Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, Tiến sĩ Trần Diễm Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Quảng Trị, Giám đốc dự án “Tăng cường tiếp cận thông tin thông qua chuyển đổi số trong quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường” khẳng định, nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số đến từng thôn, bản, tổ dân phố, tỉnh đã triển khai việc thành lập các Tổ công nghệ số cộng đồng gắn với thực hiện Đề án 06.
Đáng chú ý là sau khi thành lập các Tổ công nghệ số cộng đồng, địa phương cũng chú trọng triển khai các chương trình tập huấn nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng số và phát huy vai trò của các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng trong hỗ trợ người dân tiếp cận, ứng dụng công nghệ số vào đời sống.
Việc tập huấn tập trung vào nội dung tổng quan về chuyển đổi số và vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng; hướng dẫn sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt; kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin và phương pháp hỗ trợ người dân chuyển đổi số.
Thông qua đó, trang bị kiến thức về chủ trương, chính sách chuyển đổi số; hướng dẫn sử dụng Cổng Dịch vụ công quốc gia, các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính, ứng dụng VNeID và các tiện ích số thiết yếu. Đồng thời, chú trọng nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng, bảo vệ thông tin cá nhân và dữ liệu số, góp phần giúp người dân sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.
“Hoạt động tập huấn có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực cho các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng, phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân, đưa các nền tảng số và dịch vụ số đến gần hơn với người dân, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số và thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chuyển đổi số từ cơ sở”, Tiến sĩ Trần Diễm Phúc nhấn mạnh.
Tổ công nghệ số cộng đồng - “cánh tay nối dài” chính quyền và nhân dân thời đại số
Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị đã ban hành Công văn số 541/UBND-KGVX ngày 18/8/2025 nhằm triển khai đồng bộ các hoạt động chuyển đổi số sau sáp nhập cấp xã. Trên cơ sở đó, các địa phương thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng gắn với thực hiện Đề án 06 ở thôn, bản, tổ dân phố.
Văn bản của tỉnh Quảng Trị nêu quy định, mỗi tổ có ít nhất 7 thành viên, đảm nhận nhiệm vụ phổ biến, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số, hướng dẫn kỹ năng sử dụng nền tảng số, công nghệ số cho người dân, đặc biệt chú trọng nhóm yếu thế.
Đối với mô hình dịch vụ công trực tuyến, chúng tôi đang triển khai trang bị máy tính cho Tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng được xem như “cánh tay nối dài” của chính quyền đến với người dân. Thông qua hệ thống máy tính này, khi triển khai dịch vụ công hay cần cập nhật thông tin, bà con không phải di chuyển xa lên Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, vừa vất vả đường sá lại tốn thời gian bấm số, chờ đợi.
Tiến sĩ Trần Diễm Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Quảng Trị.
Các tổ cũng sẽ trực tiếp hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến, giải đáp vướng mắc, đồng thời tăng cường truyền thông để tạo sự đồng thuận trong cộng đồng về lợi ích của chuyển đổi số.
Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu các xã, phường, đặc khu duy trì hoạt động thường xuyên, thiết thực, phát huy đúng tinh thần “cầm tay chỉ việc”, giúp người dân tiếp cận nhanh và thuận lợi hơn với các dịch vụ số.
Gặp gỡ nhân chuyến thực địa tại tỉnh Quảng Trị đầu tháng 10/2026, chia sẻ cùng chúng tôi, Phó Giám đốc Trần Diễm Phúc thông tin thêm: “Trước đây, khi mới thành lập, Tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động chưa thật sự hiệu quả. Nguyên nhân là do lúc đó nhiều cán bộ chưa nắm vững về công nghệ, lực lượng còn lớn tuổi. Sau khi tiến hành kiểm tra và kiện toàn lại, chúng tôi yêu cầu Tổ công nghệ số phải là những cán bộ trẻ, có năng lực, nắm bắt nhanh về công nghệ và có sự nhiệt tình”.
Vì lẽ đó, để duy trì tổ và nâng cao hiệu quả hoạt động, ông Trần Diễm Phúc đề xuất:
Thứ nhất, đối với Tổ công nghệ số cộng đồng, thành viên phải có năng lực, làm chủ công nghệ, có sự nhiệt huyết. Họ vừa tiếp thu kiến thức tuyên truyền từ cấp trên, vừa chủ động tìm hiểu trên internet về ứng dụng VNeID, an toàn thông tin, dịch vụ công trực tuyến nói chung và các ứng dụng của tỉnh Quảng Trị nói riêng... vì có nắm chắc kiến thức thì mới hỗ trợ tốt nhất cho người dân.
