Đổi mới tư duy, tầm nhìn chiến lược, kiến tạo đất nước

Trong đó, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, nhằm kiến tạo mô hình phát triển mới mang tính chiến lược, dài hạn.

Đột phá thể chế, kiến tạo phát triển

Nhiệm vụ sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị được Đảng luôn quan tâm và đã có nhiều chủ trương, nghị quyết triển khai. Hội nghị Trung ương lần thứ 6, khóa XII, ngày 25/10/2017 ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Sau hơn 7 năm triển khai, trên cơ sở những kết quả đạt được và tồn tại, hạn chế, Trung ương tiến hành tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, thống nhất tiếp tục triển khai việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, cả hệ thống chính trị đã tiến hành một khối lượng công việc vô cùng lớn, việc sắp xếp tổ chức bộ máy được triển khai một cách sâu rộng; sắp xếp, sáp nhập đầu mối cùng với cơ cấu bên trong các cơ quan, tổ chức ở cả Trung ương và địa phương; điều chỉnh địa giới hành chính cấp tỉnh, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, không tổ chức cấp huyện, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, với quy mô lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

Kết quả chúng ta giảm được 34,9% đầu mối trực thuộc Trung ương, 100% đảng đoàn, ban cán sự đảng; điều chỉnh địa giới hành chính, giảm 46% số đơn vị cấp tỉnh; sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, giảm 66,9% số đơn vị cấp xã so với thời điểm trước tháng 10/2024. Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động , bắt tay ngay vào triển khai các chủ trương, nghị quyết phát triển kinh tế-xã hội của Đảng và phục vụ nhu cầu, lợi ích chính đáng của nhân dân.

Cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị tạo động lực quan trọng trong thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Nhiệm kỳ 2020-2025, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, đất nước giữ vững ổn định, tiếp tục đạt được những kết quả rất quan trọng, toàn diện. Năm 2025, kinh tế tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm dẫn đầu thế giới. Bình quân giai đoạn 2021-2025, tăng trưởng đạt khoảng 6,3%, cao hơn giai đoạn trước. Quy mô GDP năm 2025 đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc, vươn lên vị trí thứ 32 thế giới; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, đưa Việt Nam vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao, vượt mục tiêu đề ra.

Tư duy mới, tầm nhìn mới

Từ những kết quả đột phá nổi bật, được triển khai trong thời gian ngắn, cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy để lại nhiều bài học lý luận, thực tiễn sâu sắc. Bài học đầu tiên là Trung ương luôn kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân cùng với phát huy những bài học sau 40 năm đổi mới, nghiên cứu đề ra quyết sách với tư duy mới, tầm nhìn mới về sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị gắn với kiến tạo phát triển đất nước.

Tư duy cách mạng mới được thể hiện rõ qua việc đồng thời tinh gọn tổ chức bộ máy toàn hệ thống, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai chính quyền địa phương 2 cấp. Đây không phải là quyết định mang tính duy ý chí, mà được xây dựng trên cơ sở lý luận vững chắc và tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam. Chủ trương này là sản phẩm khoa học, kết tinh bản lĩnh và trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, được hình thành qua quá trình thảo luận kỹ lưỡng, thấu đáo của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư qua nhiều kỳ họp, cùng sự đóng góp tâm huyết của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, giới khoa học và ý kiến rộng rãi của cán bộ, đảng viên, nhân dân thông qua Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội.

Những chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương mang đậm tư duy đổi mới khi gắn chặt thực tiễn cách mạng Việt Nam với bối cảnh khu vực và thế giới biến động nhanh, tác động sâu sắc đến sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Nhiều nội dung và nhân tố mới được xác lập, thể hiện rõ trí tuệ, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược dài hạn của Đảng trong việc định hình mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, gắn với kiến tạo và phát triển đất nước

Trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển và quản trị hiện đại; đồng thời xác định các trụ cột động lực mới, gồm: Đột phá phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; phát huy vai trò của kinh tế nhà nước và khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế...

Điểm cốt lõi là bài học về đổi mới tư duy sáng tạo được đặt trên nền tảng nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình của Đảng. Trong quá trình tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, Trung ương đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế của bộ máy cồng kềnh, chồng chéo chức năng theo mô hình cũ, không chỉ làm gia tăng gánh nặng ngân sách mà còn gây trì trệ, kìm hãm phát triển kinh tế-xã hội. Trên cơ sở đó, Trung ương xác định quyết tâm chính trị cao, hành động kiên quyết, khẩn trương với tinh thần “trong Đảng trước, Trung ương trước, địa phương sau”, thể hiện tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích của nhân dân và đất nước của tập thể Trung ương nhiệm kỳ 2020-2025.

Cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị không chỉ thể hiện tầm nhìn và quyết tâm đổi mới tư duy, mà còn góp phần quan trọng bổ sung, phát triển lý luận của Đảng về đường lối đổi mới, tạo cơ sở lý luận vững chắc để Trung ương tiếp tục hoạch định chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn tiếp theo.

Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy cũng cho thấy thêm bài học thực tiễn là khi một Đảng chân chính luôn mạnh dạn đổi mới vì hạnh phúc của nhân dân sẽ phát huy sức mạnh to lớn từ nhân dân.

Trong thời gian ngắn, dù đối mặt nhiều thách thức, việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã nhận được sự ủng hộ, đồng thuận rộng rãi của nhân dân, cùng sự nỗ lực, cống hiến trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Hàng triệu ý kiến của các tầng lớp nhân dân thể hiện niềm tin vào các quyết sách của Đảng; hơn 90% ý kiến được lấy cho thấy sự đồng thuận với chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy. Những phương châm như “Trung ương làm gương, địa phương hưởng ứng”, “làm hết việc chứ không hết giờ”, “vì nhân dân phục vụ” không còn dừng ở khẩu hiệu, mà đã trở thành hành động thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy, hướng tới phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Chỉ trong tháng 6/2025, thời điểm trước khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức triển khai, Quốc hội đã hoàn thiện khung pháp lý với 33 luật, trong đó có Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Từ ngày 1/6 đến 20/11/2025, Chính phủ tiếp tục ban hành hơn 150 nghị định (trong đó, có 30 nghị định về phân cấp, phân quyền). Ngay sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, các địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Đà Nẵng, Nghệ An, Lai Châu, Đồng Tháp... thành lập bộ phận tiếp nhận, giải đáp kiến nghị của cơ sở. Các tỉnh Quảng Ngãi, Quảng Trị thực hiện điều động cán bộ cấp tỉnh về công tác và tham gia ban chấp hành, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch cấp xã, phường, đặc khu.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khẳng định yêu cầu: “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới”; đồng thời “vận hành thông suốt, đồng bộ, hiệu quả tổ chức bộ máy mới của hệ thống chính trị; nâng cao vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng và năng lực quản lý, quản trị, kiến tạo phát triển của Nhà nước”. Đây chính là điểm tựa niềm tin vững chắc để đất nước vượt qua thách thức, nắm bắt thời cơ và vận hội, tiến tới mục tiêu xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.