Huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực: “Chìa khóa vàng” trong xây dựng nông thôn mới

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn. Thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

(Ảnh minh họa)
(Ảnh minh họa)

Sau hơn một thập niên triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn.

Một trong những yếu tố nền tảng tạo nên thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Giai đoạn 2021–2025 tiếp tục chứng minh tầm quan trọng then chốt của công tác này trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen.

Huy động tổng lực, phát huy sức mạnh của toàn xã hội

Theo báo cáo tổng kết sơ bộ, đến hết tháng 5/2025, tổng nguồn lực huy động cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 ước đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng. Con số này cho thấy nỗ lực vượt bậc trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 và biến động toàn cầu.

Trong tổng nguồn vốn này, đáng chú ý: Vốn tín dụng chiếm tỷ lệ lớn nhất, lên tới 60,8%, thể hiện rõ vai trò chủ đạo của hệ thống ngân hàng trong việc “bơm máu” cho phát triển nông thôn. Vốn huy động từ doanh nghiệp và người dân chiếm 23,1%, là minh chứng sinh động cho hiệu ứng lan tỏa của phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”. Ngân sách nhà nước (NSNN) vẫn giữ vai trò “dẫn dắt, mồi vốn”, trong đó NSNN trung ương chiếm 1,1% tổng nguồn lực (khoảng 41.264 tỷ đồng). Dù chiếm tỷ lệ nhỏ, nhưng lại đóng vai trò định hướng, kích hoạt các nguồn lực xã hội khác.

Riêng với Chương trình Giảm nghèo bền vững (GNBV), tổng vốn NSNN Trung ương giai đoạn 2021–2025 đạt 44.607 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương khoảng 2.882 tỷ đồng và hơn 8.900 tỷ đồng huy động từ các nguồn khác (lồng ghép và cộng đồng).

Sử dụng vốn đúng mục tiêu, hiệu quả, tránh dàn trải

Không chỉ dừng ở quy mô, điểm sáng trong giai đoạn này là việc sử dụng nguồn lực một cách trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhu cầu thực tiễn và tính toán dài hạn.

Theo thống kê, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2024 đạt khoảng 80,6%, trong khi Chương trình Giảm nghèo bền vững đạt gần 79%. Đây là mức giải ngân tương đối tích cực trong bối cảnh nhiều địa phương phải đối mặt với biến động thời tiết, thị trường, và thay đổi thể chế hành chính.

Vốn ngân sách được ưu tiên đầu tư cho các hạng mục thiết yếu: giao thông nông thôn, thủy lợi, điện, y tế, giáo dục, môi trường… Gần 90.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở bền vững; trên 4.966 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn được xây dựng, cải tạo góp phần nâng cao chất lượng hạ tầng nông thôn một cách toàn diện.

Trong khi đó, nguồn vốn tín dụng chủ yếu hướng đến hỗ trợ sản xuất, khởi nghiệp, OCOP, phát triển du lịch nông thôn… Hơn 10.500 mô hình sinh kế được triển khai, hàng chục nghìn hộ dân được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Người dân là trung tâm và động lực của quá trình phát triển

Một trong những điểm nổi bật tạo nên sự khác biệt của Chương trình xây dựng nông thôn mới chính là cách tiếp cận: Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể, là nhà đầu tư chính.

Chỉ riêng trong giai đoạn 2021–2025, người dân trên cả nước đã tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu m2 đất, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công để xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, trường học, công trình thủy lợi…

Điều này không chỉ giúp giảm áp lực ngân sách nhà nước mà còn gắn kết cộng đồng, tạo ra những giá trị phát triển bền vững. Tại nhiều địa phương, người dân còn chủ động vận động xã hội hóa, kết nối với doanh nghiệp, mạnh thường quân để đầu tư thêm cho các mô hình kiểu mẫu, du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP…

Những bài học sâu sắc và kinh nghiệm thực tiễn

Từ thực tế triển khai, có thể thấy 5 bài học lớn về huy động và sử dụng nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới đã được rút ra như: Nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, đặc biệt trong đầu tư ban đầu, nhưng phải song hành với cơ chế khuyến khích sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế. Phân cấp mạnh cho địa phương, giao quyền chủ động nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình.

