Thời gian qua, du lịch Việt Nam đã có những bước tiến cả về doanh thu và lượng khách. Tuy nhiên, để nâng cao khả năng cạnh tranh, phát triển du lịch nhanh và bền vững, ngành “công nghiệp không khói” vẫn cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu dựa trên công nghệ; trong đó, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là hướng đi quan trọng để du lịch bứt phá.
Thực tế cho thấy, AI ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình lập kế hoạch, khám phá và tận hưởng hành trình của du khách, nhất là du khách trẻ. Theo số liệu khảo sát của Booking.com, có tới 99% gen Z sử dụng AI trước chuyến đi; trong đó, có 42% nhận gợi ý cá nhân hóa, 40% nghiên cứu điểm đến và thời điểm lý tưởng. Trong chuyến đi, phần lớn gen Z sử dụng AI tại địa điểm du lịch để dịch ngôn ngữ, biển báo, thực đơn (53%) hoặc tiếp nhận thông tin về các di tích, bảo tàng (47%).
Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình đánh giá, AI đang mở ra nhiều khả năng mới cho du lịch, từ phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu hoạt động xúc tiến, quảng bá tới tăng cường chất lượng phục vụ, hỗ trợ quản trị doanh thu, dự báo dòng khách, điều tiết tải lượng tại điểm đến, tăng cường chăm sóc khách hàng và từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.
Ông Bình cho rằng, nếu được định hướng đúng, chuyển đổi số và AI không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng, mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến theo hướng bền vững.
AI đang mở ra nhiều khả năng mới cho du lịch, từ phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu hoạt động xúc tiến, quảng bá tới tăng cường chất lượng phục vụ, hỗ trợ quản trị doanh thu, dự báo dòng khách, điều tiết tải lượng tại điểm đến, tăng cường chăm sóc khách hàng và từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh.
Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình
Từ góc nhìn doanh nghiệp, Tiến sĩ Phạm Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm CEO LuxGroup nhận định: Cạnh tranh du lịch hiện nay không đơn thuần là giữa điểm đến với điểm đến, mà là giữa những hệ thống có năng suất cao hơn, ra quyết định nhanh hơn, vận hành xanh hơn và phục vụ khách hàng sâu hơn. Trong bối cảnh đó, AI chính là đòn bẩy năng suất mạnh mẽ của du lịch.
Tiến sĩ Phạm Hà cho rằng, nếu ứng dụng đúng, một nhân sự có thể đạt năng suất tương đương 3-5 người trước đây. AI cũng đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, khi một homestay, một hướng dẫn viên địa phương hoàn toàn có thể tiếp cận thị trường toàn cầu thông qua môi trường số. Đây cũng chính là nền tảng của tăng trưởng bao trùm trong du lịch.
Để thúc đẩy ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data) và internet vạn vật (IoT) trong quản lý điểm đến, quảng bá du lịch và phục vụ du khách, những năm qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình, đề án như: Chương trình chuyển đổi số quốc gia; đề án Ứng dụng công nghệ của công nghiệp 4.0 để phát triển du lịch thông minh, thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; chương trình đẩy mạnh chuyển đổi số du lịch thông minh trong lĩnh vực du lịch…
Tại Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đã nhấn mạnh nhiệm vụ, giải pháp: Phát triển hạ tầng số, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ thực tế ảo (Blockchain)… trong sản xuất, phân phối, tiêu dùng văn hóa và quản lý văn hóa. Từ đó, tạo nền tảng quan trọng để ngành du lịch khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa trên môi trường số.
