Ngôi nhà cổ Há Súng ngày càng xuống cấp theo thời gian. (Ảnh: VŨ LINH)
Ngôi nhà cổ Há Súng ngày càng xuống cấp theo thời gian. (Ảnh: VŨ LINH)

Há Súng - Bóng thời gian trên cao nguyên đá

Nằm vững chãi trên một gò đất cao giữa thôn Há Súng, xã Lũng Táo, huyện Đồng Văn (Hà Giang), ngôi nhà cổ trăm tuổi vẫn lặng lẽ giữ gìn những dấu ấn của một thời dù lớp bụi thời gian đã nhuộm phai từng mảng tường, từng đường nét chạm khắc.

Cách dinh thự họ Vương (dinh thự vua Mèo) ở thung lũng Sà Phìn chưa đầy 3km, ngôi nhà cổ Há Súng nằm trên địa thế đắc địa, tựa lưng vào núi nhìn xuống thung lũng trải rộng. Được dựng nên cách đây hơn 1 thế kỷ, công trình này gắn với dòng họ Vừ - một trong những dòng họ lâu đời của người Mông vùng Lũng Táo.

Theo người dân trong vùng, ngôi nhà do một nhóm thợ đến từ vùng Hoa Nam (Trung Quốc) dựng nên. Chính nhóm thợ này sau đó tiếp tục xây dựng dinh thự họ Vương. Vì vậy, giữa 2 công trình vẫn còn đó những nét tương đồng về vật liệu, kỹ thuật xây dựng và hoa văn chạm trổ.

Ngôi nhà thuộc sở hữu dòng họ Vừ. (Ảnh: VŨ LINH)

Ngôi nhà thuộc sở hữu dòng họ Vừ. (Ảnh: VŨ LINH)

Ngôi nhà có cấu trúc 3 khối liên hoàn. Hai khối bên lùi về phía sau tạo thế nâng đỡ cho khối nhà chính nhô ra phía trước. Cửa chính làm từ gỗ nguyên khối, ngạch cửa cao, hai bên là các khối đá tảng từng khắc hoa văn tỉ mỉ, nay đã bị mài mòn bởi mưa nắng vùng cao.

Mái hiên lợp ngói âm dương. (Ảnh: VŨ LINH)

Mái hiên lợp ngói âm dương. (Ảnh: VŨ LINH)

Mái hiên lợp ngói âm dương, chạm khắc cầu kỳ. Không gian bên trong được chia theo lối truyền thống: gian giữa đặt ban thờ tổ tiên, chung quanh là phòng ngủ, bếp, kho và các không gian sinh hoạt khác.

Gian chính đặt ban thờ tổ tiên. (Ảnh: VŨ LINH)

Gian chính đặt ban thờ tổ tiên. (Ảnh: VŨ LINH)

Mái nhà có giếng trời để lấy ánh sáng tự nhiên, thông thoáng. Tầng hai được dùng để dự trữ lương thực, ngô, thóc...

Nơi dự trữ lương thực trong ngôi nhà. (Ảnh: VŨ LINH)

Nơi dự trữ lương thực trong ngôi nhà. (Ảnh: VŨ LINH)

Một chi tiết đặc biệt là các họa tiết hoa anh túc xuất hiện ở nhiều vị trí từ cột gỗ, kèo nhà cho đến chân trụ đá. Đây là dấu tích của thời kỳ mà việc trồng và buôn bán thuốc phiện gắn với đời sống bà con nơi đây.

Chân trụ đá được chạm khắc cầu kỳ. (Ảnh: VŨ LINH)

Chân trụ đá được chạm khắc cầu kỳ. (Ảnh: VŨ LINH)

Tường nhà được xây theo kỹ thuật trình tường của người H'Mông, đầm đất sét trong khuôn gỗ rồi tạo ra những mảng tường dày có khả năng cách nhiệt tốt và bền vững trước khí hậu khắc nghiệt.

Toàn bộ hành lang, lan can, chiếu nghỉ đều được làm từ các loại gỗ quý bản địa. Mặc dù thời gian đã để lại không ít dấu tích, phần lớn kết cấu vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn.

