Dòng chảy thương mại toàn cầu bị đe dọa

Tình hình khu vực Trung Ðông gia tăng căng thẳng sau khi lực lượng nổi dậy Houthi ở Yemen tấn công tàu thương mại đi qua Biển Ðỏ. Mối đe dọa an ninh từ Houthi khiến Mỹ cùng với các nước đối tác phải thành lập liên minh an ninh gồm 10 quốc gia để bảo vệ các tàu thương mại, trong bối cảnh các cuộc tấn công “chưa từng có” của lực lượng Houthi nhằm vào hoạt động hàng hải quốc tế ở Biển Ðỏ đang đe dọa dòng chảy thương mại toàn cầu.
Phiến quân Houthi. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Phiến quân Houthi. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Lực lượng Houthi đã thừa nhận thực hiện hai vụ tấn công nhằm vào các tàu chở hàng quốc tế đi qua Biển Ðỏ, gồm tàu container MSC PALATIUM III - thuộc sở hữu của Thụy Sĩ và treo cờ Liberia và tàu container Al Jasrah thuộc hãng vận tải biển Hapag-Lloyd của Ðức mới đây. Cơ quan điều hành thương mại hàng hải của Anh cũng đã báo cáo có 8 sự cố ở khu vực phía nam Biển Ðỏ, gần eo biển Bab al-Mandab.

Kể từ khi bùng phát xung đột giữa Israel và phong trào Hamas hôm 7/10, Houthi đã nhiều lần tuyên bố sẽ tấn công các tàu hướng đến Israel, bất kể là tàu của nước nào, đồng thời cảnh báo các công ty vận tải quốc tế không giao dịch với các cảng của Israel. Lãnh đạo của lực lượng Houthi ở Yemen khuyến cáo về những rủi ro mà các tàu chở hàng có thể gặp phải khi đi qua Biển Ðỏ.

Các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Ðỏ trở thành mối đe dọa an ninh lớn đối với hoạt động vận tải biển quốc tế và thương mại toàn cầu. Liên minh châu Âu (EU), NATO và một số quốc gia, trong đó có Mỹ và Yemen, đã chỉ trích các cuộc tấn công mà Houthi liên tiếp thực hiện trên Biển Ðỏ gây ảnh hưởng các quyền và tự do hàng hải, cản trở hoạt động vận tải biển của nhiều quốc gia. Hiện một loạt doanh nghiệp vận tải biển như Maersk, Hapag-Lloyd, MSC, CMA CGM… thông báo tạm dừng lưu thông qua Biển Ðỏ do gia tăng nguy cơ bị Houthi tấn công.

Do ảnh hưởng của các cuộc tấn công, giá cước vận tải biển toàn cầu đã tăng mạnh. Giám đốc điều hành cảng Asdod ở miền nam Israel cho biết, cảng biển này đã sẵn sàng tiếp nhận các chuyến tàu chuyển hướng từ cảng Eilat ở Biển Ðỏ lên Ðịa Trung Hải để tránh các cuộc tấn công của Houthi. Theo Tổng Giám đốc cảng Eilat, ông Gideon Golber, kể từ khi Houthi đe dọa tấn công vào các tàu đi qua eo biển Bab al-Mandab hướng tới Israel, cảng này ghi nhận doanh thu giảm 80% do lượng tàu cập bến giảm đột biến.

Cảng Eilat là một cửa ngõ hàng hóa quan trọng ở cực nam Israel và cũng là cửa khẩu duy nhất để Israel giao thương với miền nam mà không phải đi qua kênh đào Suez. Ðây là điểm xuất khẩu kali và khoáng sản sang Trung Quốc, Ấn Ðộ và các thị trường phương Ðông, cũng như nhập khẩu gia súc (Australia), ô-tô (Ðông Bắc Á). Riêng cảng Eilat chiếm tới 75% lượng ô-tô nhập khẩu của toàn Israel và được coi là ngành kinh tế quan trọng nhất tại hải cảng này.

Lo sợ trước những lời đe dọa của Houthi, các tàu thuyền đã không chọn lộ trình qua kênh đào Suez tới Eilat mà sẽ vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi, qua eo biển Gibraltar vào Ðịa Trung Hải rồi tới cảng Haifa hay Asdod, khiến hải trình phải tăng thêm tới 20 ngày. Theo Tiến sĩ Elyakim BenHakoun thuộc Ðại học Công nghệ Technion, khoảng 99% khối lượng hàng hóa nhập khẩu vào Israel là bằng đường biển, trong đó khoảng 40% đi qua kênh đào Suez.

Việc các tàu bè phải vòng qua châu Phi vào Ðịa Trung Hải rồi mới đến Israel sẽ khiến thời gian vận chuyển hàng hóa kéo dài từ 2 tuần đến 4 tuần, tùy theo tốc độ của tàu và đích đến. Việc này khiến chi phí vận tải sẽ tăng thêm khoảng 400.000 đến 1 triệu USD cho mỗi chuyến tàu.

Quan ngại các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền ở Biển Ðỏ có nguy cơ tác động xấu đến kinh tế và thương mại toàn cầu, liên minh an ninh gồm 10 quốc gia Mỹ, Anh, Bahrain, Canada, Pháp, Italia, Hà Lan, Na Uy, Seychelles và Tây Ban Nha sẵn sàng triển khai các chiến dịch nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải hàng hóa trên Biển Ðỏ và vịnh Aden.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh Grant Shapps nhấn mạnh, đây là vấn đề quốc tế, đòi hỏi có giải pháp toàn cầu. Theo ông, tàu khu trục HMS Diamond của Hải quân Hoàng gia Anh sẽ tham gia lực lượng đặc nhiệm quốc tế mới được thành lập để bảo vệ hoạt động hàng hải trong khu vực. Tàu HMS Diamond đã đến Biển Ðỏ và bắn hạ 1 máy bay không người lái nghi là của phiến quân Houthi. Bộ trưởng Quốc phòng Italia Guido Crosetto tuyên bố, hải quân nước này sẽ cử một tàu khu trục để giúp bảo vệ tuyến vận tải Biển Ðỏ.

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.