Thời gian gần đây, các đơn vị, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch đã tập trung nhiều hơn cho ứng dụng công nghệ, dữ liệu để tối ưu hóa việc quản trị, vận hành và nâng cao trải nghiệm của du khách. Bên cạnh đó, đã xuất hiện những công ty chuyên nghiên cứu, cung cấp các giải pháp về AI để thúc đẩy phát triển du lịch như: Trợ lý ảo AI; robot dẫn đường kết hợp tư vấn tại điểm đến; thuyết minh đa ngôn ngữ; phiên dịch trực tiếp theo thời gian thực…
Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, quá trình ứng dụng công nghệ nói chung, AI nói riêng trong phát triển du lịch ở nước ta còn không ít khó khăn. Dữ liệu phân tán dẫn đến khả năng kết nối, chia sẻ, khai thác còn hạn chế. Năng lực số giữa các doanh nghiệp du lịch chưa đồng đều, đa số có quy mô vừa và nhỏ nên nguồn lực đầu tư cho công nghệ còn hạn chế; chưa kể đội ngũ nhân lực vừa hiểu du lịch, vừa có năng lực công nghệ còn mỏng…
Đứng trước những “điểm nghẽn” này, để hiện thực hóa mục tiêu ứng dụng AI phát triển du lịch Việt Nam theo hướng nhanh, bền vững, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho rằng, cần có sự liên kết, hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức quốc tế để tạo sức mạnh tổng hợp thúc đẩy quá trình chuyển đổi, ứng dụng diễn ra nhanh chóng, hiệu quả.
Theo ông Phạm Văn Thủy, thành công của chuyển đổi số, ứng dụng AI phụ thuộc rất lớn vào sự đổi mới tư duy và hành động của mỗi cá nhân, tổ chức. Vì thế, các đơn vị, doanh nghiệp làm du lịch cần chủ động, mạnh dạn thử nghiệm công nghệ mới, nhất là AI để thay thế cách làm truyền thống, từng bước thích nghi với những yêu cầu mới của thị trường và xã hội. Cần đầu tư mạnh cho công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng làm chủ công nghệ, bởi con người chính là yếu tố trung tâm của mọi sự phát triển.
Cùng với sự lên ngôi của công nghệ, có một xu hướng quan trọng đang hình thành, đó là du lịch dựa trên dữ liệu - nơi mọi quyết định, từ sản phẩm, giá bán đến trải nghiệm đều được thiết kế từ dữ liệu hành vi và dự báo AI.
Cùng với sự lên ngôi của công nghệ, có một xu hướng quan trọng đang hình thành, đó là du lịch dựa trên dữ liệu - nơi mọi quyết định, từ sản phẩm, giá bán đến trải nghiệm đều được thiết kế từ dữ liệu hành vi và dự báo AI.
Vì thế, theo Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Du lịch (thuộc Hiệp hội Du lịch Việt Nam), giải pháp quan trọng là cần hình thành một hệ sinh thái du lịch số quốc gia với kho dữ liệu mở, có sự kết nối đa bên, kết hợp xây dựng chính sách thúc đẩy ứng dụng AI trong du lịch. Ông Tuấn đề xuất có thể thí điểm xây dựng các điểm đến AI để lan tỏa mô hình, từng bước đưa AI trở thành công nghệ lõi trong dự báo thị trường, cá nhân hóa dịch vụ và quản trị điểm đến.
Theo ông Lương Thanh Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giải pháp khách sạn Việt: Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, muốn chuyển đổi số đi vào thực chất, các doanh nghiệp nên bắt đầu từ việc đánh giá hiện trạng nguồn nhân lực, hạ tầng công nghệ, khả năng sẵn sàng của ngân sách, trên cơ sở đó mới lựa chọn hướng đi phù hợp, thay vì sao chép máy móc mô hình bên ngoài.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý, với du lịch - ngành hướng đến mang lại những trải nghiệm giàu cảm xúc, AI có thể giúp các công đoạn được vận hành nhanh hơn, hiệu quả hơn nhưng không thể thay thế con người.
Khi AI càng mạnh, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu của người dùng càng lớn, cũng như khi tính chất tự động hóa càng cao thì yêu cầu tạo dựng chiều sâu trải nghiệm gắn với bản sắc riêng của điểm đến càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi nỗ lực sáng tạo của những người làm du lịch.
