Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài là sự nối tiếp nhất quán chủ trương của Đảng, Nhà nước xác định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa yêu cầu của Đại hội Đảng lần thứ XIV về phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, huy động mọi nguồn lực cho phát triển đất nước. Thế nhưng, sau khi Nghị quyết được ban hành, trên một số trang mạng đã xuất hiện những luận điệu cố tình xuyên tạc, bóp méo mục tiêu, bản chất của Nghị quyết. Thậm chí, các thế lực thù địch, phản động ở nước ngoài còn tổ chức cái gọi là “Chương trình Hội luận khẩn cấp” nhằm “đối phó”, “đẩy lùi” Nghị quyết này.
Có thể nhận diện những luận điệu xuyên tạc hiện đang diễn ra theo bốn nhóm như sau: Thứ nhất, các đối tượng xuyên tạc rằng Nghị quyết 23 nhằm cài cắm, nuôi cá nhân, hội đoàn, cơ quan truyền thông tại hải ngoại để trở thành “cánh tay nối dài” của Đảng. Đây là sự đánh tráo giữa việc tạo điều kiện để kiều bào tham gia quảng bá hình ảnh đất nước với việc áp đặt nội dung và kiểm soát tiếng nói của họ.
Thực tế cho thấy, xuyên suốt trong quan điểm, chủ trương và chính sách của Đảng, Nhà nước ta, người Việt Nam ở nước ngoài, dù ở đâu, vẫn là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, cùng chung cội nguồn, lợi ích và tương lai của đất nước.
Đây cũng chính là nền tảng tư tưởng và chính trị để Đảng, Nhà nước không ngừng hoàn thiện chủ trương, chính sách về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn phát triển đất nước. Trong hơn 20 năm thực hiện các chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới như Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004; Chỉ thị số 45-CT/TW ngày 19/5/2015; Kết luận số 12-KL/TW ngày 12/8/2021; Quyết định số 1334/QĐ-TTg ngày 10/11/2023; người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng tham gia sâu hơn vào các hoạt động khoa học, giáo dục, văn hóa, kinh doanh, giao lưu nhân dân và quảng bá hàng hóa Việt Nam.
Nhiều người chủ động trở thành cầu nối giữa Việt Nam với nước sở tại bằng chính uy tín, năng lực và mạng lưới của mình. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với những yêu cầu phát triển ngày càng cao, công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng đứng trước những yêu cầu và nhiệm vụ mới. Nghị quyết số 23 tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được, cũng như nhấn mạnh việc để người Việt Nam ở nước ngoài phát huy vai trò “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam”.
Thứ hai, một số luận điểm bịa đặt rằng, mục đích của Nghị quyết số 23 là nhằm mở rộng hoạt động an ninh ra hải ngoại; gia tăng theo dõi cộng đồng tại nước sở tại, núp dưới danh nghĩa bảo vệ người Việt Nam ở nước ngoài; đặt ra các nguy cơ đàn áp xuyên quốc gia. Những cách diễn giải sai sự thật này đã cố tình đánh đồng trách nhiệm bảo hộ công dân của một quốc gia với những hoạt động can thiệp, giám sát bất hợp pháp.
Việc bảo hộ công dân, bảo đảm an ninh, an toàn cho công dân ở nước ngoài là trách nhiệm tất yếu của mọi quốc gia, được thực hiện thông qua các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ chế lãnh sự và các kênh hợp tác phù hợp với pháp luật quốc tế và pháp luật nước sở tại. Đối với Việt Nam, trách nhiệm đó càng có ý nghĩa khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có sự đa dạng về quốc gia cư trú, điều kiện sinh sống, địa vị pháp lý và hoàn cảnh cá nhân. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của họ không thể bị đồng nhất với việc giám sát hay kiểm soát họ. Điều quan trọng là phải phân biệt giữa chủ trương, chính sách và hành vi cụ thể. Nếu có cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật nước sở tại thì cần xác định rõ ai vi phạm, vi phạm điều gì và có bằng chứng cụ thể để xử lý theo quy định của pháp luật.
