Khung pháp lý tài sản số

Tiền số (hay tiền điện tử) chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận. Nhưng việc đó không ngăn cản một thị trường vẫn đang rất sôi động chung quanh đồng tiền này.
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải trình khung pháp lý về tiền số lên Chính phủ ngay trong tháng 3. Ảnh: NAM ANH
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải trình khung pháp lý về tiền số lên Chính phủ ngay trong tháng 3. Ảnh: NAM ANH

Cơ hội phát triển và những rủi ro tiềm ẩn

Ngày 1/3/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 05/CT-TTg, đề ra các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, với mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng GDP hơn 8% trong năm 2025. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nhiệm vụ đề xuất khung pháp lý quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số.

Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của thị trường tiền số "ngầm". Hiện tại, có 17 - 20 triệu người Việt sở hữu ví tiền số. Dòng tiền giao dịch của thị trường vượt 100 tỷ USD. Còn theo thống kê của cổng thanh toán điện tử Triple-A, Việt Nam đứng thứ hai thế giới về tỷ lệ sở hữu tiền số, chỉ sau Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất.

Theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), năm 2024, người Việt mất khoảng 18.900 tỷ đồng do lừa đảo trực tuyến. Hình thức lừa đảo phổ biến nhất là mời gọi đầu tư vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc. Có tới 70,72% người dùng từng nhận được lời mời đầu tư tài chính vào các sàn giao dịch không rõ nguồn gốc, dẫn đến nhiều nhà đầu tư mất trắng số vốn bỏ ra.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam, nhấn mạnh: “Khi không có luật thì đối tượng lừa đảo không sợ, kể cả chúng ta có giải pháp an ninh”.

Thực tế, cuối năm 2024, khi triệt phá đường dây lừa đảo tiền ảo do TikToker Phó Đức Nam cầm đầu, Cơ quan Cảnh sát điều tra xác định có gần 3.000 người bị hại, nhiều tài sản của các đối tượng bị thu giữ, phong tỏa (ước tính hơn 5.200 tỷ đồng).

Tạo điều kiện tránh thất thu thuế

Nếu áp dụng mức thuế thu nhập cá nhân 0,1% như giao dịch chứng khoán, mỗi năm Việt Nam có thể thu về hơn 800 triệu USD tiền thuế từ giao dịch tài sản số. Bên cạnh đó, các nền tảng giao dịch thường áp dụng mức phí 0,01 - 0,8% mỗi giao dịch. Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo điều kiện để giám sát và điều tiết thị trường, bảo vệ nhà đầu tư trước các rủi ro.

Anh Trần Văn Dũng, một nhà đầu tư tài sản số lâu năm tại quận Thanh Xuân, Hà Nội, chia sẻ: “Là một nhà đầu tư, tôi thấy việc đầu tư tiền số tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi giá cả dao động biên độ lớn, khung pháp lý tại Việt Nam chưa rõ ràng và tính bảo mật. Nếu Việt Nam lập một sàn giao dịch tài sản số, tôi có thể an tâm hơn trong việc đầu tư”.

Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu: “Hiện tại, Việt Nam chưa có quy định rõ ràng về tài sản số, khiến việc quản lý và vận hành gặp nhiều khó khăn. Nếu không có hành lang pháp lý chặt chẽ, thị trường này có thể trở thành “mảnh đất” của các hành vi lừa đảo, rửa tiền. Hơn nữa, nếu không có biện pháp bảo vệ an ninh mạng tốt, nhà đầu tư có thể mất tài sản chỉ trong vài giây. Đồng thời, không giống như các loại tài sản truyền thống, giá trị của tài sản số có thể dao động mạnh, gây ra rủi ro lớn cho nhà đầu tư”.

Đồng tình với quan điểm trên, TS Đặng Minh Tuấn (Viện trưởng Nghiên cứu ứng dụng công nghệ CMC) cho biết: “Ý chí và quyết tâm rất lớn của lãnh đạo Đảng và Nhà nước là muốn Việt Nam trở thành trung tâm tài chính ít nhất là ở trong khu vực và có thể bắt kịp xu thế của thế giới. Mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm cũng đã có những chỉ đạo rất cụ thể về lĩnh vực tài sản số và công nghệ blockchain. Với ý chí rất lớn như vậy, hy vọng sẽ sớm có những khung pháp lý”.

