Ông Lê Anh Tuấn, Phó Bí thư Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh trao đổi cùng Nhân Dân cuối tuần về cách thức tổ chức Đoàn thích ứng và hỗ trợ thanh niên trước những biến động mới.
- Thưa ông, ông nhìn nhận như thế nào về những biến động do công nghệ và trí tuệ nhân tạo - AI mang lại với thanh niên?
- Chúng ta đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, khi công nghệ và AI không chỉ tác động đến một lĩnh vực, mà đang tái cấu trúc toàn bộ đời sống kinh tế-xã hội. Trong 10-20 năm tới, sự thay đổi rõ nhất sẽ là ở cơ cấu việc làm.
Công nghệ tự động hóa có thể thay thế các công việc rập khuôn, song cũng mở ra không gian rộng lớn cho các lĩnh vực mới như “kinh tế xanh”, kinh tế số và quản trị hệ thống. Đồng thời, sự dịch chuyển thói quen giao tiếp lên không gian mạng cũng mang đến những thách thức mới về tâm lý học đường, sức khỏe tinh thần và sự gắn kết xã hội của người trẻ.
Nhìn nhận về thanh niên Việt Nam, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh, chúng ta có nền tảng dân số trẻ, sự nhạy bén nhất định và khả năng tiếp cận công nghệ khá nhanh. Tinh thần khởi nghiệp của các bạn cũng là một điểm sáng đáng ghi nhận.
Dù vậy, với tinh thần cầu thị, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận những rào cản hiện tại. Phần lớn thanh niên vẫn đang ở vai trò tiếp nhận và ứng dụng công nghệ nhiều hơn là làm chủ và sáng tạo công nghệ. Các kỹ năng cốt lõi như ngoại ngữ, tư duy phản biện và khả năng thích ứng trong môi trường đa văn hóa vẫn cần được bồi đắp đồng đều hơn. Đây là bài toán thực tiễn đòi hỏi sự chung tay giải quyết từ nhiều phía.
- Vậy với bối cảnh đó, tổ chức Đoàn sẽ có những thay đổi như thế nào để thật sự đồng hành với thanh niên?
- Trước nhịp độ phát triển của xã hội số, tổ chức Đoàn cũng đang từng bước nỗ lực chuyển mình để phương thức hoạt động thật sự tiệm cận và đồng hành hiệu quả cùng thanh niên. Chúng tôi xác định sự đổi mới là một quá trình liên tục và cần thiết.
Thứ nhất, nỗ lực đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý và điều hành. Thông qua các nền tảng như ứng dụng Thanh niên Việt Nam và từng bước ứng dụng phân tích dữ liệu, chúng tôi kỳ vọng sẽ lắng nghe và nắm bắt sát sao hơn nhu cầu thực tế của đoàn viên, từ đó thiết kế các phong trào thiết thực và mang tính cá nhân hóa cao hơn.
Thứ hai, chuyển dịch phương thức tiếp cận từ “định hướng một chiều” sang “cùng đồng hành và kiến tạo”. Tổ chức Đoàn mong muốn làm tốt vai trò cầu nối, tập hợp các nguồn lực xã hội để tạo ra các không gian mở, các sân chơi học thuật, khởi nghiệp. Qua đó, chính các bạn trẻ sẽ là người chủ động đề xuất và thực thi các giải pháp đóng góp cho sự phát triển của thành phố.
Thứ ba, linh hoạt hơn trong tư duy bồi dưỡng kỹ năng. Bên cạnh việc hỗ trợ tiếp cận các công cụ công nghệ mới, chúng tôi chú trọng hơn vào việc bồi đắp những giá trị mà công nghệ khó có thể thay thế. Đó là năng lực thấu cảm, tư duy học tập liên tục và bản lĩnh vượt qua khó khăn, những nền tảng giúp người trẻ giữ vững tính nhân bản và sự vững vàng trong kỷ nguyên số.
