Huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực: “Chìa khóa vàng” trong xây dựng nông thôn mới

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn. Thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

(Ảnh minh họa)
(Ảnh minh họa)

Sau hơn một thập niên triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã ghi dấu ấn rõ nét trong đời sống kinh tế-xã hội của hàng chục triệu người dân khu vực nông thôn.

Một trong những yếu tố nền tảng tạo nên thành công ấy chính là việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước đến sức dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Giai đoạn 2021–2025 tiếp tục chứng minh tầm quan trọng then chốt của công tác này trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức đan xen.

Huy động tổng lực, phát huy sức mạnh của toàn xã hội

Theo báo cáo tổng kết sơ bộ, đến hết tháng 5/2025, tổng nguồn lực huy động cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 ước đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng. Con số này cho thấy nỗ lực vượt bậc trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 và biến động toàn cầu.

Trong tổng nguồn vốn này, đáng chú ý: Vốn tín dụng chiếm tỷ lệ lớn nhất, lên tới 60,8%, thể hiện rõ vai trò chủ đạo của hệ thống ngân hàng trong việc “bơm máu” cho phát triển nông thôn. Vốn huy động từ doanh nghiệp và người dân chiếm 23,1%, là minh chứng sinh động cho hiệu ứng lan tỏa của phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”. Ngân sách nhà nước (NSNN) vẫn giữ vai trò “dẫn dắt, mồi vốn”, trong đó NSNN trung ương chiếm 1,1% tổng nguồn lực (khoảng 41.264 tỷ đồng). Dù chiếm tỷ lệ nhỏ, nhưng lại đóng vai trò định hướng, kích hoạt các nguồn lực xã hội khác.

Riêng với Chương trình Giảm nghèo bền vững (GNBV), tổng vốn NSNN Trung ương giai đoạn 2021–2025 đạt 44.607 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương khoảng 2.882 tỷ đồng và hơn 8.900 tỷ đồng huy động từ các nguồn khác (lồng ghép và cộng đồng).

Sử dụng vốn đúng mục tiêu, hiệu quả, tránh dàn trải

Không chỉ dừng ở quy mô, điểm sáng trong giai đoạn này là việc sử dụng nguồn lực một cách trọng tâm, trọng điểm, gắn với nhu cầu thực tiễn và tính toán dài hạn.

Theo thống kê, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương cho Chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2024 đạt khoảng 80,6%, trong khi Chương trình Giảm nghèo bền vững đạt gần 79%. Đây là mức giải ngân tương đối tích cực trong bối cảnh nhiều địa phương phải đối mặt với biến động thời tiết, thị trường, và thay đổi thể chế hành chính.

Vốn ngân sách được ưu tiên đầu tư cho các hạng mục thiết yếu: giao thông nông thôn, thủy lợi, điện, y tế, giáo dục, môi trường… Gần 90.000 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ nhà ở bền vững; trên 4.966 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn được xây dựng, cải tạo góp phần nâng cao chất lượng hạ tầng nông thôn một cách toàn diện.

Trong khi đó, nguồn vốn tín dụng chủ yếu hướng đến hỗ trợ sản xuất, khởi nghiệp, OCOP, phát triển du lịch nông thôn… Hơn 10.500 mô hình sinh kế được triển khai, hàng chục nghìn hộ dân được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Người dân là trung tâm và động lực của quá trình phát triển

Một trong những điểm nổi bật tạo nên sự khác biệt của Chương trình xây dựng nông thôn mới chính là cách tiếp cận: Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể, là nhà đầu tư chính.

Chỉ riêng trong giai đoạn 2021–2025, người dân trên cả nước đã tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu m2 đất, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công để xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa, trường học, công trình thủy lợi…

Điều này không chỉ giúp giảm áp lực ngân sách nhà nước mà còn gắn kết cộng đồng, tạo ra những giá trị phát triển bền vững. Tại nhiều địa phương, người dân còn chủ động vận động xã hội hóa, kết nối với doanh nghiệp, mạnh thường quân để đầu tư thêm cho các mô hình kiểu mẫu, du lịch cộng đồng, sản phẩm OCOP…

Những bài học sâu sắc và kinh nghiệm thực tiễn

Từ thực tế triển khai, có thể thấy 5 bài học lớn về huy động và sử dụng nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới đã được rút ra như: Nhà nước giữ vai trò định hướng, dẫn dắt, đặc biệt trong đầu tư ban đầu, nhưng phải song hành với cơ chế khuyến khích sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế. Phân cấp mạnh cho địa phương, giao quyền chủ động nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình.

Sự linh hoạt trong sử dụng vốn giúp giảm lãng phí, tăng hiệu quả. Không chạy theo số lượng, thay vào đó chú trọng đến chất lượng, bền vững, đặc biệt là duy trì và nâng cao các tiêu chí sau khi đã đạt chuẩn. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án khác, tránh dàn trải, manh mún, phân tán nguồn lực. Minh bạch, giám sát chặt chẽ trong phân bổ và sử dụng vốn, tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và phản biện xã hội.

f5e6a306-728f-4e6e-b9bb-498c29a7c8a7.jpg
Nam Định là một trong hai tỉnh đầu tiên của cả nước hoàn thành xây dựng nông thôn mới. (Ảnh: NGỌC ÁNH)

Hướng tới giai đoạn 2026–2035: Đầu tư có trọng điểm, phát triển xanh và số hóa

Trong định hướng giai đoạn tới, công tác huy động và sử dụng nguồn lực sẽ tiếp tục đóng vai trò quyết định. Để đạt được mục tiêu:

Đến năm 2030, 80% xã đạt chuẩn nông thôn mới, thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng ít nhất 2,5 lần. Đến năm 2035, 90% xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 25% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Các giải pháp trọng tâm bao gồm: Xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, cho phép địa phương chủ động phân bổ vốn, mở rộng thẩm quyền quyết định nguồn thu từ đất cho cấp xã. Tăng cường hợp tác công–tư, thu hút ODA, tài trợ quốc tế, phát triển cơ chế tín dụng đặc thù cho OCOP, du lịch nông thôn, môi trường, nước sạch…

Ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vốn và giám sát đầu tư, từng bước số hóa toàn bộ dữ liệu các công trình, dự án phục vụ xây dựng nông thôn mới. Phân nhóm địa bàn đầu tư theo vùng ven đô-vùng đặc biệt khó khăn-vùng trung gian, tránh áp dụng một khuôn máy móc.