Lan can làm bằng gỗ quý bản địa. (Ảnh: VŨ LINH)

Lan can làm bằng gỗ quý bản địa. (Ảnh: VŨ LINH)

Tuy nhiên, qua năm tháng, ngôi nhà đã hứng chịu không ít hư hại. Nhiều bức tường trình tường xuất hiện vết nứt lớn, từng mảng bong tróc. Hệ mái ngói võng xuống, nhiều vị trí đã bị dột, nước mưa ngấm vào kết cấu gỗ gây mục nát. Các cột chính, trụ chống đỡ toàn bộ công trình cũng đã có hiện tượng mối mọt, suy yếu.

Theo người dân địa phương, ngôi nhà chưa từng được trùng tu một cách bài bản và hiện nay hoàn toàn do dòng họ Vừ tự bảo quản.

Các mảng tường bong tróc. (Ảnh: VŨ LINH)

Các mảng tường bong tróc. (Ảnh: VŨ LINH)

Không chỉ là nơi ở của một dòng họ, ngôi nhà cổ Há Súng mang giá trị như một chứng nhân văn hóa của vùng cao nguyên đá. Từ kỹ thuật xây dựng, bố cục không gian đến các chi tiết trang trí đều phản ánh sinh hoạt, quan niệm thẩm mỹ, tín ngưỡng và cả các giai đoạn giao thoa văn hóa đã đi qua vùng đất này.

Thế nhưng, những giá trị ấy đang đứng trước nguy cơ bị xóa nhòa nếu không có giải pháp bảo tồn kịp thời và đúng cách.

Các chi tiết trong nhà nhuốm màu thời gian. (Ảnh: VŨ LINH)

Các chi tiết trong nhà nhuốm màu thời gian. (Ảnh: VŨ LINH)

Cao nguyên đá Đồng Văn đã được UNESCO ghi danh là Công viên địa chất toàn cầu nhưng vẫn còn nhiều lớp trầm tích văn hóa chưa được khai thác. Việc nghiên cứu trùng tu theo đúng kỹ thuật truyền thống, giữ nguyên vật liệu, bố cục và tinh thần của ngôi nhà là điều cần thiết.

Việc khôi phục ngôi nhà cổ Há Súng không nên dừng lại ở những biện pháp chống xuống cấp, mà cần kết hợp bảo tồn với phát huy giá trị. Ngôi nhà hoàn toàn có thể trở thành một điểm tham quan trong các tuyến du lịch cộng đồng, góp phần kể lại câu chuyện lịch sử-văn hóa của người Mông đầu thế kỷ XX một cách sống động, chân thực.

Có thể bạn quan tâm

Trường nội trú liên cấp Thanh Nưa hiện có tiến độ xây dựng bảo đảm, sẵn sàng bàn giao, đưa vào sử dụng phục vụ học sinh biên giới trong năm học mới.

Điện Biên phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo dõi, kiểm tra, đôn đốc ngành kinh tế cấp I trong thực hiện kịch bản tăng trưởng

Bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Điện Biên đã phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ phụ trách địa bàn, ngành kinh tế cấp I; đồng thời gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả tăng trưởng của ngành do cá nhân phụ trách.

Nhà đầu tư Khu đô thị hồ Xương Rồng mong muốn giải phóng mặt bằng hết diện tích theo quy hoạch để hoàn thiện hạ tầng.

Xử lý vướng mắc tại các dự án tồn đọng kéo dài

Thời gian vừa qua, tỉnh Thái Nguyên tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài cho 82 dự án, trong đó có những dự án được triển khai từ hàng chục năm trước. Công tác này sẽ góp phần tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực, tạo dư địa phát triển, đóng góp vào tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Bát Xát là địa phương đầu tiên tại tỉnh Lào Cai áp dụng mô hình “Thôn số” vào diễn tập phòng, chống thiên tai. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Chủ động phòng, chống thiên tai ngay từ cơ sở

Chiều 3/8, xã Bát Xát (Lào Cai) tổ chức diễn tập phòng thủ dân sự ứng phó lũ ống, lũ quét, ngập lụt năm 2026. Cuộc diễn tập nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương, đồng thời rèn luyện khả năng phối hợp giữa các lực lượng, góp phần chủ động xử lý các tình huống thiên tai có thể xảy ra trên địa bàn.

Phòng tin học của Trường tiểu học Minh Cầm, xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang được đầu tư hiện đại.

Tuyên Quang sắp xếp giảm 485 cơ sở giáo dục

Thực hiện phương án tổng thể sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Tuyên Quang đang khẩn trương tinh gọn hệ thống trường học.

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.