Bên cạnh đó, theo quy định thành lập mới, cơ cấu thành viên cũng gắn liền với trách nhiệm. Tổ trưởng thường là đồng chí Trưởng thôn, Bí thư Chi bộ thôn, cùng các thành viên là Công an thôn, Đoàn Thanh niên, Mặt trận Tổ quốc và cả giáo viên...
“Về cơ bản, các thành viên đều đang hoạt động kiêm nhiệm. Khi hoạt động kiêm nhiệm có sự chỉ đạo chi tiết từ cấp trên, lực lượng này mới phát huy tối đa năng lực và vai trò. Nếu chỉ giao nhiệm vụ cho một đoàn viên thanh niên không tham gia vào các tổ chức ở cơ sở thì rất khó duy trì hoạt động lâu dài”, ông Phúc chỉ ra.
Thứ hai, đối với người dân. Trong đó, những kiến thức tuyên truyền, truyền đạt của Tổ công nghệ số cộng đồng phải thật sự sát với nhu cầu thực tế của bà con. Nội dung truyền thông phải bám sát nhu cầu thực tế và đặc thù riêng của từng địa phương để người dân mạnh dạn phối hợp.
“Đối với mô hình dịch vụ công trực tuyến, chúng tôi đang triển khai trang bị máy tính cho Tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng được xem như 'cánh tay nối dài' của chính quyền đến với người dân. Thông qua hệ thống máy tính này, khi triển khai dịch vụ công hay cần cập nhật thông tin, bà con không phải di chuyển xa lên Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, vừa vất vả đường sá lại tốn thời gian bấm số, chờ đợi", ông Phúc nói.
Bổ sung đánh giá về hoạt động của Tổ công nghệ số, ông Phúc cho rằng, tổ được tập huấn sẽ hướng dẫn bà con nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại thôn theo định kỳ. Đây là giải pháp rất hợp lý trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, giúp người dân từng bước tiếp cận với chuyển đổi số.
Hiệu quả chuyển đổi số trong tiếp cận thông tin chỉ nâng cao khi chung sức, đồng lòng
Khẳng định về hiệu quả và vai trò hợp tác đa bên trong tăng cường khả năng tiếp cận thông tin cho người dân, ông Trần Diễm Phúc nhận định, cần có sự phối hợp chặt chẽ của nhiều phía, bao gồm Nhà nước với tổ chức chính trị-xã hội cùng các đối tác đồng hành, tài trợ và sự hưởng ứng của đông đảo bà con nhân dân.
Trước hết, các cơ quan nhà nước cấp trên, cụ thể là các sở, ngành có trách nhiệm tạo ra các công cụ cung cấp thông tin như Cổng/Trang thông tin điện tử, công khai các danh mục thông tin liên quan. Tiếp đó, chính quyền cấp cơ sở, trực tiếp là Ủy ban nhân dân cấp xã đóng vai trò là chủ thể trực tiếp cung cấp thông tin. Bản thân cán bộ cấp xã phải hiểu rằng thông tin càng minh bạch, công khai thì càng giảm tải thủ tục, hồ sơ, giảm thời gian giải trình và khiếu kiện của người dân.
Liên quan các tổ chức chính trị-xã hội và đối tác vừa đóng vai trò hợp tác triển khai thực hiện vừa hỗ trợ truyền thông. Đáng chú ý, sự đồng hành của các nhà tài trợ (Red Communication, Oxfam) giúp triển khai thuận lợi và hiệu quả. Đặc biệt, trên hết thảy, chính người dân, không ai khác vừa là chủ thể thực hiện vừa là đối tượng thụ hưởng. “Khi nhận thức và hiểu biết được nâng cao, bà con sẽ chủ động phối hợp, đồng hành cùng Tổ công nghệ số cộng đồng”, Tiến sĩ Phúc tin tưởng.
Có thể thấy, việc kiện toàn 917 Tổ công nghệ số cộng đồng tại Quảng Trị là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số, đưa dịch vụ công nói chung và thông tin tài nguyên- môi trường nói riêng đến gần hơn với nhân dân cơ sở.
Mô hình “cánh tay nối dài” từ các Tổ công nghệ số cộng đồng này khi được vận hành bởi lực lượng trẻ, có năng lực và sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền-đoàn thể-đối tác đồng hành cùng sự ủng hộ, chung sức chung lòng của nhân dân chắc chắn sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quyền tiếp cận thông tin bình đẳng cho người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế.
Đây cũng chính là minh chứng sinh động cho bài học “lấy dân làm gốc” trong thời đại số, tạo động lực nền tảng để xây dựng chính quyền số minh bạch, phục vụ đắc lực cho mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội bền vững tại địa phương, góp phần vào hành trình kiến tạo kỷ nguyên mới của cả nước trong bối cảnh hiện nay.
