Bình luận quốc tế

Đoàn kết trước vòng xoáy bất ổn an ninh

Thế giới bước vào năm 2025 với hàng loạt thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, từ các cuộc giao tranh, xung đột địa chính trị cho đến sự gia tăng của chủ nghĩa khủng bố, thiên tai, dịch bệnh, tội phạm mạng...
Trẻ em phải ngủ ngoài trời ở al-Mawasi, phía nam Dải Gaza do ảnh hưởng từ cuộc xung đột Israel-Hamas. (Ảnh: UNICEF)
Trẻ em phải ngủ ngoài trời ở al-Mawasi, phía nam Dải Gaza do ảnh hưởng từ cuộc xung đột Israel-Hamas. (Ảnh: UNICEF)

Thế nhưng, giữa những ngổn ngang thách thức, vẫn có những lý do để giới lãnh đạo các nước kỳ vọng rằng năm 2025 sẽ đánh dấu khởi đầu mới của một thế giới gắn kết hơn.

Các cuộc xung đột ở Trung Đông, châu Phi, Ukraine… chắc chắn tiếp tục là mối đe dọa an ninh toàn cầu. Theo Trung tâm Dữ liệu sự kiện và vị trí xung đột vũ trang (ACLED), số người thiệt mạng trong các cuộc xung đột năm 2024 tăng 30% so với năm 2023.

Báo cáo mới đây của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc khẳng định, trong năm mới, môi trường hòa bình, an ninh quốc tế tiếp tục gặp nhiều biến động. Khép lại năm 2024 nhiều đau thương, mất mát, bước sang năm 2025, thế giới vẫn tiếp tục bị chi phối bởi hệ lụy của các cuộc xung đột, bất ổn. Tuy nhiên, những tín hiệu tích cực về nỗ lực hợp tác, chung sức giải quyết khó khăn và tinh thần đối thoại, hòa hoãn đã dần xuất hiện, dù còn khá mong manh.

Các cuộc xung đột ở Trung Đông, châu Phi, Ukraine… chắc chắn tiếp tục là mối đe dọa an ninh toàn cầu. Theo Trung tâm Dữ liệu sự kiện và vị trí xung đột vũ trang (ACLED), số người thiệt mạng trong các cuộc xung đột năm 2024 tăng 30% so với năm 2023.

Mọi sự chú ý hiện đang dồn về chính quyền của Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump, người từng tuyên bố mạnh mẽ rằng sau khi trở lại nắm quyền sẽ điều chỉnh cách tiếp cận của Xứ Cờ hoa với các điểm nóng quân sự hiện nay, theo hướng giảm bớt sự can thiệp của Washington và thúc đẩy vai trò các đồng minh.

Ông Donald Trump từng nhiều lần đề cập khả năng nhanh chóng chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần ba năm qua ở Ukraine; tuyên bố sẽ thảo luận với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để tìm cách sớm kết thúc những căng thẳng dai dẳng này. Tia hy vọng đã được nhen nhóm khi Nga và Ukraine vừa tiến hành trao đổi hơn 300 tù binh trong một thỏa thuận do Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) làm trung gian.

Liên quan “chảo dầu” Trung Đông không ngừng sục sôi, trang mạng eurasiareview.com cho rằng, sự trở lại ghế nóng tổng thống Mỹ của ông Donald Trump sẽ mở ra một chương phức tạp mới trong cuộc chiến ở Dải Gaza, bởi trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Trump đã có những bước đi đơn phương ủng hộ Israel, nổi bật là việc công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, gây ra làn sóng bất mãn trong lòng người Palestine nói riêng và người Hồi giáo nói chung.

Tương lai của Trung Đông vẫn còn là ẩn số, còn ở hiện tại, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đang chạy đua với thời gian để thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn và trao trả con tin giữa Israel và phong trào Hồi giáo Hamas, ghi dấu ấn cuối cùng trước khi nhiệm kỳ của ông kết thúc trong tháng này.

