Khung pháp lý tài sản số

Tiền số (hay tiền điện tử) chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận. Nhưng việc đó không ngăn cản một thị trường vẫn đang rất sôi động chung quanh đồng tiền này.
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải trình khung pháp lý về tiền số lên Chính phủ ngay trong tháng 3. Ảnh: NAM ANH
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải trình khung pháp lý về tiền số lên Chính phủ ngay trong tháng 3. Ảnh: NAM ANH

Cơ hội phát triển và những rủi ro tiềm ẩn

Ngày 1/3/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 05/CT-TTg, đề ra các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, với mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng GDP hơn 8% trong năm 2025. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nhiệm vụ đề xuất khung pháp lý quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số.

Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của thị trường tiền số "ngầm". Hiện tại, có 17 - 20 triệu người Việt sở hữu ví tiền số. Dòng tiền giao dịch của thị trường vượt 100 tỷ USD. Còn theo thống kê của cổng thanh toán điện tử Triple-A, Việt Nam đứng thứ hai thế giới về tỷ lệ sở hữu tiền số, chỉ sau Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất.

Theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), năm 2024, người Việt mất khoảng 18.900 tỷ đồng do lừa đảo trực tuyến. Hình thức lừa đảo phổ biến nhất là mời gọi đầu tư vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc. Có tới 70,72% người dùng từng nhận được lời mời đầu tư tài chính vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc, dẫn đến nhiều nhà đầu tư mất trắng số vốn bỏ ra.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam, nhấn mạnh: “Khi không có luật thì đối tượng lừa đảo không sợ, kể cả chúng ta có giải pháp an ninh”.

Thực tế, cuối năm 2024, khi triệt phá đường dây lừa đảo tiền ảo do TikToker Phó Đức Nam cầm đầu, Cơ quan Cảnh sát điều tra xác định có gần 3.000 người bị hại, nhiều tài sản của các đối tượng bị thu giữ, phong tỏa (ước tính hơn 5.200 tỷ đồng).

Tạo điều kiện tránh thất thu thuế

Nếu áp dụng mức thuế thu nhập cá nhân 0,1% như giao dịch chứng khoán, mỗi năm Việt Nam có thể thu về hơn 800 triệu USD tiền thuế từ giao dịch tài sản số. Bên cạnh đó, các nền tảng giao dịch thường áp dụng mức phí 0,01 - 0,8% mỗi giao dịch. Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo điều kiện để giám sát và điều tiết thị trường, bảo vệ nhà đầu tư trước các rủi ro.

Anh Trần Văn Dũng, một nhà đầu tư tài sản số lâu năm tại quận Thanh Xuân, Hà Nội, chia sẻ: “Là một nhà đầu tư, tôi thấy việc đầu tư tiền số tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi giá cả dao động biên độ lớn, khung pháp lý tại Việt Nam chưa rõ ràng và tính bảo mật. Nếu Việt Nam lập một sàn giao dịch tài sản số, tôi có thể an tâm hơn trong việc đầu tư”.

Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu: “Hiện tại, Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về tài sản số, khiến việc quản lý và vận hành gặp nhiều khó khăn. Nếu không có hành lang pháp lý chặt chẽ, thị trường này có thể trở thành “mảnh đất” của các hành vi lừa đảo, rửa tiền. Hơn nữa, nếu không có biện pháp bảo vệ an ninh mạng tốt, nhà đầu tư có thể mất tài sản chỉ trong vài giây. Đồng thời, không giống như các loại tài sản truyền thống, giá trị của tài sản số có thể dao động mạnh, gây ra rủi ro lớn cho nhà đầu tư”.

Đồng tình với quan điểm trên, TS Đặng Minh Tuấn (Viện trưởng Nghiên cứu ứng dụng công nghệ CMC) cho biết: “Ý chí và quyết tâm rất lớn của lãnh đạo Đảng và Nhà nước là muốn Việt Nam trở thành trung tâm tài chính ít nhất là ở trong khu vực và có thể bắt kịp xu thế của thế giới. Mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã có những chỉ đạo rất cụ thể về lĩnh vực tài sản số và công nghệ blockchain. Với ý chí rất lớn như vậy, hy vọng sẽ sớm có những khung pháp lý”.

Học hỏi từ các quốc gia trên thế giới

Singapore đã thiết lập một khung pháp lý rõ ràng cho các dịch vụ thanh toán kỹ thuật số, bao gồm cả tiền điện tử, thông qua Đạo luật Dịch vụ thanh toán (Payment Services Act). Đạo luật này yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán phải đăng ký và tuân thủ các quy định về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Tại châu Âu, Liên minh châu Âu đã đề xuất Quy định về Thị trường tài sản tiền điện tử (MiCA) nhằm tạo ra một khung pháp lý toàn diện cho tài sản số, bảo đảm sự minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Quy định này đặt ra các yêu cầu về cấp phép cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số và quy định về phát hành tài sản số.

