Việt Nam hướng tới tự chủ công nghệ lõi và xác lập chủ quyền số

Trong bối cảnh cuộc chạy đua chuẩn hóa mật mã hậu lượng tử đang diễn ra quyết liệt trên phạm vi toàn cầu, ngày 17/10, tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức Hội thảo công bố 3 dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử.

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: MINH DUY)
Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: MINH DUY)

Sự phát triển bùng nổ của công nghệ tính toán lượng tử cùng sự ra đời của các máy tính lượng tử trong tương lai gần đang đặt các hệ thống mật mã khóa công khai truyền thống như RSA hay ECC trước nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn.

Đặc biệt, chiến lược tấn công “Thu thập trước-Giải mã sau” đang trực tiếp đe dọa đến bí mật nhà nước, an ninh dữ liệu quốc gia và an toàn thông tin lưu trữ dài hạn. Sự kiện quan trọng này không chỉ đánh dấu bước tiến cốt lõi trong lộ trình chủ động bảo vệ không gian mạng quốc gia, mà còn khẳng định năng lực tự chủ công nghệ mật mã của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 56-NQ/TW về Chiến lược phát triển ngành cơ yếu Việt Nam và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Cơ yếu Chính phủ đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống mật mã kháng lượng tử giai đoạn 2026-2035” (Quyết định 125/QĐ-TTg) và Đề án “Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự” (Quyết định 1226/QĐ-TTg).

mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-11.jpg
Thiếu tướng Hồ Văn Hương nêu rõ lộ trình chuyển đổi mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam tuân thủ nguyên tắc "thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn". (Ảnh: MINH DUY)

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh rằng lộ trình chuyển đổi sang mật mã kháng lượng tử tại Việt Nam được xây dựng theo nguyên tắc “thận trọng, đồng bộ và không gián đoạn”.

Trong đó, mật mã hậu lượng tử được xác định là giải pháp công nghệ chính để chuyển đổi diện rộng trên toàn quốc, còn công nghệ phân phối khóa lượng tử sẽ được áp dụng có chọn lọc cho các mạng liên lạc trọng yếu.

Việc công bố các dự thảo tiêu chuẩn trên Cổng thông tin điện tử của Ban Cơ yếu Chính phủ, Bộ Quốc phòng và Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia thể hiện tinh thần cầu thị, minh bạch nhằm lắng nghe phản biện từ cộng đồng khoa học để hoàn thiện hạ tầng mật mã quốc gia.

Tại hội thảo, Ban Cơ yếu Chính phủ đã chính thức giới thiệu và xin ý kiến rộng rãi về ba dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia bao gồm: Thuật toán chữ ký số hậu lượng tử dựa trên hàm băm HB-PQSign, Cơ chế đóng gói khóa ML-KEM và Chữ ký số dựa trên lưới có cấu trúc ML-DSA.

mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-2.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Toàn khẳng định việc chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử là cuộc cạnh tranh về năng lực làm chủ công nghệ lõi giữa các quốc gia. (Ảnh: MINH DUY)

Phân tích sâu về nền tảng khoa học của bộ tiêu chuẩn này, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, cho biết Việt Nam đã chủ động chọn con đường làm chủ đồng thời cả bốn tầng công nghệ lõi mật mã: từ thiết kế và chứng minh toán học, thám mã, cài đặt an toàn và sản xuất phần cứng, đến tiêu chuẩn hóa và kiểm định.

Trong đó, thuật toán HB-PQSign là kết quả do Việt Nam tự nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi và bộ tham số an toàn trên cơ sở kế thừa chọn lọc chuẩn SPHINCS+; cơ chế Hybrid ML-KEM mang lại mô hình bảo mật đa tầng khi kết hợp giữa thuật toán hậu lượng tử và thuật toán truyền thống; còn chuẩn ML-DSA đáp ứng tối đa các yêu cầu an toàn tiên tiến theo chuẩn mực quốc tế.

mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-5.jpg
Trung tướng Đặng Vũ Sơn đánh giá cao cách tiếp cận cân bằng của Ban Cơ yếu Chính phủ. (Ảnh: MINH DUY)

Đánh giá cao ý nghĩa chiến lược của sự kiện, Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, khẳng định việc công bố các dự thảo tiêu chuẩn là thành quả đáng tự hào sau hơn một thập kỷ kiên trì nghiên cứu của ngành Cơ yếu.

