Khuổi My trong sương: Miền cổ tích trên sườn Tây Côn Lĩnh

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, trên nền tảng nguồn lực di sản được bổ sung và không gian văn hóa giàu bản sắc, các địa phương kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và khai thác giá trị truyền thống, từng bước hình thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa phục vụ phát triển du lịch.

Trả lời phỏng vấn Báo Nhân Dân, Cục trưởng Văn hóa các dân tộc Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Trịnh Ngọc Chung cho rằng, Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) không chỉ là một sự kiện mang tính lễ hội mà đã trở thành biểu tượng của sự hội tụ, gắn kết và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Theo số liệu của ngành chức năng tỉnh Cà Mau, toàn tỉnh hiện có 26.832 hộ đồng bào dân tộc thiểu số, với 116.319 khẩu, chiếm hơn 5% dân số của tỉnh, trong đó có nhiều hộ đồng bào dân tộc Khmer.

Chương trình chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) diễn ra tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam có nhiều hoạt động phong phú, đặc sắc và hấp dẫn.

Ở những bản làng cao hơn 1.000m ở xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ, nghề làm giấy giang truyền thống của đồng bào H'Mông đã âm thầm tồn tại hơn ba thế kỷ. Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi đến từng nếp nhà, các nghệ nhân theo năm tháng vẫn giữ nghề, truyền dạy kỹ thuật để giấy giang hòa vào đời sống cộng đồng và du lịch trải nghiệm.

Ngày 4/4, xã Núa Ngam (tỉnh Điện Biên) long trọng tổ chức Lễ hội Tết té nước (Bụn Huột nặm) gắn với Ngày hội Văn hóa, Thể thao các dân tộc xã lần thứ nhất.

Ngày 24/2 (tức mùng 8 Tết Bính Ngọ), tại xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ diễn ra Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường năm 2026. Đây là lễ hội dân gian truyền thống lớn nhất của dân tộc Mường. Lễ hội đã trở thành nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc trải qua nhiều đời nay.

Tục thờ chó đá Ma-hin là một nét tín ngưỡng độc đáo của người Tày, thể hiện quan niệm vạn vật hữu linh và khát vọng được che chở, bảo vệ. Qua nhiều thế hệ, linh thú trước cửa mỗi gia đình không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn trở thành biểu tượng văn hóa bền bỉ của cộng đồng.

Giữa không khí Tết rộn ràng nơi núi rừng Tây Bắc, người Thái có một phong tục độc đáo: mang theo dao khi đi chúc Tết. Không chỉ là vật dụng quen thuộc của cuộc sống miền núi, con dao còn mang ý nghĩa xua đi trở ngại, cầu mong một năm mới hanh thông, may mắn, dù ngày nay tập tục ấy đã dần phai nhạt theo thời gian.

Giữa mầu xanh núi rừng Pà Cò (tỉnh Phú Thọ), cô gái trẻ Hàng Y Cô người H’Mông ngày ngày kiên trì nối dài mạch nghề dệt lanh, vẽ sáp ong.

Ở vùng Bảy Núi (An Giang), đồng bào Khmer luôn có ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc gửi gắm trong nghệ thuật ẩm thực tinh tế, trong đó có bánh Kà Tum. Trong tiếng Khmer, "Kà Tum" nghĩa là "quả lựu" hoặc "gói kín chung quanh", tượng trưng cho sự đủ đầy, thịnh vượng và sum vầy gia đình.

Là một thành tố trong trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Tuyển, chiếc mũ đội đầu hàm chứa nhiều ý nghĩa về văn hóa, tín ngưỡng và xã hội. Đặc biệt, chiếc đĩa bạc bên trong mũ phản ánh quan niệm sống và thế giới tinh thần của cộng đồng người Dao Tuyển.

Giữa miền rẻo cao Tây Bắc, nơi những bản làng người Thái tựa lưng vào núi, mặt hướng dòng Đà Giang, tiếng đàn tính trầm ấm và lời Then khoan thai vẫn lặng lẽ chảy trong mạch sống cộng đồng.

Tại xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai, nghi lễ cưới hỏi của đồng bào Dao Tuyển vẫn thực hành theo phong tục truyền thống, phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống hôm nay. 

Tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cây tre, biểu tượng mộc mạc của làng quê, từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào Khmer. Từ chất liệu bình dị ấy, những sản phẩm đan đát độc đáo được hình thành qua bàn tay khéo léo của phụ nữ địa phương, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt, vừa chứa đựng dấu ấn văn hóa truyền thống.