TS Nguyễn Tấn Sơn (Chủ nhiệm cấp cao Bộ môn Kế toán và Luật tại RMIT Việt Nam) đề xuất, Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm quốc tế để phát triển khung pháp lý rõ ràng cho tiền mã hóa. Ông cho rằng, bước đầu tiên là xác định xem tiền mã hóa như bitcoin là tài sản hay chứng khoán, giúp làm sáng tỏ việc quản lý giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, Việt Nam có thể thiết lập cơ chế “sandbox” - khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát dành cho công nghệ tài chính, cho phép các doanh nghiệp thử nghiệm dịch vụ tài sản số dưới sự giám sát của cơ quan quản lý trước khi chính thức triển khai rộng rãi. Ngoài ra, việc thành lập một cơ quan giám sát chuyên trách về tài sản số và blockchain, giống như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đối với thị trường chứng khoán, cũng là một đề xuất đáng cân nhắc. Cơ quan này có thể chịu trách nhiệm cấp phép, kiểm soát rủi ro và bảo đảm tính minh bạch của các sàn giao dịch.

Việc xây dựng khung pháp lý cho tài sản số không chỉ giúp kiểm soát thị trường hiệu quả hơn mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ tài chính trong khu vực. Tuy nhiên, để làm được điều này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. Nếu được thực hiện đúng cách, Việt Nam hoàn toàn có thể biến tài sản số thành một động lực tăng trưởng kinh tế mới, thay vì để nó nằm trong "vùng xám pháp lý" đầy rủi ro như hiện nay.

Tại phiên họp báo Chính phủ chiều 5/3, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, sẽ đề xuất cho phép thí điểm sàn giao dịch tiền ảo. Nhà nước bảo vệ các quyền lợi hợp pháp, chính đáng của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Có thể bạn quan tâm

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: NAM ANH

“Hòn đá tảng” của thị trường chứng khoán

Trong các báo cáo phân loại thị trường hằng năm, tình trạng hết tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) liên tục được một công ty tài chính đa quốc gia (MSCI - Mỹ) nhắc đến như một hạn chế lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Mới nhưng không lạ

Có thể nói, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang ở giai đoạn phân hoá khốc liệt bậc nhất trong lịch sử. 

Nhiều ngân hàng lớn đang chuẩn bị triển khai các kế hoạch huy động vốn quy mô lớn qua kênh trái phiếu. Ảnh: NAM ANH

Sự đảo chiều trên thị trường trái phiếu

Ngân hàng vốn được xem là khu vực “khỏe” nhất trên thị trường vốn, nhưng nay cũng đã bước vào cuộc đua huy động trái phiếu với mức lãi suất tiệm cận lãi vay. Nhiều đợt phát hành trái phiếu gần đây của các ngân hàng ghi nhận lãi suất lên tới 8-9%/năm, cao hơn đáng kể so cùng kỳ năm trước.

Các hãng hàng không linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp để tiết giảm chi phí. Ảnh: KỲ DUYÊN

Kích cầu hàng không, du lịch để thúc đẩy tăng trưởng

Cú sốc giá nhiên liệu đặt các hãng hàng không và lữ hành đứng trước thử thách mới, không chỉ là cạnh tranh về giá mà phải xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải-lưu trú-dịch vụ-điểm đến và đặc biệt là phải xây dựng nền tảng phát triển bền vững để thích ứng tốt hơn trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi.

Đừng chủ quan với “hàng cơ bản”

“Hàng cơ bản” là khái niệm chỉ cổ phiếu (CP) của doanh nghiệp (DN) có vị thế đầu ngành, thương hiệu lớn và nền tảng kinh doanh vững chắc. Nhưng trong thời gian gần đây, không ít hàng cơ bản vẫn có thể giảm giá 15-20% chỉ trong thời gian ngắn, đưa không ít nhà đầu tư (NĐT) vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Tính đến nay, đã có 42 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất lại gặp áp lực

Khi tín dụng tăng nhanh còn tiền gửi tăng chậm, áp lực lãi suất bắt đầu quay lại hệ thống ngân hàng. Ở mặt khác, ngân hàng đang chịu áp lực phải bảo đảm mức lãi vay ở mức thấp nhất có thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy nền kinh tế.