Sự linh hoạt trong sử dụng vốn giúp giảm lãng phí, tăng hiệu quả. Không chạy theo số lượng, thay vào đó chú trọng đến chất lượng, bền vững, đặc biệt là duy trì và nâng cao các tiêu chí sau khi đã đạt chuẩn. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án khác, tránh dàn trải, manh mún, phân tán nguồn lực. Minh bạch, giám sát chặt chẽ trong phân bổ và sử dụng vốn, tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và phản biện xã hội.

f5e6a306-728f-4e6e-b9bb-498c29a7c8a7.jpg
Nam Định là một trong hai tỉnh đầu tiên của cả nước hoàn thành xây dựng nông thôn mới. (Ảnh: NGỌC ÁNH)

Hướng tới giai đoạn 2026–2035: Đầu tư có trọng điểm, phát triển xanh và số hóa

Trong định hướng giai đoạn tới, công tác huy động và sử dụng nguồn lực sẽ tiếp tục đóng vai trò quyết định. Để đạt được mục tiêu:

Đến năm 2030, 80% xã đạt chuẩn nông thôn mới, thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng ít nhất 2,5 lần. Đến năm 2035, 90% xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 25% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Các giải pháp trọng tâm bao gồm: Xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, cho phép địa phương chủ động phân bổ vốn, mở rộng thẩm quyền quyết định nguồn thu từ đất cho cấp xã. Tăng cường hợp tác công–tư, thu hút ODA, tài trợ quốc tế, phát triển cơ chế tín dụng đặc thù cho OCOP, du lịch nông thôn, môi trường, nước sạch…

Ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vốn và giám sát đầu tư, từng bước số hóa toàn bộ dữ liệu các công trình, dự án phục vụ xây dựng nông thôn mới. Phân nhóm địa bàn đầu tư theo vùng ven đô-vùng đặc biệt khó khăn-vùng trung gian, tránh áp dụng một khuôn máy móc.

Xây dựng nông thôn mới là hành trình dài hơi, không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước.

Thành công của giai đoạn 2021–2025 đã cho thấy: Huy động đa dạng nguồn lực, sử dụng đúng trọng tâm, phát huy vai trò chủ thể của người dân chính là “chìa khóa vàng” mở cánh cửa phát triển nông thôn hiện đại, toàn diện và bền vững.

Giai đoạn tới, cùng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, các địa phương cần tiếp tục đổi mới tư duy trong tiếp cận nguồn lực, xác định rõ trọng điểm đầu tư và đặc biệt, đặt niềm tin vào người dân – trung tâm của mọi chính sách phát triển nông thôn.

Có thể bạn quan tâm

Dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã hoàn thành giai đoạn 1.

Phấn đấu vận hành đồng bộ Cảng hàng không quốc tế Long Thành trong năm 2026

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa có ý kiến chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tập trung cao độ mọi nguồn lực, khẩn trương triển khai các hạng mục trọng điểm, bảo đảm tiến độ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, hướng tới mục tiêu đưa công trình vận hành đồng bộ trong năm 2026.

Nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ, làng nghề truyền thống phục vụ Tết được giới thiệu tại Triển lãm.

Triển lãm hàng thủ công mỹ nghệ phục vụ Tết Nguyên đán

Tối 28/1, tại Điểm du lịch Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Thiên, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân xã Ứng Thiên khai mạc Triển lãm các sản phẩm, mẫu thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ mới, sáng tạo gắn với các hoạt động phục vụ Xuân Bính Ngọ 2026.

Nông sản Việt Nam thu hút đông khách quốc tế quan tâm tìm hiểu. (Ảnh: AGRITRADE)

Việt Nam tham dự Hội chợ Gulfood Dubai 2026

Hội chợ quốc tế về thực phẩm và đồ uống Gulfood 2026 diễn ra trong các ngày 26 đến 30/1 tại Trung tâm triển lãm Dubai Exhibition Centre, Dubai, UAE. Khu gian hàng Việt Nam do Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã tiếp đón hàng nghìn lượt khách ngay trong ngày đầu khai mạc (26/1).

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng chiều 28/1: Vàng miếng, vàng nhẫn tăng từng giờ, vượt 184 triệu đồng/lượng

Ngày 28/1, giá vàng trong nước, thế giới tăng dồn dập, vượt qua tất cả các kỷ lục được ghi nhận trước đó. Trong phiên sáng nay, giá vàng miếng SJC trong nước tăng 4,1 triệu đồng/lượng và tiếp tục điều chỉnh giá tăng thêm 2,8 đồng vào phiên chiều, đưa giá vọt lên mức 184,2 triệu đồng/lượng, cao nhất từ trước đến nay.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 28/1: Cổ phiếu ngân hàng và bất động sản bị bán mạnh, VN-Index giảm tiếp gần 28 điểm

Phiên giao dịch ngày 28/1, thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ. Các nhóm ngành cổ phiếu như ngân hàng, bất động sản... cùng hàng loạt cổ phiếu lớn giảm sàn kéo chỉ số VN-Index lao dốc, thủng ngưỡng 1.800 điểm. Dù lực cầu bắt đáy xuất hiện cuối phiên, VN-Index vẫn giảm 27,59 điểm, xuống mức 1.802,91 điểm.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc - Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới.

