Huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực: “Chìa khóa vàng” trong xây dựng nông thôn mới

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn. Thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

(Ảnh minh họa)
(Ảnh minh họa)

Sau hơn một thập niên triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn.

Một trong những yếu tố nền tảng tạo nên thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Giai đoạn 2021–2025 tiếp tục chứng minh tầm quan trọng then chốt của công tác này trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen.

Huy động tổng lực, phát huy sức mạnh của toàn xã hội

Theo báo cáo tổng kết sơ bộ, đến hết tháng 5/2025, tổng nguồn lực huy động cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 ước đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng. Con số này cho thấy nỗ lực vượt bậc trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 và biến động toàn cầu.

Trong tổng nguồn vốn này, đáng chú ý: Vốn tín dụng chiếm tỷ lệ lớn nhất, lên tới 60,8%, thể hiện rõ vai trò chủ đạo của hệ thống ngân hàng trong việc “bơm máu” cho phát triển nông thôn. Vốn huy động từ doanh nghiệp và người dân chiếm 23,1%, là minh chứng sinh động cho hiệu ứng lan tỏa của phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”. Ngân sách nhà nước (NSNN) vẫn giữ vai trò “dẫn dắt, mồi vốn”, trong đó NSNN trung ương chiếm 1,1% tổng nguồn lực (khoảng 41.264 tỷ đồng). Dù chiếm tỷ lệ nhỏ, nhưng lại đóng vai trò định hướng, kích hoạt các nguồn lực xã hội khác.

Riêng với Chương trình Giảm nghèo bền vững (GNBV), tổng vốn NSNN Trung ương giai đoạn 2021–2025 đạt 44.607 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương khoảng 2.882 tỷ đồng và hơn 8.900 tỷ đồng huy động từ các nguồn khác (lồng ghép và cộng đồng).

Sử dụng vốn đúng mục tiêu, hiệu quả, tránh dàn trải

Không chỉ dừng ở quy mô, điểm sáng trong giai đoạn này là việc sử dụng nguồn lực một cách trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhu cầu thực tiễn và tính toán dài hạn.

Theo thống kê, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2024 đạt khoảng 80,6%, trong khi Chương trình Giảm nghèo bền vững đạt gần 79%. Đây là mức giải ngân tương đối tích cực trong bối cảnh nhiều địa phương phải đối mặt với biến động thời tiết, thị trường, và thay đổi thể chế hành chính.

Vốn ngân sách được ưu tiên đầu tư cho các hạng mục thiết yếu: giao thông nông thôn, thủy lợi, điện, y tế, giáo dục, môi trường… Gần 90.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở bền vững; trên 4.966 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn được xây dựng, cải tạo góp phần nâng cao chất lượng hạ tầng nông thôn một cách toàn diện.

Trong khi đó, nguồn vốn tín dụng chủ yếu hướng đến hỗ trợ sản xuất, khởi nghiệp, OCOP, phát triển du lịch nông thôn… Hơn 10.500 mô hình sinh kế được triển khai, hàng chục nghìn hộ dân được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Người dân là trung tâm và động lực của quá trình phát triển

Một trong những điểm nổi bật tạo nên sự khác biệt của Chương trình xây dựng nông thôn mới chính là cách tiếp cận: Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể, là nhà đầu tư chính.

Chỉ riêng trong giai đoạn 2021–2025, người dân trên cả nước đã tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu m2 đất, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công để xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, trường học, công trình thủy lợi…

Điều này không chỉ giúp giảm áp lực ngân sách nhà nước mà còn gắn kết cộng đồng, tạo ra những giá trị phát triển bền vững. Tại nhiều địa phương, người dân còn chủ động vận động xã hội hóa, kết nối với doanh nghiệp, mạnh thường quân để đầu tư thêm cho các mô hình kiểu mẫu, du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP…

Những bài học sâu sắc và kinh nghiệm thực tiễn

Từ thực tế triển khai, có thể thấy 5 bài học lớn về huy động và sử dụng nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới đã được rút ra như: Nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, đặc biệt trong đầu tư ban đầu, nhưng phải song hành với cơ chế khuyến khích sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế. Phân cấp mạnh cho địa phương, giao quyền chủ động nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình.