Lễ hội Khô Già Già là hoạt động văn hóa tâm linh quan trọng nhất trong năm của đồng bào Hà Nhì đen tại xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai (trước sáp nhập là xã Y Tý, huyện Bát Xát). Đây là dịp để cộng đồng thể hiện lòng biết ơn đối với trời đất, thần linh và tổ tiên; cầu mong mùa màng tốt tươi, bản làng yên ấm.

Ẩn mình giữa núi rừng vùng cao, những tấm giấy bản mỏng nhẹ nhưng dai bền vẫn lặng lẽ gìn giữ kho tàng tri thức dân gian của đồng bào dân tộc thiểu số. Giấy bản không chỉ là chất liệu, mà còn là minh chứng sống động cho một nghề thủ công giản dị, âm thầm bền bỉ trước sự bào mòn của thời gian.

Những ngày qua, Bản Liền (Bắc Hà, Lào Cai) là địa danh được biết đến và tìm kiếm nhiều nhất trên mạng xã hội nhờ hiệu ứng của Chương trình Gia đình Haha. Chương trình đã để lại những ấn tượng và cảm xúc đặc biệt không chỉ cho những người tham gia, mà còn cả cho khán giả, và mở ra một chặng đường mới cho bà con người Tày ở đây.

Dưới nếp nhà sàn mộc mạc bên dòng suối mát, từ những cánh đồng tốt tươi chuyển mình theo mùa cho đến bữa cơm ấm áp trong điệu then ngọt ngào, văn hóa Tày ở thung lũng Lâm Thượng (Lào Cai) đang được giữ gìn và lan tỏa bởi chính những người con quê hương.

Ẩn mình dưới những dãy núi quanh năm mây phủ, bên những cánh rừng xanh thẳm, cộng đồng người Mường ở tỉnh Phú Thọ, từ bao đời nay đã gìn giữ cho mình một kho tàng văn hóa dân gian phong phú, trong đó hát ru giữ vị trí đặc biệt quan trọng.

Giữa những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ ở Hoàng Su Phì, tỉnh Tuyên Quang (trước đây là tỉnh Hà Giang), nghề chạm bạc truyền thống của đồng bào Nùng tại xã Pờ Ly Ngài vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không chỉ là sinh kế, nghề còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với tín ngưỡng, tổ tiên và niềm tự hào về cội nguồn.

Trong đời sống cộng đồng người Dao đầu bằng tại Tam Đường, tỉnh Lai Châu, lễ Tủ Cải là nghi lễ đánh dấu bước trưởng thành của người con trai. Người Dao nơi đây quan niệm rằng, để được cộng đồng công nhận và sau này khi mất đi có thể trở về với tổ tiên, mỗi người con trai nhất định phải trải qua nghi lễ này.

Lễ cưới của người Giáy không chỉ là khúc hát se duyên đôi lứa, mà còn là nơi chảy mãi mạch nguồn văn hóa của một tộc người giữa đại ngàn Tây Bắc. Qua từng nghi thức, lễ vật và câu hát giao duyên, hiện lên một bản sắc riêng đầy quyến rũ, góp phần làm nên vẻ đẹp bức tranh văn hóa Việt Nam.

Cây nêu một biểu tượng văn hóa thiêng liêng, giữ vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của đồng bào Cơ Tu, tỉnh Quảng Nam. Không chỉ là nhịp cầu kết nối giữa con người với thế giới thần linh, cây nêu còn là tác phẩm mỹ thuật dân gian, kết tinh vẻ đẹp, trí tuệ sáng tạo và bản sắc văn hóa của người Cơ Tu.

Xã Phúc An, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái là nơi cư trú lâu đời của cộng đồng người Dao quần trắng. Trong nhịp sống hiện đại, người Dao quần trắng vẫn gìn giữ những giá trị gắn bó với bản sắc tộc người. Nổi bật là trang phục truyền thống và nghề đan rọ tôm, phản ánh lối sống gắn với thiên nhiên vùng ven hồ Thác Bà.

Trên đỉnh Mẫu Sơn, bà Bàn Minh Toan, người Dao Lù Gang ở xã Công Sơn, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, vẫn bền bỉ gìn giữ tục sơn đầu bằng sáp ong, nét đẹp văn hóa đang dần mai một.

Khác biệt với nhiều dân tộc khác, lễ cưới của người Si La là một hành trình hai mùa - hai lần cưới, đầy ý nghĩa, đánh dấu một mối lương duyên bền chặt, gắn bó và giàu bản sắc. Mỗi nghi lễ không chỉ thể hiện tình yêu đôi lứa, còn phản ánh chiều sâu văn hóa và đạo lý cộng đồng của một tộc người giữa đại ngàn Tây Bắc hùng vĩ.