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – Cửa ngõ kết nối đảo ngọc với thế giới

Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc là cửa ngõ quan trọng, góp phần đưa đảo ngọc trở thành điểm đến du lịch hàng đầu khu vực và quốc tế. Với vị trí chiến lược tại cực nam Tổ quốc, sân bay Phú Quốc đã và đang khẳng định vai trò then chốt trong việc kết nối Phú Quốc với thế giới, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Nguồn: THX/TTXVN)

Giá dầu lập đỉnh 15 tháng, kim loại quý kéo MXV-Index giảm mạnh

Thị trường hàng hóa vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động với diễn biến phân hóa. Áp lực chốt lời mạnh trên thị trường bạc và bạch kim đã góp phần kéo chỉ số MXV-Index giảm 1,7%, xuống còn 2.685 điểm, chấm dứt chuỗi tăng 5 phiên liên tiếp trước đó.

Ủy ban nhân dân xã Cà Ná (Khánh Hòa) dựng pa-nô tuyên truyền về quy hoạch các dự án trọng điểm để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong tương lai. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná

Ngày 28/1, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná - dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế.

Phú Quốc trước vận hội APEC 2027 - Khẳng định vị thế đô thị biển đảo tầm cỡ quốc tế

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến của những sự kiện quốc tế. Việc đặc khu Phú Quốc là địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 là vinh dự lớn đối với đất nước, là cơ hội để Đảo Ngọc khẳng định vị thế trung tâm kinh tế-du lịch-đối ngoại tầm vóc khu vực và thế giới.

Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Lào làm việc tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Tăng cường hợp tác điện lực Việt Nam-Lào trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng

Những năm qua, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, nhất là trong kết nối hạ tầng hệ thống điện và trao đổi điện năng Việt Nam và Lào được đẩy mạnh, có thể coi là điểm sáng trong quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước. Hiện tổng công suất từ các nhà máy điện tại Lào đã vận hành và bán điện về Việt Nam là 2.379MW.

Mỗi ngày có hàng trăm công nhân, thiết bị đang tập trung thi công các gói thầu thuộc dự án đường Động lực Điện Biên.

Hối hả trên công trình đường động lực Điện Biên

Nỗ lực vì mục tiêu hoàn thành Đường giao thông kết nối các khu vực kinh tế trọng điểm dọc trục QL279, QL12 (gọi tắt là đường Động lực Điện Biên), suốt nhiều ngày qua hàng nghìn công nhân cùng máy móc, thiết bị miệt mài làm việc. Cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch 2026 vừa qua, công trường ngày đêm vẫn rầm rập tiếng máy, tiếng người…

Các giải pháp công nghệ cho ô-tô điện được trưng bày tại Triển lãm Thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc". (Ảnh: Thế Đại)

Kinh tế số thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng

Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Lực lượng Quản lý thị trường Quảng Ninh kiểm tra cơ sở kinh doanh của ông Trần Hữu Quyền ở phường Móng Cái 2.

Quảng Ninh: Bảo đảm bình ổn thị trường trong dịp Tết Bính Ngọ 2026

Thực hiện tháng cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và an toàn vệ sinh thực phẩm dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026; Lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện và xử lý vi phạm với tổng số tiền phạt hơn 13 tỷ đồng. Góp phần bình ổn thị trường và bảo đảm sức khỏe cho nhân dân.

Ảnh minh họa.

Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index mất hơn 13 điểm trước áp lực từ nhóm bất động sản

Phiên giao dịch ngày 27/1, thị trường chứng khoán Việt Nam phân hóa rõ nét. Thanh khoản toàn thị trường giảm sâu, tổng giá trị giao dịch chỉ đạt hơn 27.781 tỷ đồng. Áp lực điều chỉnh mạnh tại nhóm bất động sản cùng diễn biến bán ròng của khối ngoại đã kéo VN-Index giảm 13,22 điểm, xuống mức 1.830,5 điểm khi kết thúc phiên.

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

[Video] Từ năm 2026, thêm 2 trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu

Theo Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết 254/2025 của Quốc hội, từ năm 2026, Luật Đất đai bổ sung hai trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu, nhằm tháo gỡ vướng mắc tồn tại kéo dài trong công tác quản lý, sử dụng đất đai.