Xung đột bùng nổ ở Dải Gaza kể từ tháng 10/2023 đến nay làm gia tăng sự thù hận trên toàn cầu, kéo theo gia tăng các vụ tấn công khủng bố theo kiểu “sói đơn độc”, trong đó có vụ tấn công nhằm vào đám đông ngay trong ngày đầu tiên của năm 2025 ở thành phố New Orleans thuộc bang Louisiana, Mỹ.

Các chuyên gia cho rằng, các cuộc tấn công theo kiểu “sói đơn độc” rất khó ngăn chặn vì thường thiếu các dấu vết liên lạc mà cơ quan tình báo có thể dựa vào để đập tan các âm mưu.

Trong thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, một thách thức an ninh khác là sự gia tăng tội phạm mạng cả về quy mô, phạm vi và mức độ phức tạp. Việc Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng, còn gọi là “Công ước Hà Nội”, vào cuối năm 2024 sau nhiều năm đàm phán đã tạo bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến chung của cộng đồng quốc tế, nhằm đẩy lùi mối đe dọa từ những kẻ thù vô hình trên không gian mạng.

Trước hàng loạt thách thức đan xen, việc các nước tăng cường biện pháp kiểm soát an ninh chặt chẽ, chia sẻ thông tin và phối hợp truy quét tội phạm là hết sức quan trọng; song, trên tất cả, tinh thần đoàn kết, hòa giải, sẵn sàng đặt an toàn, tính mạng của người dân lên hàng đầu mới là yếu tố cốt lõi giúp giải quyết hiệu quả các thách thức này, bởi dùng bạo lực để trả đũa bạo lực sẽ chỉ tạo ra những vòng xoáy hận thù không hồi kết.

Có thể bạn quan tâm

Các chuyên gia khí tượng Pháp cảnh báo sự xuất hiện quá sớm của các đợt nắng nóng cực đoan trong năm nay có thể gây ra thiệt hại nặng nề về hạ tầng, kinh tế và năng lượng.

Giải pháp của hai bài toán khó

Thế giới đang cùng lúc gánh chịu những tác động nặng nề từ hai cuộc khủng hoảng: Biến đổi khí hậu và chủ quyền năng lượng. Tuy nhiên, giải pháp cho hai bài toán khó nêu trên chỉ có một. Đó là chấm dứt kỷ nguyên của nhiên liệu hóa thạch, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Trụ sở NATO ở Brussels, Bỉ (tháng 11/2023). (Ảnh: Xinhua)

Trật tự và sức ép mới với NATO

Lợi ích chiến lược khó có thể dung hòa trong nhiều vấn đề là nguyên nhân dẫn đến mối chia rẽ ngày càng lớn trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

(Ảnh minh họa)

Dịch Ebola: Không thể chủ quan

Dịch Ebola ở châu Phi đang diễn biến phức tạp và khó lường, số ca nhiễm không ngừng tăng cao. Các chuyên gia y tế cảnh báo không thể chủ quan, bởi chủng Bundibugyo gây ra dịch Ebola lần này chưa có vắc-xin đặc trị và phương pháp điều trị đặc hiệu. Trong khi đó, xung đột và nghèo đói đang cản trở công tác phòng, chống dịch bệnh.

Quang cảnh đường phố ở Bissau, Guinea-Bissau ngày 26/11/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử về năng lực tự chủ

Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) đang xúc tiến kế hoạch thành lập một lực lượng chống khủng bố khu vực nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh, các nhóm thánh chiến, cực đoan không ngừng mở rộng phạm vi hoạt động, trong khi các nguồn tài trợ quốc tế ngày càng eo hẹp.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Khôi phục vị thế giữa biến động

Chương trình nghị sự dày đặc của Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) phản ánh hàng loạt thách thức đang phải đối mặt, từ các cuộc khủng hoảng địa chính trị, kinh tế, an ninh cho đến áp lực nâng cao năng lực quốc phòng. 

