[Hỏi đáp]: Làm thế nào để đạt được Net Zero?

Phát triển hạ tầng logistics đồng bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang mở ra yêu cầu mới đối với ngành công thương, hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả, giảm chi phí và phục vụ xuất nhập khẩu bền vững.

Trước yêu cầu giảm phát thải và nâng cao sức cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp ngành công thương đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất, từ tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo đến tối ưu nguyên liệu và tuần hoàn chất thải. 

Không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng, giá thành và năng lực sản xuất, doanh nghiệp điện tử Việt Nam ngày càng phải đáp ứng các yêu cầu về ESG, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, năng lượng sạch và bao bì bền vững để duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngày 16/9, tại Hà Nội, JICA Việt Nam và Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) tổ chức hội nghị chia sẻ kết quả và sản phẩm của dự án “Khảo sát tiềm năng phát triển kinh doanh bền vững đối với doanh nghiệp tư nhân trong sản xuất điện và phân bón hữu cơ bằng công nghệ lên men tạo khí mê-tan từ các loại rác thải rắn ở Việt Nam”.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nghiêm Thị Thà, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), bất động sản xanh phát triển theo các tiêu chuẩn ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị) không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đang trở thành xu hướng tất yếu của thị trường.

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ chủ trương phát triển kinh tế xanh, nông nghiệp sinh thái tuần hoàn gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, chuyển đổi mô hình tăng trưởng vừa là lựa chọn vừa là yêu cầu tất yếu khách quan trước tác động ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu.

Ngày 21/8, tại Cung hội nghị quốc tế Ariyana Đà Nẵng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng chủ trì, phối hợp Phòng Hợp tác, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam tổ chức Lễ công bố Bộ tiêu chí Cơ sở lưu trú du lịch xanh Đà Nẵng - Da Nang Green Stay với thông điệp: "Thực hành xanh - Nâng tầm điểm đến".

Trong xu hướng toàn cầu về giảm phát thải, việc tìm kiếm và khai thác nguồn năng lượng thân thiện môi trường nhận được sự quan tâm của nhiều quốc gia. Một trong các giải pháp đó là năng lượng từ khí hydro (H2; hydrogen) đã được các nhà khoa học nghiên cứu và chứng minh hiệu quả.

Tiêu dùng xanh ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Khi người tiêu dùng ưu tiên những sản phẩm thân thiện môi trường, tiết kiệm tài nguyên là góp phần giảm áp lực lên môi trường, đồng thời tạo điều kiện và động lực để doanh nghiệp đổi mới sản xuất, hướng tới nền kinh tế xanh.

Ngành vật liệu xây dựng đang đứng trước bước chuyển mang tính lịch sử. Nếu trước đây giá thành, chất lượng và năng lực sản xuất là những yếu tố quyết định sức cạnh tranh, thì nay hàm lượng vật liệu tái chế và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn ESG đang trở thành tiêu chí quan trọng để ngành xây dựng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo nhiều doanh nghiệp, để đáp ứng yêu cầu giảm phát thải và chuyển đổi mô hình sản xuất, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn lực tài chính để đầu tư công nghệ, đổi mới dây chuyền và xây dựng hệ thống quản trị đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đang thiết lập "luật chơi" mới trong thương mại toàn cầu, buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải thay đổi nếu muốn tiếp tục tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Ngành xây dựng đang trải qua quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ sinh thái theo hướng xanh và bền vững. Từ vật liệu, công nghệ, quy hoạch đến quản lý chất thải và chuyển đổi số, mỗi mắt xích đều đang thay đổi, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Thảm cỏ biển tại Cù Lao Chàm - "bể chứa carbon" và sinh thái cốt lõi của đại dương đã suy giảm tới 70% sau hai thập kỷ. Nỗ lực phục hồi những "cánh rừng ngầm" này đang khẩn trương diễn ra, nhằm tái tạo đa dạng sinh học, bảo đảm sinh kế và mở đường thương mại hóa tín chỉ carbon xanh. 

Nhu cầu điện tăng trưởng hai con số, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây cùng yêu cầu thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với ngành năng lượng Việt Nam.

Không chỉ tối ưu năng suất, tiết kiệm tài nguyên, các nền tảng số còn giúp doanh nghiệp và người nông dân quản lý phát thải khí nhà kính, minh bạch dữ liệu ESG, từng bước đáp ứng các yêu cầu của thị trường toàn cầu và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Giai đoạn 2026-2030, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục mở rộng quy mô. Tuy nhiên, để Đề án mang lại hiệu quả kinh tế thực chất cho nông dân, cần sớm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải.

Được vinh danh trong Top 10 Doanh nghiệp xanh-Net Zero tương lai 2026, Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh Việt cho thấy chuyển đổi xanh không nhất thiết bắt đầu từ những dự án quy mô lớn mà có thể được hình thành từ chính những cải tiến trong hoạt động sản xuất hằng ngày.

Ngày 8/7, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn "Năng lượng và môi trường thế giới-Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero".

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải khí nhà kính, nông nghiệp tái sinh đang nổi lên như một hướng đi quan trọng, giúp ngành cà-phê Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời gia tăng giá trị cho người sản xuất.

Vỏ trấu, mỡ cá tra và dầu ăn đã qua sử dụng đều có thể được sử dụng để sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia ASEAN có nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng đến nay vẫn chưa có nhà máy sản xuất, các hãng hàng không trong nước phải nhập khẩu loại nhiên liệu này với chi phí cao gấp nhiều lần.

Sàn Giao dịch carbon đi vào hoạt động không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, mà còn tạo cơ chế để các doanh nghiệp chủ động tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua giao dịch hạn ngạch và tín chỉ carbon.

Tín dụng xanh đang tăng trưởng nhanh, nhưng việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn là thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo các chuyên gia, để tiếp cận tín dụng xanh, doanh nghiệp không chỉ cần vốn mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu, ESG và chuyển đổi mô hình sản xuất.

Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050” đang được các địa phương tích cực triển khai. Song song đó, ngành nông nghiệp nỗ lực quy hoạch vùng sản xuất và chuẩn hóa đo lường phát thải. 

Cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI đang bước sang một giai đoạn mới, khi chi phí lao động thấp hay các ưu đãi về đất đai, thuế suất không còn là lợi thế thì năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp) đang trở thành yếu tố quyết định để đón dòng vốn FDI chất lượng cao.

Những yêu cầu ngày càng khắt khe về phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn ESG đang tạo ra áp lực chưa từng có đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Hiện nhiều doanh nghiệp đang chủ động tái cấu trúc, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị phát thải nhằm từng bước tham gia sâu vào chuỗi phát triển bền vững toàn cầu.

Tỉnh Sơn La đang khẳng định vị thế là địa phương đi đầu trong phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và chuyển đổi số. Những mô hình hợp tác xã, doanh nghiệp tiên phong chế biến nông sản, tư duy sản xuất theo hướng bền vững đã góp phần nâng cao giá trị nông sản, bảo vệ môi trường, tăng thu nhập cho người dân.

Trên hành trình hướng tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, xây dựng được xem là lĩnh vực then chốt cần chuyển đổi mạnh mẽ. Không chỉ quy mô tiêu thụ tài nguyên khổng lồ, mà còn bởi lượng phát thải chiếm tỷ trọng lớn. Những nghiên cứu về vật liệu xây dựng xanh không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.