Học hỏi từ các quốc gia trên thế giới

Singapore đã thiết lập một khung pháp lý rõ ràng cho các dịch vụ thanh toán kỹ thuật số, bao gồm cả tiền điện tử, thông qua Đạo luật Dịch vụ thanh toán (Payment Services Act). Đạo luật này yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán phải đăng ký và tuân thủ các quy định về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Tại châu Âu, Liên minh châu Âu đã đề xuất Quy định về Thị trường tài sản tiền điện tử (MiCA) nhằm tạo ra một khung pháp lý toàn diện cho tài sản số, bảo đảm sự minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Quy định này đặt ra các yêu cầu về cấp phép cho các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số và quy định về phát hành tài sản số.

TS Nguyễn Tấn Sơn (Chủ nhiệm cấp cao Bộ môn Kế toán và Luật tại RMIT Việt Nam) đề xuất, Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm quốc tế để phát triển khung pháp lý rõ ràng cho tiền mã hóa. Ông cho rằng, bước đầu tiên là xác định xem tiền mã hóa như bitcoin là tài sản hay chứng khoán, giúp làm sáng tỏ việc quản lý giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, Việt Nam có thể thiết lập cơ chế “sandbox” - khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát dành cho công nghệ tài chính, cho phép các doanh nghiệp thử nghiệm dịch vụ tài sản số dưới sự giám sát của cơ quan quản lý trước khi chính thức triển khai rộng rãi. Ngoài ra, việc thành lập một cơ quan giám sát chuyên trách về tài sản số và blockchain, giống như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đối với thị trường chứng khoán, cũng là một đề xuất đáng cân nhắc. Cơ quan này có thể chịu trách nhiệm cấp phép, kiểm soát rủi ro và bảo đảm tính minh bạch của các sàn giao dịch.

Việc xây dựng khung pháp lý cho tài sản số không chỉ giúp kiểm soát thị trường hiệu quả hơn mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ tài chính trong khu vực. Tuy nhiên, để làm được điều này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. Nếu được thực hiện đúng cách, Việt Nam hoàn toàn có thể biến tài sản số thành một động lực tăng trưởng kinh tế mới, thay vì để nó nằm trong "vùng xám pháp lý" đầy rủi ro như hiện nay.

Tại phiên họp báo Chính phủ chiều 5/3, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, sẽ đề xuất cho phép thí điểm sàn giao dịch tiền ảo. Nhà nước bảo vệ các quyền lợi hợp pháp, chính đáng của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm con ngựa, tìm cổ phiếu “phi mã”

Hằng năm, thường xuất hiện những cổ phiếu (CP) hoặc nhóm CP có tỷ lệ tăng vượt trội cùng với khối lượng giao dịch (KLGD) lớn. Những CP dạng này thường được gắn với tính chất “nổi trội”, “dẫn dắt”… nhưng trong năm Bính Ngọ 2026 nhiều nhà đầu tư (NĐT) gọi là CP “phi mã” hoặc “phi nước đại”.

Còn giờ còn giao dịch

Diễn biến những phiên giao dịch trong tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 đang khác lạ so với nhiều năm gần đây khi sự sôi động vẫn được duy trì cho đến những ngày cuối cùng.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Nhiều công ty chứng khoán đã phải tính đến phương án tăng vốn điều lệ để duy trì tăng trưởng. Ảnh: NAM ANH

Đòn bẩy sát ngưỡng rủi ro

Cho vay ký quỹ, từng chỉ được xem là dịch vụ hỗ trợ, nay âm thầm trở thành “động cơ lợi nhuận” của các công ty chứng khoán.

Tưởng đỏ hóa xanh

Sau một giai đoạn “xanh vỏ đỏ lòng”, tức VN-Index tăng nhưng lực đẩy đến từ số ít cổ phiếu (CP), hiện nay diễn biến thay đổi theo hướng ngược lại khi VN-Index dù “đỏ” nhưng nhiều CP lại ngược dòng mạnh mẽ.