Xây dựng nông thôn mới là hành trình dài hơi, không thể chỉ trông chờ vào ngân sách nhà nước.

Thành công của giai đoạn 2021–2025 đã cho thấy: Huy động đa dạng nguồn lực, sử dụng đúng trọng tâm, phát huy vai trò chủ thể của người dân chính là “chìa khóa vàng” mở cánh cửa phát triển nông thôn hiện đại, toàn diện và bền vững.

Giai đoạn tới, cùng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, các địa phương cần tiếp tục đổi mới tư duy trong tiếp cận nguồn lực, xác định rõ trọng điểm đầu tư và đặc biệt, đặt niềm tin vào người dân – trung tâm của mọi chính sách phát triển nông thôn.

Có thể bạn quan tâm

Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh (mũ cối, ngoài cùng bên phải) kiểm tra tiến độ thi công dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây.

Giảm áp lực về nhiên liệu, vật liệu tại các công trình hạ tầng trọng điểm

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với nhiều dự án hạ tầng giao thông về nhiên liệu và vật liệu xây dựng. Trong bối cảnh chi phí leo thang và nguồn cung nhiên liệu gián đoạn, các doanh nghiệp thi công đang xoay xở mọi cách nhằm duy trì hoạt động công trường và hạn chế tác động đến tiến độ dự án.

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới.

Xăng sinh học E10 - nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng năng lượng mới

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động khó lường, yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trở thành một ưu tiên chiến lược đối với nhiều quốc gia. Bên cạnh việc đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu hóa thạch, phát triển nhiên liệu sinh học đang được xem là một hướng đi quan trọng nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào xăng dầu.

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Chi tiêu cho công nghệ: Cần một công cụ quản trị thông minh

Sự kết hợp giữa công nghệ, tài chính và bán lẻ đang mở ra nhiều mô hình tiêu dùng mới. Với những người trẻ, việc lựa chọn các công cụ thanh toán phù hợp giúp quá trình mua sắm trở nên thuận tiện hơn, góp phần hình thành thói quen quản lý tài chính cá nhân bài bản và bền vững trong dài hạn.

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

[Video] Giá nhiên liệu tăng tác động mạnh tới vận tải và xây dựng

Bộ Xây dựng vừa có báo cáo đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. Diễn biến căng thẳng của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu thế giới biến động, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất, kinh doanh gia tăng.

Ảnh minh họa.

Giá vàng ngày 14/3: Vàng miếng, vàng nhẫn tiếp đà "lao dốc", giảm thêm 2,2 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay, 14/3, tiếp tục giảm trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và lo ngại lạm phát gia tăng, giao dịch ở mức 5.017,7 USD/ounce. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC đồng loạt giảm theo giá thế giới, niêm yết lần lượt ở mức 182,6 triệu đồng/lượng và 182,3 triệu đồng/lượng.

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. (Ảnh: Thành Đạt)

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tháo gỡ "nút thắt" trong công tác quy hoạch

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 70/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quy hoạch. Với nhiều điểm mới, Nghị định được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý, tháo gỡ các bất cập thực tiễn trong quy hoạch, nhằm thúc đẩy triển khai các dự án, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Ảnh minh họa.

[Infographic] Thị trường chứng khoán tuần 9-13/3: Thanh khoản giảm, khối lượng giao dịch giảm -14,7% so tuần trước

Thị trường có tuần thứ hai liên tiếp giảm điểm mạnh,VN-Index kết tuần giao dịch 9/3-13/3 giảm 4,05% về mức 1.696,24 điểm. Độ rộng thị trường tiêu cực trong tuần này với áp lực bán mạnh ở nhóm dầu khí. Thanh khoản trong tuần giảm, khối lượng giao dịch giảm 14,7% so tuần trước.  

Theo đại diện một số đơn vị startup trong lĩnh vực xuất khẩu, trong bối cảnh nền kinh tế có không ít biến động, cạnh tranh gay gắt, việc chủ động nắm bắt thông tin thị trường được xem là yếu tố then chốt.

Startup xuất khẩu nỗ lực đổi mới sáng tạo để tìm kiếm cơ hội trước thách thức

Giữa bối cảnh nền kinh tế thế giới có không ít biến động, hoạt động thương mại quốc tế cũng đối mặt với nhiều thách thức. Thế nhưng, trước những biến động ấy, các doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có các startup xuất khẩu lại nhìn thấy cơ hội để mở rộng thị trường và khẳng định năng lực cạnh tranh.

Nhiên liệu vận tải chiếm tỷ trọng trong chi phí hoạt động rất lớn trong ngành vận tải và xây dựng.

Chủ động các giải pháp ứng phó biến động giá xăng dầu, ổn định thị trường vận tải và xây dựng

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị thế giới, nhất là xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, Bộ Xây dựng vừa có báo cáo gửi Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn về những tác động của biến động giá nhiên liệu và đề xuất nhóm giải pháp cấp bách nhằm ổn định hoạt động vận tải và đầu tư xây dựng trong nước.