Những dự án được đầu tư hạ tầng đồng bộ thường ghi nhận giá trị bất động sản tăng rõ rệt. Ảnh: NAM ANH

“Cơn sốt” kỳ vọng của bất động sản

Liên tiếp các dự án hạ tầng lớn được công bố, giá chào bán bất động sản tại nhiều nơi bị đẩy lên cao. Các chuyên gia cảnh báo, thị trường đang được dẫn dắt bởi kỳ vọng nhiều hơn nền tảng.

Các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng đồng loạt điều chỉnh hạ lãi suất. Ảnh: NAM ANH

Thế khó của ngành ngân hàng

Bước sang năm 2026, ngành ngân hàng đang hoạt động trong bối cảnh nhiều sức ép đan xen. Các ngân hàng một mặt phải thực hiện yêu cầu giảm lãi suất, mặt khác, mục tiêu tăng trưởng được điều chỉnh thấp hơn so với năm 2025.

Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2.

Nhiều vướng mắc ngăn bước các đại dự án

Nhiều dự án công nghiệp và hạ tầng quy mô lớn đang gặp khó trong việc đạt các mốc tiến độ đã đặt ra. Vướng mắc về mặt bằng, tái định cư và thủ tục liên quan vẫn là những lý do "muôn thuở".

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Sau 10 năm thí điểm, khuôn khổ pháp lý cho chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được hoàn thiện nhằm góp phần đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội, tăng thu nhập cho người lao động khi về hưu. Đây cũng là một công cụ tài chính hỗ trợ phát triển thị trường vốn trong dài hạn.

Doanh nghiệp giới thiệu Robot chữa cháy tại triển lãm quốc phòng. Ảnh: NAM HẢI

Thử nghiệm cho doanh nghiệp an ninh và quốc phòng

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) pháp lý cho doanh nghiệp đặc thù về an ninh và quốc phòng được đặt ra rõ nét trong Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước.

Công ty cổ phần Công nghệ HENO đã xuất sắc được vinh danh ở Hạng mục API - Financial Technology (Vietnam) với giải pháp Tingee by HENO.

Từ một ý tưởng “bình dân”

Nhiều sáng tạo công nghệ ở Việt Nam không sinh ra trong phòng thí nghiệm. Thậm chí có những thứ bắt đầu từ nhu cầu rất nhỏ ở quán phở, quán cà-phê, chợ dân sinh...

Người dân dùng điện thoại để truy xuất thông tin các sản phẩm nông sản. Ảnh: NAM ANH

Thúc đẩy tiêu dùng thông minh ở khu vực nông thôn

Vốn được xem là thị trường thứ cấp, khu vực nông thôn chủ yếu tiêu thụ hàng hóa giá rẻ và chất lượng không cao. Tiêu dùng thông minh đang và sẽ trở thành "lá chắn" để người dân bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Giao dịch vàng tại doanh nghiệp Phú Quý. Ảnh: TRẦN VIỆT

Người trả học phí sau cơn sốt tài sản

Giá thị trường giảm sâu, không khí trên các hội nhóm vàng, bạc trở nên căng thẳng. Nhiều người nắm giữ bạc rơi vào trạng thái hoang mang khi khoản lỗ lên tới hàng chục triệu đồng chỉ sau vài tuần.

Nhiều doanh nghiệp ngành gỗ và mỹ nghệ đã mạnh dạn đầu tư lớn cho công nghệ và máy móc phụ trợ. Ảnh: NAM ANH

Ngành gỗ và nội thất tìm kiếm mô hình đổi mới

Việt Nam hiện giữ vị trí xuất khẩu nội thất hàng đầu Đông Nam Á và đứng thứ hai thế giới. Sau nhiều năm gia công với vai trò là nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) cho đối tác nước ngoài, ngành gỗ và nội thất Việt Nam đứng trước bài toán tối ưu hóa lợi nhuận.

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU

Chuẩn mực mới của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới những chuẩn mực cao hơn và hội nhập sâu vào dòng vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt, trở thành chiến lược bứt phá để phát triển trong dài hạn.

Vietcombank đã gửi thư mời các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Ảnh: NAM ANH

Chu kỳ M&A ngân hàng năm 2026

Hàng loạt kế hoạch bán cổ phần và tìm đối tác chiến lược đang được các ngân hàng triển khai trước mùa đại hội cổ đông 2026. Sau nhiều năm tái cấu trúc, hoạt động này có thể trở thành động lực định hình lại cục diện hệ thống tài chính.

Tư vấn cho cá nhân và hộ kinh doanh tại Thuế Thành phố Hà Nội. Ảnh: NAM ANH

Tiếp tục hỗ trợ kê khai thuế cho hộ kinh doanh

Từ ngày 10/3/2026, Cục Thuế mở đợt cao điểm 15 ngày tuyên truyền và hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện các chính sách thuế mới thông qua chương trình “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” trên phạm vi cả nước.

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.