Người có tài năng về giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực mà tỉnh Thái Nguyên thu hút, trọng dụng.

Thái Nguyên thu hút, trọng dụng người có tài năng một số ngành, lĩnh vực

Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND, quy định ngành, lĩnh vực ưu tiên sử dụng nguồn lực chất lượng cao và chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội giai đoạn 2026-2030.

Lãnh đạo xã Minh Đài kiểm tra diện tích chè trên địa bàn xã.

Để cây chè trở thành động lực phát triển bền vững ở Minh Đài

Sở hữu những vùng chè xanh trải dài, từ lâu xã Minh Đài, tỉnh Phú Thọ được biết đến là vùng đất có khí hậu, thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp với loại cây này. Do vậy, trong những năm qua, cây chè luôn được xã Minh Đài khai thác hiệu quả, tạo động lực phát triển kinh tế, xã hội và từng bước thay đổi diện mạo địa phương.

Khu vực I mỏ đất xã Tân Thành đang được khai thác để làm vật liệu san lấp trong và ngoài tỉnh Thái Nguyên.

Thái Nguyên: Cải thiện đời sống người dân nơi có hoạt động khoáng sản

Thái Nguyên là tỉnh có nhiều hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản góp phần phát triển kinh tế, hạ tầng, giải quyết việc làm và tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, địa phương và người dân ở nơi có hoạt động khoáng sản chưa được hưởng lợi thỏa đáng, đồng thời còn phải chịu tác động tiêu cực. 

Mùa hoa tam giác mạch và cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ thu hút khách du lịch tìm đến Tuyên Quang.

Hành trình mới trên miền di sản

Việc hợp nhất hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang đã mở rộng đáng kể không gian du lịch của tỉnh Tuyên Quang (mới), đồng thời tạo nên một hệ thống tài nguyên đa dạng, trong đó có nhiều giá trị độc đáo mang tầm vóc toàn cầu. 

Chè Pà Thẻn, xã Tri Phú đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Tạo sinh kế bền vững thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia

Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số là chiến lược lâu dài nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh. Những năm qua, tại Tuyên Quang, các Chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ đã trở thành động lực quan trọng giúp nhiều địa phương đổi thay.

Anh Triệu Văn Nam, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nà Tu, xã Cẩm Giàng cùng đoàn viên, thanh niên vệ sinh Đài tưởng niệm liệt sĩ xã (Ảnh TUẤN SƠN)

Khi người trẻ tiên phong

Không gian các tổ dân phố, thôn, bản ở Thái Nguyên rộng lớn hơn, việc nhiều hơn, đặt ra thách thức mới đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Nhiều thanh niên trẻ xung phong, sẵn sàng nhận nhiệm vụ đã “thổi” làn gió mới vào hoạt động của thôn, bản vùng cao.

Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chiến Thắng.

“Tổ ứng cứu” hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công

Từ thực tế ứng dụng công nghệ số trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Ủy ban nhân dân xã Chiến Thắng (Lạng Sơn) đã thành lập mô hình “Tổ ứng cứu Công nghệ và Nghiệp vụ hỗ trợ, nhằm tạo thuận lợi trong giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân”.

Xã Long Cốc đang tập trung hỗ trợ phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Nâng cao giá trị chè đất Tổ

Thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã phát triển và xây dựng thương hiệu chè, đưa cây chè trở thành ngành hàng có giá trị cao, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế và nông nghiệp bền vững của tỉnh.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dowooinsys Vina (Tập đoàn NP, Hàn Quốc) khởi công nhà máy thứ 2 tại Khu công nghiệp Sông Công II.

Cải cách thủ tục hành chính để thu hút FDI

Sáu tháng đầu năm nay, các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên thu hút hơn 8 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), bằng khoảng 32% tổng vốn FDI đầu tư vào Việt Nam. Đây là kết quả từ sự nỗ lực, đổi mới phương thức lãnh đạo, cách thu hút đầu tư, nhất là việc phân cấp, ủy quyền cho Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh.

Khu công nghiệp bờ trái sông Đà, phường Hòa Bình đóng góp quan trọng vào nộp ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ.

Phú Thọ với mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sáu tháng đầu năm, tỉnh Phú Thọ duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP tăng 10,18%, đứng đầu khu vực trung du và miền núi phía bắc, xếp thứ 7/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Kết quả này tạo nền tảng vững chắc để Phú Thọ hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm 2026.