Đồng chí Hà Quốc Trị: Chuyển “từ bị động sang chủ động” kiểm tra, giám sát, không để sai phạm nghiêm trọng xảy ra

Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tuy nhiên, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định đổi mới về tư duy trong công tác kiểm tra, giám sát; chuyển “từ bị động sang chủ động” kiểm tra, giám sát thường xuyên. Đồng chí Hà Quốc Trị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã có buổi trao đổi với phóng viên về vấn đề này.

PV. Xin đồng chí cho biết những kết quả quan trọng trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng?

Đồng chí Hà Quốc Trị: Trong nhiệm kỳ vừa qua, Ủy ban kiểm tra Trung ương thực hiện khá toàn diện các nhiệm vụ theo quy định và trọng tâm kiểm tra đảng viên và tổ chức đảng cấp dưới khi có dấu hiệu vi phạm. Những kết quả đạt được khá toàn diện trên các lĩnh vực.

Trước hết, công tác kiểm tra tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm theo chương trình, kế hoạch đề ra, góp phần đấu tranh, ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm của tổ chức đảng và đảng viên và nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức đảng.

Cụ thể, nhiệm kỳ vừa qua, Ủy Ban kiểm tra Trung ương tập trung kiểm tra vào các địa bàn, lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm. Ví dụ, kiểm tra công tác cán bộ, đất đai, đầu tư xây dựng, đặc biệt kiểm tra những vụ việc liên quan đến những vụ án lớn do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chỉ đạo. Qua kiểm tra đã xử lý nghiêm minh các tổ chức đảng và đảng viên vi phạm. Tuy nhiên, việc kiểm tra để xử lý không phải là mục đích chính mà kiểm tra là hướng đến việc cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe, phát hiện những cơ chế, chính sách bất cập trong lãnh đạo, quản lý để kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung phù hợp với tình hình thực tế.

Liên quan đến thực hiện, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định việc kiểm tra phải đặc biệt đặt trong hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, để tập trung kiểm tra, giám sát; đặt trong yêu cầu của nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng trong từng thời kỳ để tiến hành công tác kiểm tra, giám sát, cũng như xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra và giám sát cho phù hợp.

Trong thời gian qua, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định công tác kiểm tra giám sát là nhiệm vụ trọng tâm của công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Qua kiểm tra, giám sát thấy được ưu điểm để phát huy và khuyết điểm để chấn chỉnh, khắc phục kịp thời.

Đồng chí Hà Quốc Trị, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương

Trong thời gian qua, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định công tác kiểm tra giám sát là nhiệm vụ trọng tâm của công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Qua kiểm tra, giám sát thấy được ưu điểm để phát huy và khuyết điểm để chấn chỉnh, khắc phục kịp thời. Phải đặt công tác kiểm tra trong một hoàn cảnh, điều kiện cụ thể. Cơ chế là phải kiểm soát quyền lực, tất cả mọi hành vi, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng, đảng viên phải đặt trong cơ chế phải kiểm soát được. Tức là, mọi việc làm, mọi hành vi của cán bộ đảng viên phải được kiểm soát, để tránh tình trạng lạm quyền, lợi dụng chức quyền, lộng quyền để làm quá chức trách, chức năng, nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên được giao.

Kết quả, nhiều vụ việc được kiểm tra giám sát. Thứ nhất, Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ động tiến hành, có kế hoạch, chương trình kiểm tra, giám sát; tiến hành kiểm tra những đảng viên và tổ chức Đảng theo chương trình, kế hoạch. Qua kiểm tra, phát hiện các vi phạm để chấn chỉnh xử lý. Thứ hai, qua kênh chỉ đạo, những vụ việc mà Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực giao cho Ủy ban kiểm tra Trung ương kiểm tra đã thực hiện toàn diện các nhiệm vụ. Đến thời điểm kết thúc nhiệm kỳ, không còn những vụ việc tồn đọng, phải chuyển sang nhiệm kỳ sau để xem xét giải quyết. Đó là những kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ vừa qua.

PV. Xin đồng chí cho biết những đổi mới đột phá trong công tác kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trong nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng?

Đồng chí Hà Quốc Trị: Tôi đặt vấn đề “tại sao phải đổi mới công tác kiểm tra giám sát của Đảng trong nhiệm kỳ Đại hội XIV”. Trước hết, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn là công tác kiểm tra trong thời gian qua cũng còn hạn chế, bất cập. Đó là, việc kiểm tra nhiều vụ việc còn mang tính bị động, tức là khi có dấu hiệu vi phạm mới tiến hành kiểm tra. Thứ hai, xuất phát từ yêu cầu thực tế thời gian tới phải đổi mới để thực hiện chủ trương đổi mới hệ thống chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tôi nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ, trước hết là đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế. Bộ Chính trị đã ban hành một loạt nghị quyết trụ cột, như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế; cùng các nghị quyết về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước. Từ những nghị quyết mang tính nền tảng đó, công tác kiểm tra, giám sát cũng phải được đổi mới tương ứng, nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trước hết, cần đổi mới tư duy trong công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, cả về nhận thức lẫn cách tiếp cận. Theo đó, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ được tiến hành khi đã phát hiện vi phạm, mà phải chuyển mạnh từ trạng thái “bị động” sang “chủ động”. Ngay từ khi ban hành các chỉ thị, nghị quyết, kết luận, phải tổ chức kiểm tra, giám sát thường xuyên, liên tục. Thông qua giám sát thường xuyên, kịp thời phát hiện sớm những khuyết điểm, hạn chế để chấn chỉnh, khắc phục ngay từ đầu, không để sai phạm phát sinh, tích tụ và diễn biến phức tạp; không để vi phạm nhỏ trở thành vi phạm lớn, vi phạm của cá nhân lan rộng thành vi phạm tập thể, từ mức độ ít nghiêm trọng chuyển sang nghiêm trọng. Đây là sự thay đổi mang tính căn bản trong tư duy của đội ngũ làm công tác kiểm tra, giám sát.

Thứ hai, phương pháp và cách làm cũng có sự thay đổi để đáp ứng, tập trung vào những nghị quyết trọng tâm để đột phá, phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển trong năm 2026 và những năm tiếp theo để phục vụ tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ này và những nhiệm vụ tiếp theo.

Thứ ba, việc đổi mới hệ thống chính trị thực hiện chính quyền 3 cấp (trung ương, tỉnh và xã), tức là điều kiện thực tế thay đổi thì kiểm tra cũng phải đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong giai đoạn tới.

Về những triển khai cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung ương xác định trong thời gian tới sẽ tập trung kiểm tra các lĩnh vực phát triển kinh tế-xã hội, trọng tâm là quản lý đất đai, tài nguyên, công tác cán bộ và việc thực hiện mô hình chính quyền ba cấp (Trung ương, tỉnh, xã). Nội dung kiểm tra tập trung vào việc bố trí, sắp xếp cán bộ; quản lý tài chính, tài sản sau khi sắp xếp, kiện toàn các đơn vị hành chính, nhằm chủ động phòng ngừa lãng phí, tiêu cực trong quá trình triển khai thực hiện. Đồng thời, tiến hành kiểm tra việc thực hiện các nghị quyết, đánh giá mức độ triển khai; những nội dung làm tốt thì kịp thời phát huy, những nội dung còn hạn chế, khó khăn, vướng mắc thì thông qua công tác kiểm tra đề xuất, kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền các biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp.

Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!