Đồng chí nhấn mạnh thách thức lượng tử không còn là nguy cơ trong tương lai xa mà đã là bài toán cấp thiết hiện hữu đối với các hệ thống dữ liệu tồn tại lâu dài, hệ thống chữ ký số chuyên dùng công vụ và hạ tầng giao dịch tài chính-ngân hàng.

Trung tướng Đặng Vũ Sơn đánh giá cao cách tiếp cận cân bằng của Ban Cơ yếu Chính phủ: một mặt tiếp thu chọn lọc các tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm khả năng tương thích và hội nhập, mặt khác quyết tâm phát triển thuật toán do các nhà khoa học trong nước nghiên cứu để khẳng định năng lực tự chủ đối với "vũ khí mật mã" bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Bên cạnh đó, đồng chí cũng lưu ý tầm quan trọng của việc xây dựng lộ trình chuyển đổi linh hoạt, tăng cường năng lực kiểm định, cấp phép sản phẩm mật mã và đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Sự kiện cũng ghi nhận cam kết đồng hành mạnh mẽ từ khối doanh nghiệp công nghệ nội địa trong việc đưa các nghiên cứu hàn lâm vào đời sống kinh tế-xã hội. Đại diện Tập đoàn MK Group, ông Nguyễn Quốc Hân chia sẻ doanh nghiệp đang tích cực phối hợp với Viện khoa học-công nghệ mật mã để tích hợp các thuật toán hậu lượng tử vào hệ điều hành MK Lotus đạt chứng nhận quốc tế.

Sự kết hợp này hướng tới xây dựng hệ sinh thái sản phẩm mật mã mang dấu ấn công nghệ của Việt Nam, giúp các doanh nghiệp chủ động bảo vệ các giao dịch tài chính, hợp đồng điện tử, đồng thời tăng cường bảo mật căn cước điện tử và dịch vụ công trực tuyến cho người dân trước rủi ro bị giải mã lượng tử.

mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-10.jpg
Nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, Tiến sĩ Trần Văn Trường, góp ý về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn. (Ảnh: MINH DUY)
mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-9.jpg
Nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, Tiến sĩ Trần Duy Lai, góp ý về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn. (Ảnh: MINH DUY)

Đóng góp ý kiến về quy trình hoàn thiện tiêu chuẩn, các chuyên gia kỳ cựu như Tiến sĩ Trần Duy Lai và Tiến sĩ Trần Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện khoa học-công nghệ mật mã, đề xuất Ban Cơ yếu Chính phủ cần tiếp tục công bố rộng rãi các bản thuyết minh kỹ thuật chi tiết, tổ chức các phiên thảo luận chuyên sâu và phát hành phiên bản tiếng Anh để thu hút sự phản biện chất lượng từ cộng đồng thám mã quốc tế.

mat-ma-hau-luong-tu-minh-duy-8.jpg
Sự kiện thu hút sự quan tâm của đông đảo chuyên gia và cán bộ thuộc các bộ, ban, ngành. (Ảnh: MINH DUY)

Việc công bố ba dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử là một bước đi khởi đầu vững chắc, thể hiện tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao của Ban Cơ yếu Chính phủ.

Đây không chỉ là chiếc lá chắn kỹ thuật bảo vệ vững chắc thông tin bí mật nhà nước và an ninh quốc gia, mà còn tạo hành lang an toàn pháp lý cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số và xã hội số Việt Nam trước ngưỡng cửa kỷ nguyên lượng tử.

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. (Ảnh: DUY LINH)

Hoàn thiện thể chế bưu chính, đo lường theo hướng quản lý thực chất, hiệu quả

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục hoàn thiện các dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, chú trọng đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hậu kiểm, bảo đảm minh bạch cơ chế tài chính công ích, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển bền vững.

Toàn cảnh Hội thảo công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử của Ban Cơ yếu Chính phủ Ảnh: MINH DUY

Làm chủ công nghệ lõi mật mã: Ban Cơ yếu Chính phủ công bố 3 dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về mật mã hậu lượng tử

Sự phát triển vượt bậc của tính toán lượng tử cùng các thuật toán như Shor và Grover đang đặt các hệ mật mã hiện nay (RSA, ECC) trước nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn. Đặc biệt, chiến lược tấn công “Thu thập trước, giải mã sau” đang trực tiếp đe dọa bí mật quốc gia và an ninh dữ liệu được lưu trữ dài hạn.

