các sở, ngành liên quan đang rà soát, tham mưu cấp trên điều chỉnh phân bố không gian công nghiệp theo hướng tập trung, bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh. Đồng thời, đẩy nhanh việc chuyển dịch các ngành công nghiệp chủ yếu dựa vào tài nguyên và lao động tác động xấu đến môi trường sang ngành chế biến chế sử dụng công nghệ cao, thân thiện môi trường; hoàn thành xây dựng, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu, cụm công nghiệp.
Kiên trì với mục tiêu phát triển bền vững
Quan điểm của các xã, phường tập trung đông các dự án trong việc thu hút đầu tư trong thời gian qua là hướng đến phát triển không đánh đổi môi trường, theo hướng bền vững. Các địa phương trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu đến 2050 sẽ tham gia cam kết đạt “Net Zero, phát thải ròng bằng 0” của Chính phủ đối với môi trường. Do vậy, các dự án thu hút tới đây có dây chuyền công nghệ mới hiện đại, không thâm dụng lao động sẽ được Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên nhằm hướng tới phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, thời gian qua, nhiều cơ quan, doanh nghiệp đã bắt tay vào thực hiện mục tiêu đến năm 2050 đưa phát thải ròng bằng “0”. Đáng chú ý, tháng 9/2024, Viện nghiên cứu Ứng dụng và đổi mới sáng tạo DN (3AI) cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (Chi nhánh Bà Rịa-Vũng Tàu) đã trao chứng nhận Điểm đến trung hòa carbon (Net Zero) cho khu du lịch Suối Rao Ecolodge.
Không chỉ Suối Rao Ecolodge, việc thay đổi mô hình sản xuất kinh doanh, chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững hơn, giảm lượng khí thải carbon... là xu hướng mà các doanh nghiệp đang nỗ lực thực hiện. Hiện có nhiều doanh nghiệp tiên phong triển khai giảm phát thải carbon ra môi trường như dự án Tổ hợp hóa dầu Long Sơn; khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3; Heineken Việt Nam…Ngoài ra, Côn Đảo cũng đang phấn đấu trở thành điểm đến Net Zero của Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2030.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, với phương châm “tốt rồi sẽ làm tốt hơn”, các kế hoạch cải thiện chỉ số xanh cấp tỉnh (PGI) sẽ được triển khai nhằm thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thân thiện môi trường bảo đảm phát triển bền vững.
“Việc thu hút các dự án đầu tư có chọn lọc không những giúp loại bỏ những dự án không phù hợp, công nghệ lạc hậu, ảnh hưởng đến môi trường, tiêu tốn nhiều nguyên liệu, mà quan trọng hơn là Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang tạo ra một hệ sinh thái để những doanh nghiệp công nghệ cao, có tiềm lực tài chính, có uy tín, tin tưởng và mạnh dạn đầu tư”, ông Shimada Takahiro-một nhà đầu tư Nhật Bản tại Khu công nghiệp Phú Mỹ 3 (phường Tân Phước) nhận định.