Sự linh hoạt trong sử dụng vốn giúp giảm lãng phí, tăng hiệu quả. Không chạy theo số lượng, thay vào đó chú trọng đến chất lượng, bền vững, đặc biệt là duy trì và nâng cao các tiêu chí sau khi đã đạt chuẩn. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án khác, tránh dàn trải, manh mún, phân tán nguồn lực. Minh bạch, giám sát chặt chẽ trong phân bổ và sử dụng vốn, tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và phản biện xã hội.

f5e6a306-728f-4e6e-b9bb-498c29a7c8a7.jpg
Nam Định là một trong hai tỉnh đầu tiên của cả nước hoàn thành xây dựng nông thôn mới. (Ảnh: NGỌC ÁNH)

Hướng tới giai đoạn 2026–2035: Đầu tư có trọng điểm, phát triển xanh và số hóa

Trong định hướng giai đoạn tới, công tác huy động và sử dụng nguồn lực sẽ tiếp tục đóng vai trò quyết định. Để đạt được mục tiêu:

Đến năm 2030, 80% xã đạt chuẩn nông thôn mới, thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng ít nhất 2,5 lần. Đến năm 2035, 90% xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 25% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Các giải pháp trọng tâm bao gồm: Xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, cho phép địa phương chủ động phân bổ vốn, mở rộng thẩm quyền quyết định nguồn thu từ đất cho cấp xã. Tăng cường hợp tác công–tư, thu hút ODA, tài trợ quốc tế, phát triển cơ chế tín dụng đặc thù cho OCOP, du lịch nông thôn, môi trường, nước sạch…

Ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vốn và giám sát đầu tư, từng bước số hóa toàn bộ dữ liệu các công trình, dự án phục vụ xây dựng nông thôn mới. Phân nhóm địa bàn đầu tư theo vùng ven đô-vùng đặc biệt khó khăn-vùng trung gian, tránh áp dụng một khuôn máy móc.

Xây dựng nông thôn mới là hành trình dài hơi, không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước.

Thành công của giai đoạn 2021–2025 đã cho thấy: Huy động đa dạng nguồn lực, sử dụng đúng trọng tâm, phát huy vai trò chủ thể của người dân chính là “chìa khóa vàng” mở cánh cửa phát triển nông thôn hiện đại, toàn diện và bền vững.

Giai đoạn tới, cùng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, các địa phương cần tiếp tục đổi mới tư duy trong tiếp cận nguồn lực, xác định rõ trọng điểm đầu tư và đặc biệt, đặt niềm tin vào người dân – trung tâm của mọi chính sách phát triển nông thôn.

Có thể bạn quan tâm

Một gia đình sẵn sàng cho chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 lựa chọn tàu hỏa chất lượng cao làm phương tiện di chuyển.

Hành khách “đổi gu” di chuyển: Tàu trải nghiệm lên ngôi dịp lễ

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, ngành đường sắt chứng kiến một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân. Không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận tải, những đoàn tàu chất lượng cao như "Hoa Phượng Đỏ" trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng trở thành lựa chọn ưu tiên, mang lại hành trình trải nghiệm cho mọi lứa tuổi.

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo mới quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.

Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Chuyển xanh logistics: Đòn bẩy ứng phó biến động và kiến tạo tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, ngành logistics toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ các cú sốc về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế xanh toàn cầu. (Ảnh: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG)

Phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị: Từ liên kết sản xuất đến kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang dần “chuyển mình” từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, phát triển theo chuỗi giá trị đang không còn là lựa chọn, mà trở thành con đường tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện thu nhập cho nông dân và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Từ một người nông dân từng trải qua biến cố với thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang) đã lựa chọn con đường khó: Xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn.  

Một góc đô thị tại Vinhomes Oceanpark 2 (Hưng Yên).

Sức bật mạnh mẽ của Hưng Yên

Sau khi hợp nhất, tỉnh Hưng Yên có thế và lực rất lớn để tăng tốc phát triển trên nhiều lĩnh vực. Nằm giữa vùng tăng trưởng động lực phía bắc gồm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh, tỉnh có điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư, tăng thu ngân sách, tập trung đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống cho nhân dân.