Những thành tựu của văn hóa đối ngoại trong những năm qua, đã góp phần quan trọng trong việc định vị thương hiệu văn hóa Việt Nam, đưa hình ảnh một quốc gia độc lập, tự chủ, giàu bản sắc và khát vọng vươn lên tỏa sáng trên bản đồ văn hóa thế giới.

Lan tỏa văn hóa Việt trong lòng bạn bè quốc tế

Theo tổng kết của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau Đại hội XIII của Đảng, văn hóa đối ngoại đã có những bước tiến dài hơi, chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu. Việc nâng cao sức mạnh mềm quốc gia thông qua quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam đã trở thành nhiệm vụ xuyên suốt, góp phần củng cố niềm tin chính trị và tạo dựng vị thế quốc tế của đất nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Theo Chỉ số Quyền lực châu Á 2024 của Viện Lowy, mức cải thiện mạnh nhất của Việt Nam đến từ sức ảnh hưởng ngoại giao và văn hóa. Việt Nam hiện đang trở thành một trong những điểm đến văn hóa hấp dẫn nhất châu Á, liên tục được vinh danh tại World Travel Awards với các danh hiệu như "Điểm đến di sản hàng đầu" và "Điểm đến thiên nhiên hàng đầu".

Thành công tiêu biểu nhất trong việc khẳng định thương hiệu văn hóa Việt chính là sự hiện diện ấn tượng tại các diễn đàn đa phương lớn nhất hành tinh. Năm 2023 và 2025 đánh dấu những cột mốc lịch sử khi Việt Nam đảm nhiệm vai trò tại 6 cơ chế điều hành then chốt của UNESCO, trở thành một trong những quốc gia có tiếng nói then chốt trong việc hoạch định chính sách toàn cầu về văn hóa, giáo dục và khoa học. Với một lượng lớn các di sản và danh hiệu được UNESCO công nhận, đã minh chứng cho sức hấp dẫn và giá trị trường tồn của kho tàng văn hóa dân tộc.

Một dấu ấn rực rỡ khác không thể không nhắc đến là sự bứt phá tại Triển lãm Thế giới EXPO 2025 Osaka, Nhật Bản. Nhà Triển lãm quốc gia Việt Nam đã xuất sắc giành 2 giải thưởng quốc tế: Giải Bạc cho "Thiết kế trưng bày xuất sắc nhất" và Giải Đồng cho "Đội ngũ xuất sắc nhất".

Trong 6 tháng diễn ra, địa điểm này đã thu hút gần 1,7 triệu lượt khách tham quan trực tiếp và hàng triệu lượt truy cập trực tuyến, tổ chức hơn 1.400 buổi biểu diễn nghệ thuật, tạo nên một "cơn sốt" văn hóa Việt giữa lòng Nhật Bản. Thành công này không chỉ là sự khẳng định về tính sáng tạo mà còn là minh chứng cho năng lực tổ chức các sự kiện quy mô toàn cầu của đội ngũ làm công tác văn hóa đối ngoại.

Ở trong nước, “Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội” lần thứ nhất (2025) đã trở thành một biểu tượng mới cho tinh thần kết nối hòa bình. Sự kiện quy tụ 48 quốc gia và UNESCO, thu hút hơn 1 triệu lượt khách tham quan tại Hoàng thành Thăng Long. Với thông điệp về sự sẻ chia và trách nhiệm xã hội, lễ hội đã gây quỹ 2,5 tỷ đồng hỗ trợ đồng bào bị thiên tai, khẳng định Việt Nam không chỉ là nơi hội tụ tinh hoa văn hóa thế giới mà còn là quốc gia giàu lòng nhân ái.

Sự chuyển mình trong tư duy chiến lược và thực tiễn triển khai

Nhìn lại những thành quả này, có thể thấy rõ sự thay đổi căn bản trong tư duy lãnh đạo và chỉ đạo. Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã khẳng định: “Bộ đã quyết liệt chỉ đạo chuyển mạnh từ tư duy ‘gặp gỡ, giao lưu’ sang ‘hợp tác đích thực’. Theo đó, các thỏa thuận hợp tác quốc tế về văn hóa, thể thao, thông tin và du lịch đã được ký kết ở nhiều cấp độ, tạo khuôn khổ vững chắc cho các hoạt động. Quan điểm này đã đưa văn hóa nghệ thuật Việt Nam hiện diện sâu hơn vào các chương trình nghị sự song phương và đa phương. Đặc biệt, sáng kiến của Việt Nam về 'Thập kỷ quốc tế văn hóa vì sự phát triển bền vững' được UNESCO thông qua năm 2025 đã thể hiện vai trò dẫn dắt của ta trong việc định hình tư duy phát triển toàn cầu sau năm 2030, khẳng định văn hóa là một trụ cột không thể tách rời của sự phát triển bền vững".