Cần có những chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển. Ảnh: NAM ANH

Khoảng cách chính sách khoa học và công nghệ

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) được xác định là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, từ công nhận danh hiệu đến thụ hưởng ưu đãi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít rào cản.

Tin đồn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư với các cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cổ phiếu hạ tầng trong vùng nhiễu

Trong khi hàng loạt hạng mục tại sân bay Long Thành và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn gấp rút thi công, dòng tiền trên thị trường chứng khoán lại quay đầu rút lui tại nhóm cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Điều này dấy lên nhiều nghi vấn về câu chuyện nội tại doanh nghiệp.

Cẩn trọng với ủy thác "bao lỗ"

Mặc dù nhân viên môi giới không được nhận ủy thác đầu tư từ khách hàng, nhưng trong thực tế hoạt động này vẫn diễn ra theo nhiều hình thức lách luật và đương nhiên cũng để lại không ít hệ lụy trước mắt và cả tiềm tàng.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tiếp chinh phục những đỉnh cao mới. Ảnh: SONG ANH

Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều tiềm năng

Trải qua năm 2025 với nhiều biến động và cung bậc cảm xúc đan xen, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang năm 2026 với những chuyển động mới, khi hàng loạt yếu tố tích cực cùng hội tụ, qua đó mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.

Dây chuyền may xuất khẩu của Công ty cổ phần May Đức Giang. Ảnh: NAM ANH

Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sau một năm ghi nhận nhiều điểm sáng, nền kinh tế đang tích lũy thêm nội lực quan trọng, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn khi các động lực truyền thống được giữ nhịp và những động lực mới dần hình thành.

Nhìn từ một phiên cuối năm

Những phiên giao dịch cuối năm dương lịch thường được xem là quãng nghỉ hoặc quãng lặng của thị trường chứng khoán (TTCK). Điều này xuất phát từ việc khối nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới nên giao dịch không quá sôi động và nhiều TTCK trên thế giới cũng theo xu hướng này.

Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh biểu phí các dịch vụ. Ảnh: NAM ANH

Đằng sau làn sóng tăng phí dịch vụ ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng phí các dịch vụ như chuyển tiền, thông báo biến động số dư và quản lý tài khoản… Một số ý kiến cho rằng động thái này nhằm làm sạch tài khoản rác, trong khi quan điểm khác nhận định đây là cách các ngân hàng gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.

Hộ kinh doanh truyền thống gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tiếp cận công nghệ mới. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hộ kinh doanh trước “giờ G”

Việc đánh giá vẫn tiếp tục, mặc dù ngày chuyển đổi cơ chế thuế mới đã được xác lập. Nhưng có một điểm không thể phủ nhận, quy định mới sẽ chuẩn hóa công tác quản lý thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng.

Luật AI mở ra cơ hội để các startup có không gian thử nghiệm và tạo ra những sản phẩm thật sự phục vụ đời sống. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đột phá công nghệ trong khuôn khổ trách nhiệm

Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, tạo khung pháp lý thống nhất cho phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam tiến bước vào nhóm những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo.

Nhiều ngân hàng tạm dừng các gói vay mua nhà đối với các bạn trẻ. Ảnh: NAM ANH

Phép thử mới của thị trường bất động sản

Hàng loạt ngân hàng đồng loạt dừng các gói vay ưu đãi cho người trẻ mua nhà và nâng lãi suất khoản vay mới thêm 1-2%. Không chỉ người dân, các doanh nghiệp cũng lo ngại khi những kế hoạch an cư của khách hàng có nguy cơ phải tạm gác, sức cầu suy giảm.

Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp bất động sản có thể huy động vốn với chi phí hợp lý hơn. Ảnh: NAM ANH

Bước ngoặt của trái phiếu doanh nghiệp

Nhiều quy định mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được đưa ra xin ý kiến, hướng tới thay thế các quy định cũ để hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin dài hạn cho thị trường.

Đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn.

Băn khoăn với “quota” nhập khẩu vàng

Giữa bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động và chênh lệch giá trong nước, quốc tế đang cao kỷ lục, đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn. Giải pháp này liệu có đủ sức giải quyết tận gốc sự méo mó kéo dài của thị trường vàng hay chỉ mang tính “giảm đau” ngắn hạn.