- Hiện nay, các chính sách và chương trình cụ thể nào đang được triển khai để hỗ trợ thanh niên, đặc biệt trong khởi nghiệp và phát triển năng lực?
- Chúng tôi đang nỗ lực hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên, tập trung vào ba trụ cột cơ bản:
Một là, hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, trong thời gian tới, trọng tâm đồng hành của chúng tôi sẽ hướng nhiều hơn vào các lĩnh vực kinh tế số và kinh tế tuần hoàn. Tổ chức Đoàn đang từng bước tham mưu cho lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh các cơ chế, không gian thử nghiệm phù hợp để tạo điều kiện cho thanh niên mạnh dạn ứng dụng công nghệ, AI vào các mô hình kinh doanh mới, qua đó giúp các bạn giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn đầu khởi nghiệp.
Hai là, khuyến khích học tập suốt đời và bồi dưỡng kỹ năng số, sự biến đổi của thị trường lao động đòi hỏi mỗi cá nhân phải chuyển dịch từ việc học để chuẩn hóa bằng cấp sang học để liên tục cập nhật năng lực. Thành Đoàn đang tập trung thực hiện đề án “Nâng cao năng lực số”, trong đó cố gắng đa dạng hóa đối tượng tiếp cận. Chúng tôi nỗ lực tổ chức các lớp phổ cập kiến thức nền tảng về AI và kỹ năng số ứng dụng, hướng tới không chỉ sinh viên mà còn mở rộng đến lực lượng thanh niên công nhân và thanh niên địa bàn dân cư, với hy vọng thu hẹp dần khoảng cách số.
Ba là, chia sẻ áp lực và hỗ trợ ổn định cuộc sống (nhà ở, việc làm, an sinh xã hội). Chúng tôi hiểu rằng, để người trẻ an tâm cống hiến và sáng tạo, những nhu cầu thiết yếu cần được quan tâm đúng mức.
Về nhà ở, Thành Đoàn tiếp tục kiên trì tham mưu các cấp có thẩm quyền quan tâm đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú và các chính sách tín dụng phù hợp cho gia đình trẻ.
Về việc làm, các thiết chế của Đoàn đang nỗ lực dịch chuyển từ vai trò “giới thiệu việc làm” đơn thuần sang hướng “tư vấn, đồng hành quy hoạch lộ trình nghề nghiệp”.
Về an sinh và tinh thần, chúng tôi ngày càng nhận thức rõ tầm quan trọng của sức khỏe tinh thần đối với giới trẻ hiện nay. Do đó, Đoàn đang từng bước kết nối mạng lưới chuyên gia tư vấn tâm lý, đồng thời duy trì các nguồn quỹ hỗ trợ học tập, sinh hoạt để san sẻ phần nào áp lực tài chính, giúp các bạn thanh niên khó khăn có thêm điểm tựa vươn lên.
- Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông! ■
Đoàn Thanh niên đang từng bước chuyển từ vai trò tổ chức phong trào sang xây dựng hệ sinh thái đồng hành toàn diện với thanh niên, tập trung vào ba trụ cột: khởi nghiệp - đổi mới sáng tạo - học tập suốt đời. Các chương trình tiêu biểu có thể kể tới:
- “Thanh niên khởi nghiệp” hỗ trợ các dự án khởi nghiệp của người trẻ thông qua đào tạo, cố vấn, kết nối nguồn vốn và thị trường.
- Phong trào “Mỗi thanh niên một ý tưởng sáng tạo” góp phần khơi dậy tinh thần đổi mới trong giới trẻ, hình thành ngân hàng ý tưởng với hàng triệu đề xuất từ thực tiễn học tập, lao động và sản xuất.
- Ứng dụng “Thanh niên Việt Nam” từng bước trở thành kênh tích hợp thông tin, học tập trực tuyến và kết nối hoạt động dành cho đoàn viên, thanh niên.