Trong khi đó, dưới góc độ điều hành trực tiếp, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Nguyễn Phương Hòa cho rằng: Năm 2025 là giai đoạn đột phá với tầm nhìn chiến lược dài hạn. Dù đối mặt với tình hình thế giới phức tạp và sự thắt chặt về nhân sự, công tác văn hóa đối ngoại vẫn “tỏa sáng” nhờ tinh thần chủ động và sáng tạo.

Bà nhấn mạnh việc thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế sâu rộng đã biến văn hóa đối ngoại thành điểm sáng, với các hoạt động không chỉ dừng lại ở quảng bá mà còn tham gia vào việc xây dựng các luật chơi quốc tế thông qua các cơ chế của UNESCO và ASEAN.

"Văn hóa đối ngoại giờ đây đã trở thành một cấu phần không thể thiếu trong các hoạt động đối ngoại của lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Năm 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chủ trì tổ chức 7 chương trình nghệ thuật đỉnh cao phục vụ các chuyến công du của Tổng Bí thư và Chủ tịch nước tới các đối tác chiến lược như: Indonesia, Singapore, Kazakhstan, Hoa Kỳ, Nga.... Những giai điệu Việt Nam vang lên tại các nhà hát danh tiếng thế giới như Bảo tàng nghệ thuật New York hay các buổi hòa nhạc hữu nghị đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ về một Việt Nam hòa bình, hữu nghị và tinh tế"- Cục trưởng Nguyễn Phương Hòa khẳng định.

Dù đã đạt được những kết quả đáng tự hào, song để văn hóa đối ngoại thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế-xã hội và nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế Nguyễn Phương Hòa cho rằng, chúng ta cần phải có những giải pháp căn cơ và đồng bộ hơn.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và chiến lược mang tính đột phá. Việc xây dựng và triển khai “Đề án Việt Nam hóa văn hóa quốc tế, quốc tế hóa văn hóa Việt Nam” là một bước đi chiến lược. Đây không chỉ là việc đưa văn hóa Việt ra thế giới mà còn là quá trình tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nhân loại để làm giàu thêm bản sắc dân tộc, xây dựng Việt Nam thành địa chỉ hấp dẫn của giao lưu văn hóa quốc tế. Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết thêm, hiện Cục cũng đang khẩn trương tổng kết Chiến lược văn hóa đối ngoại cũ để trình ban hành Chiến lược mới đến năm 2030, tầm nhìn 2045 phù hợp với tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với chuyển đổi số. Cần tăng cường kết nối các thiết chế văn hóa uy tín thế giới với các nhà đầu tư nước ngoài để đồng sản xuất các sản phẩm văn hóa tiêu biểu mang thương hiệu Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật không chỉ giúp lan tỏa hình ảnh quốc gia nhanh hơn, rộng hơn mà còn tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp. Thành công của Nhà Triển lãm Việt Nam tại EXPO 2025 với hơn 5,3 triệu lượt truy cập trực tuyến là một bài học kinh nghiệm quý báu cần được nhân rộng.

Thứ ba, phát huy vai trò của các địa phương và mạng lưới các thành phố sáng tạo. Việc đưa Hội An, Đà Lạt và gần đây nhất là Thành phố Hồ Chí Minh gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO đã mở ra không gian phát triển mới. Cần hỗ trợ các địa phương thực hiện các cam kết quốc tế, biến di sản và sức sáng tạo thành lợi thế cạnh tranh, như cách Ninh Bình đã thành công trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế dựa trên di sản Tràng An.

Thứ tư, đổi mới phương thức huy động nguồn lực. Bài học từ EXPO 2025 với mức xã hội hóa chiếm 30% tổng ngân sách cho thấy tiềm năng to lớn từ sự đồng hành của doanh nghiệp và cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Cần đẩy mạnh mô hình đối tác công-tư (PPP) và quy tụ sự tham gia của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ - những người giữ vai trò nòng cốt trong sáng tạo văn hóa,để triển khai các nhiệm vụ đối ngoại một cách hiệu quả nhất.

Thứ năm, chú trọng đào tạo nguồn lực chất lượng cao. Cần thúc đẩy hợp tác với các đối tác nước ngoài để đào tạo, bồi dưỡng nhân tài trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, giúp đội ngũ này không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn am hiểu về luật pháp quốc tế và kỹ năng ngoại giao hiện đại.

Những thành tựu của văn hóa đối ngoại trong những năm qua là minh chứng cho sự đúng đắn của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ và giàu bản sắc của Đảng. Như lời của Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh - Lê Hải Bình đã nhấn mạnh tại Hội thảo “Định hướng phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và các vấn đề đặt ra cho ngoại giao văn hóa”: Trong nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, ngoại giao văn hóa chính là “nền tảng tinh thần tạo nên bản sắc”. Với tâm thế tự tin và sức mạnh mới, văn hóa đối ngoại Việt Nam đang vững vàng bước vào thời kỳ mới, đóng góp xứng đáng vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập nước, lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh một Việt Nam “phồn vinh, hạnh phúc” trong lòng bạn bè quốc tế.