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà trắng. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Sau hơn ba tháng chiến tranh và trải qua quá trình đàm phán cam go, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột. Đây được coi là bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông, tạo động lực mạnh mẽ để giải quyết những vấn đề liên quan “hồ sơ hạt nhân” Iran.

Cờ của Liên minh châu Âu tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Đối phó tấn công mạng

Liên minh châu Âu (EU) vừa tiến hành cuộc diễn tập an ninh mạng mang tên Cyber Europe 2026, với sự tham gia của khoảng 5.000 chuyên gia. Sự cẩn thận của Liên minh Cờ xanh là không thừa, bởi nhiều vụ tấn công mạng quy mô lớn từng xảy ra trong quá khứ, gây thiệt hại rất lớn.

Tàu thuyền vận chuyển trên eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Bóng mây” bao phủ kinh tế toàn cầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đã giáng một đòn mạnh vào kinh tế thế giới. Lệnh ngừng bắn bấp bênh, trạng thái “lúc nóng, lúc lạnh” của cuộc đàm phán Mỹ-Iran tác động mạnh tới tâm lý thị trường. Mới đây, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Vệt khói trên bầu trời Jerusalem khi hệ thống phòng thủ Israel đánh chặn tên lửa tấn công từ Iran, ngày 8/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Rào cản nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình ở Trung Đông

Dù cả Israel và Iran tuyên bố dừng tấn công lẫn nhau, song những bất đồng sâu sắc giữa hai bên liên quan vấn đề Liban khiến nguy cơ đối đầu căng thẳng tiếp diễn. Đàm phán Mỹ-Iran vẫn bế tắc khi Washington tiếp tục theo đuổi chính sách "cây gậy" đối với Tehran, gây trở ngại lớn cho các nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa ở tỉnh Niigata của Nhật Bản. (Ảnh: Kyodo/TTXVN)

“Tuyến phòng thủ” cho nền kinh tế

Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông gây ra cú sốc năng lượng chưa từng có với phạm vi và mức độ ảnh hưởng sâu rộng trên toàn cầu, song cũng tạo động lực để các nước xây dựng tuyến phòng thủ năng lượng bền vững cho nền kinh tế. 

Ảnh minh họa. (Nguồn: Getty Images)

Chung tay giúp đỡ, đẩy lùi đói nghèo

“Cơn ác mộng” về hàng chục triệu người rơi vào cảnh thiếu đói vì xung đột tại Trung Đông đang có nguy cơ trở thành hiện thực khi số liệu thống kê của Liên hợp quốc cho thấy, số người bị mất an ninh lương thực gia tăng ở mức báo động.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres phát biểu trong một cuộc họp báo tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Nâng cao vai trò của các nước đang phát triển

Giữa một thế giới đa cực đang dần hình thành, các nước đang phát triển trở thành nhân tố ngày càng quan trọng góp phần thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hòa giải xung đột và phát triển kinh tế. 

Ảnh chụp ngày 3/3/2026 cho thấy tình trạng hư hại của Cung điện Golestan tại Tehran, Iran. (Ảnh: THX)

Bài toán bảo vệ di sản trong bối cảnh xung đột liên tục bùng phát

Di sản văn hóa phản ánh bản sắc được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử của một cộng đồng và rộng hơn là cả nhân loại. Tuy nhiên, hàng loạt cuộc xung đột liên tiếp nổ ra thời gian qua đã tàn phá, thậm chí xóa sổ nhiều di sản mà người dân trân trọng, gìn giữ và bảo vệ từ thế hệ này qua thế hệ khác.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Người dân Iran tuần hành sau khi có lệnh ngừng bắn tại Tehran. (Ảnh: THX/TTXVN)

Những “sứ giả hòa bình"

Khi thế giới chú tâm quan sát từng diễn biến trong quá trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran với câu hỏi liệu một thỏa thuận có thể được ký hay không, thì một số quốc gia như Qatar và Pakistan lựa chọn không đứng ngoài cuộc.