Thứ ba, một số luận điệu cố tình khai thác việc Nghị quyết đề cập đến một bộ phận nhỏ còn định kiến hoặc có hành động phá hoại, không phù hợp với lợi ích quốc gia-dân tộc để quy chụp Nhà nước đang phân loại người Việt Nam ở nước ngoài thành 2 nhóm (yêu nước, hòa hợp và chống đối, cực đoan); từ đó làm suy yếu tính đoàn kết, tạo nghi kỵ trong cộng đồng người Việt ở hải ngoại; đồng thời cho rằng, chủ trương hòa hợp hòa giải, đại đoàn kết, và bảo tồn tiếng Việt chỉ là “thủ đoạn” và “chiêu bài” nhằm phục vụ mục đích chính trị...
Những luận điệu này đã cố tình bỏ qua toàn bộ tinh thần hòa hợp dân tộc trong chính sách của Đảng và Nhà nước suốt nhiều năm qua. Nghị quyết số 23 tiếp tục khẳng định: “Người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia; là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới; đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam”. Đồng thời, Nghị quyết nhấn mạnh: “Đảng, Nhà nước luôn trân trọng, cầu thị, lắng nghe mọi ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia-dân tộc. Đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc; xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ, hướng tới tương lai”.
Đoàn kết không đồng nghĩa với phủ nhận mọi khác biệt. Một cộng đồng hơn 6,5 triệu người tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ tất yếu có sự khác nhau về thế hệ, hoàn cảnh, trải nghiệm và quan điểm. Điều cần phân biệt là khác biệt về quan điểm với những hành vi cụ thể gây tổn hại đến lợi ích quốc gia-dân tộc. Nhận diện và xử lý hành vi sai trái không đồng nghĩa với phân hóa cộng đồng; ngược lại, tôn trọng khác biệt, mở rộng đồng thuận và cùng hướng tới lợi ích chung mới là nền tảng để củng cố đại đoàn kết dân tộc.
Thứ tư, các đối tượng quy chụp, bóp méo chủ trương đồng hành, kiến tạo, phát huy nguồn lực, xây dựng mạng lưới thành khai thác tài lực, trí tuệ và dữ liệu cá nhân, coi đây là việc thu thập, lưu trữ, sử dụng dữ liệu cá nhân của cư dân nhằm khống chế, kiểm soát nguồn lực, kiều hối, và nhân lực của người Việt ở hải ngoại…
Thực tế, nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ thể hiện ở kiều hối. Cùng với đó là nguồn tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thông tin thị trường và các mạng lưới hợp tác quốc tế. Việc chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào và các mạng lưới cộng đồng tham gia nghiên cứu, tư vấn, chuyển giao công nghệ, kết nối thị trường, đầu tư, hay hỗ trợ giao thương, giáo dục và giao lưu văn hóa… ở Việt Nam về bản chất là sự hợp tác và đóng góp trên cơ sở tự nguyện, cùng có lợi.
Đối với cáo buộc về thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân tại hải ngoại, cần phân biệt rõ giữa chủ trương, chính sách với hành vi cụ thể của một tổ chức hoặc cá nhân. Nghị quyết số 23 không phải là cơ sở để bất kỳ chủ thể nào tùy tiện thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân ở nước ngoài. Nếu có hành vi vi phạm pháp luật thì phải được xác định bằng chủ thể, hành vi và chứng cứ cụ thể, đồng thời xử lý theo pháp luật có thẩm quyền. Đây hoàn toàn là sự suy diễn, quy kết không có cơ sở.
Có thể thấy, bốn nhóm luận điệu nêu trên đều sử dụng một thủ pháp giống nhau: Biến “kết nối” thành “cài cắm”, “bảo hộ” thành “theo dõi”, “đại đoàn kết” thành “phân hóa”, còn “phát huy nguồn lực” bị biến thành “khai thác”. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy điều ngược lại: Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng phát triển, quyền và lợi ích hợp pháp ngày càng được quan tâm, cơ chế chính sách ngày càng hoàn thiện, các nguồn lực về tài chính, tri thức, khoa học, công nghệ và quan hệ quốc tế ngày càng được kết nối với đất nước...
Điều đó chứng tỏ, Nghị quyết số 23 chính là bước phát triển mới trong việc cụ thể hóa đường lối đại đoàn kết toàn dân tộc, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong giai đoạn mới. Những luận điệu cố tình bẻ cong, làm lệch lạc nội dung Nghị quyết không thể phủ nhận thực tế đó, càng không thể ngăn cản tình cảm luôn hướng về quê hương, đất nước, tinh thần trách nhiệm và khát vọng hòa hợp dân tộc của đông đảo người Việt Nam ở nước ngoài.
