Trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm đến lối sống xanh, thực phẩm sạch và những trải nghiệm bản địa chân thực, mô hình du lịch “từ trang trại đến bàn ăn” (farm to table tourism) đang nổi lên như một hướng khai thác giàu tiềm năng. Bên cạnh nâng cao giá trị nông sản Việt, mô hình này còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững.
Tại trang trại nông nghiệp công nghệ cao thuộc hệ thống Thanh Nga Luxury (Ninh Bình), trên diện tích rộng khoảng 5ha, nối nhau san sát là những nhà kính được đầu tư đồng bộ với khả năng tưới nước tự động. Thăm từng khu nhà kính, du khách vừa được nghe giới thiệu về đặc tính, công nghệ nuôi trồng và giá trị dinh dưỡng của từng loại nông sản, vừa được tự tay thu hái và thưởng thức ngay tại vườn những trái cà chua, dưa leo, dưa kim hoàng hậu… tươi ngon.
Bà Lê Thị Nga, chủ đầu tư Thanh Nga Luxury cho biết, đây là một trong số bốn trang trại được doanh nghiệp đầu tư, trải dài trên địa bàn Ninh Bình, Thanh Hóa, chuyên nuôi trồng các loại nông sản sạch…
Để nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm, doanh nghiệp đã hợp tác với 4 đơn vị của Nhật Bản để được chuyển giao công nghệ sản xuất phân hữu cơ phục vụ trồng trọt; trang bị hệ thống cảm biến có thể tính toán lượng gió lưu thông, nhiệt độ nhằm tối đa hóa khả năng loại trừ những yếu tố ngoại cảnh bất lợi.
Theo bà Lê Thị Nga, đơn vị hiện đang phối hợp nhà thầu xây dựng mô hình trải nghiệm du lịch nông nghiệp hướng đến đối tượng học sinh, gia đình; thiết kế các điểm check-in độc đáo, mô hình 3D, gắn với các hình ảnh, biểu tượng nông nghiệp để gia tăng chuỗi trải nghiệm cho du khách.
Là quốc gia sở hữu hệ sinh thái sản vật phong phú, nơi mỗi địa phương đều có nông sản, món ăn, tập quán canh tác riêng, Việt Nam có đầy đủ tiềm năng, lợi thế để phát triển mô hình “từ trang trại đến bàn ăn”.
Hiện, nhiều tỉnh, thành phố như Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Huế, Cần Thơ, Lâm Đồng, Vĩnh Long… cũng đang thúc đẩy phát triển du lịch “từ trang trại đến bàn ăn” trên nền tảng nông nghiệp xanh, sạch.
Theo Tiến sĩ Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Công ty du lịch Travelogy Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch cộng đồng Việt Nam, điều hấp dẫn nhất của phương thức trải nghiệm này không nằm ở bữa ăn mà ở câu chuyện phía sau.
Khi một du khách tự tay hái rau, thu hoạch chè, bắt cá suối hay cùng người dân bản địa chế biến món ăn truyền thống, họ đang mua một trải nghiệm văn hóa chứ không đơn thuần là mua một bữa ăn.
“Farm to table tourism” chính là hướng đi trao cơ hội để người dân địa phương trở thành người kể chuyện, hướng dẫn trải nghiệm và hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, phù hợp với định hướng phát triển du lịch nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới.
Ông Tuyên đánh giá, nếu được đầu tư bài bản, “từ trang trại đến bàn ăn” hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Việt Nam.
Tuy nhiên, việc phát triển mô hình du lịch này cũng gặp nhiều thách thức. Muốn phát triển bài bản phải có sự đầu tư công nghệ, dây chuyền phát triển nông nghiệp sạch, khu trải nghiệm, hệ thống xử lý môi trường...; trong khi phần lớn các nông trại ở Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ, không đủ điều kiện hạ tầng, cảnh quan hay dịch vụ để đón khách thường xuyên.
Một số nơi theo đuổi mô hình này mới chỉ dừng ở việc cho khách tham quan, thưởng thức nông sản địa phương mà chưa biến toàn bộ quy trình sản xuất nông nghiệp thành một trải nghiệm du lịch hấp dẫn.
Chưa kể, đa phần người làm nông còn thiếu kỹ năng trong thuyết minh, giao tiếp, cung cấp các dịch vụ cho khách du lịch nên cũng ảnh hưởng tới chất lượng trải nghiệm...
Bà Doãn Thị Thanh Vân, Giám đốc điều hành Lux Travel DMC - đơn vị chuyên kinh doanh mảng lữ hành inbound cao cấp tại Việt Nam cho biết, khách quốc tế luôn coi trọng yếu tố xanh, bền vững trong hành trình du lịch. Những trải nghiệm thực tế gắn với du lịch nông nghiệp như quan sát quy trình trồng cây, tham gia thu hoạch và thưởng thức thực phẩm sạch tại chỗ... được du khách đặc biệt quan tâm, yêu thích.
Theo bà Vân, để mô hình “từ trang trại đến bàn ăn” trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, bên cạnh bảo đảm chất lượng nông sản, cần xây dựng chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh, liền mạch, gắn với câu chuyện về văn hóa bản địa và lối sống xanh.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Vũ Văn Tuyên bày tỏ, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa người làm nông, cơ sở lưu trú, nhà hàng, doanh nghiệp lữ hành, chính quyền địa phương để kể câu chuyện về con người, văn hóa và phương thức canh tác bản địa.
Bên cạnh đó, cần đào tạo cho người dân địa phương các kỹ năng phục vụ du lịch, từ đón tiếp du khách, bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường đến thuyết minh, kể chuyện, xây dựng thương hiệu sản phẩm, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, kinh doanh dịch vụ...
Phát triển thành công mô hình này cũng chính là cách kết nối nông nghiệp, văn hóa và du lịch, để cùng mang lại giá trị gia tăng bền vững cho cộng đồng.