Hoàn thiện chính sách và đẩy mạnh chuyển đổi số trong tiếp cận thông tin tài nguyên-môi trường là nền tảng cốt lõi giúp bảo đảm tính minh bạch, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững. (Ảnh: HNV)

Hoàn thiện chính sách, bảo đảm chuyển đổi số, thúc đẩy tiếp cận thông tin, phát triển kinh tế

Quan điểm “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng” được khẳng định và thể hiện rõ trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của nước ta trong những năm trở lại đây, nhất là khi Việt Nam tích cực cam kết "giảm phát thải ròng bằng 0", thực hiện mục tiêu "Netzero" vào năm 2050.

Các đại biểu dự Hội thảo khảo sát thực tế tại Công ty cổ phần Gốm Đất Việt. (Ảnh: THU HƯỜNG)

Tăng vai trò thực chất của doanh nghiệp trong liên kết ba nhà

Việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của doanh nghiệp trong xác định nhu cầu, đầu tư nghiên cứu và đưa kết quả khoa học vào sản xuất. Những chuyển động trong khu vực doanh nghiệp thời gian qua đặt ra yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn để liên kết ba nhà đi vào chiều sâu.

Phó Tổng Giám đốc FPT, Phạm Minh Tuấn cho rằng Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành “customer zero” cho AI và công nghệ lượng tử. (Ảnh: FPT)

Thành phố Hồ Chí Minh trước cơ hội trở thành "Customer Zero" cho AI và công nghệ lượng tử

Đại diện Tập đoàn FPT cho biết với lợi thế về dữ liệu, những bài toán thực tế ở quy mô lớn và xu hướng công nghệ chủ quyền, Thành phố Hồ Chí Minh có thể trở thành "customer zero" (Khách hàng số 0) - nơi đặt ra bài toán, kiểm thử và hoàn thiện các giải pháp công nghệ mới trước khi đưa ra thị trường quốc tế.

Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Chỉ đạo 57 tỉnh Quảng Trị Vương Quốc Tuấn kết luận phiên họp chuyên đề về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đánh giá kết quả công tác quý III/2026 ngày 13/10. (Ảnh: HG)

Quảng Trị phê bình 43 xã, phường về đầu tư công lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo, phân công và tổ chức thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở một số cơ quan, địa phương chưa quyết liệt, chưa gắn trách nhiệm cá nhân với sản phẩm, tiến độ và kết quả cho nên lãnh đạo 43 xã, phường tại tỉnh Quảng Trị bị nghiêm khắc phê bình. 

Các đại biểu tham dự bài giảng đại chúng về các giải Nobel khoa học năm 2026. (Ảnh: Nhật Minh)

Ba giải Nobel khoa học năm 2026: Từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn

Chiều 15/10, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học phối hợp Viện Khoa học vật liệu, Đoàn Thanh niên Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức chương trình bài giảng đại chúng giới thiệu ba giải Nobel khoa học 2026 về các lĩnh vực vật lý, hóa học và y sinh; thu hút đông đảo cán bộ, sinh viên, nhà nghiên cứu tham dự.

Quang cảnh buổi làm việc giữa lãnh đạo Tỉnh ủy Cà Mau với Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Đổi mới sáng tạo phải bắt đầu từ những bài toán cụ thể của Cà Mau

Ngày 15/10, các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Nguyễn Hồ Hải, Bí thư Tỉnh ủy; Đặng Văn Dũng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mauchủ trì buổi làm việc với Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo tỉnh (CiNEC) về tình hình hoạt động và định hướng chiến lược phát triển cho trung tâm trong thời gian tới.

Đại diện Zalo và Zalo Video nhận cúp vinh danh tại Vietnam Digital Awards 2026. (Ảnh: Zalo )

Zalo đạt giải thưởng kép nhờ hiệu quả xuất sắc khi đưa công nghệ vào cuộc sống

Tại Lễ trao Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam 2026 (Vietnam Digital Awards – VDA 2026) diễn ra ở Hà Nội, “Bộ giải pháp Zalo mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ” và “Zalo Video - Nền tảng video dành cho người Việt” cùng được vinh danh tại hạng mục “Sản phẩm, dịch vụ, giải pháp công nghệ số xuất sắc”.

Kinh tế sinh học đang vươn lên trở thành một trụ cột chiến lược cốt lõi định hình lại mô hình tăng trưởng của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Kinh tế sinh học và thương mại hóa công nghệ sinh học, động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi xanh, kinh tế sinh học đang vươn lên trở thành một trụ cột chiến lược cốt lõi định hình lại mô hình tăng trưởng của nhiều quốc gia. Việt Nam cũng không nằm ngoài bối cảnh đó, nhất là khi nước ta đang đẩy nhanh tiến độ đáp ứng cam kết phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050.