MỞ RỘNG KHÔNG GIAN DU LỊCH ĐÊM
Thời gian qua, nhằm đáp ứng nhu cầu trải nghiệm văn hóa, vui chơi, giải trí ngày càng gia tăng của du khách, Ninh Bình chú trọng đầu tư, tổ chức bài bản các không gian du lịch đêm gắn với di sản và văn hóa truyền thống. Phố cổ Hoa Lư (phường Hoa Lư) là một điểm đến tiêu biểu. Những ngày cận Tết, khi đêm xuống, không gian phố cổ trở nên rộn ràng với các hoạt động nghệ thuật dân gian như: Hát xẩm, hát chèo, hòa tấu nhạc cụ dân tộc... thu hút đông đảo người dân, du khách. Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian, khu ẩm thực cũng góp phần tạo nên không gian văn hóa-du lịch giàu bản sắc.
Điểm nhấn mới tại đây là chương trình xiếc thực cảnh “Anh hùng cờ lau”, tái hiện hành trình dựng nước của Đinh Bộ Lĩnh từ thuở thiếu thời đến khi dẹp loạn 12 sứ quân, lập nên nước Đại Cồ Việt. Qua đó, làm sống lại không gian lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tinh thần hướng về cội nguồn.
Bạn Nguyễn Việt Dũng, du khách đến từ thành phố Hà Nội chia sẻ: “Phố cổ về đêm rất đẹp, sôi động. Các hoạt động nghệ thuật truyền thống vừa mang tính giải trí, vừa giúp du khách hiểu thêm về lịch sử, văn hóa và con người Ninh Bình”.
Là điểm đến văn hóa-giải trí mới của tỉnh, Trục lễ hội và quảng trường Thời đại (phường Hà Nam) đang hình thành không gian sinh hoạt, trải nghiệm về đêm với hệ thống nhạc nước hiện đại, các đêm biểu diễn nghệ thuật, lễ hội ánh sáng được tổ chức thường xuyên, tạo nên sự giao thoa hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại.
Tại đây, biểu tượng Trống Đọi Tam - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được thể hiện cách điệu, chạm khắc họa tiết các di sản văn hóa, tái hiện câu chuyện đời sống, lao động của người Việt. Không gian này vừa tạo điểm nhấn cảnh quan, vừa tôn vinh các giá trị văn hóa, mở ra tiềm năng phát triển du lịch đêm cho tỉnh theo hướng hiện đại, bền vững.
Đặc biệt, Liên hoan ẩm thực-du lịch Ninh Bình được tổ chức cuối năm 2025 thu hút hơn 100.000 lượt người dân và du khách tham quan, trải nghiệm đã tạo dấu ấn rõ nét trong phát triển sản phẩm du lịch đêm. Sự kiện quy tụ hơn 200 gian hàng ẩm thực, sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP của 87 làng nghề, hợp tác xã, doanh nghiệp đến từ 13 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Nghệ nhân Cồ Như Đồi, Chủ nhiệm Chi hội Phở Vân Cù, tỉnh Ninh Bình cho biết: Phở Vân Cù đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các nghệ nhân rất vinh dự khi có cơ hội giới thiệu nghề phở truyền thống trong không gian trải nghiệm về đêm, nơi các giá trị ẩm thực và văn hóa được gìn giữ, tái hiện sống động, gần gũi với du khách”.
PHÁT TRIỂN HÀI HÒA GIỮA BẢO TỒN VÀ SÁNG TẠO
Ninh Bình đã xây dựng được nhiều sản phẩm, tour du lịch đêm đặc sắc như: Tham quan chùa Bái Đính về đêm; ngắm đom đóm và động vật quý hiếm về đêm tại Vườn quốc gia Cúc Phương; tuyến phố đi bộ Tam Cốc kết hợp ẩm thực, nghệ thuật đường phố; các lễ hội văn hóa, du lịch, âm nhạc, thời trang ban đêm.
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn phát triển thành công của du lịch Ninh Bình. Tổng lượt khách du lịch toàn tỉnh ước đạt gần 19,42 triệu lượt, tăng 26,7% so với năm 2024; trong đó, khách quốc tế đạt hơn 2,2 triệu lượt. Số lượt khách lưu trú ước đạt hơn 4,25 triệu lượt, tăng 26,65%; tổng số ngày khách lưu trú đạt hơn 4,84 triệu ngày, tăng 23,4%. Tổng thu từ hoạt động du lịch ước đạt hơn 21.278 tỷ đồng, tăng gần 37% so với năm 2024. Những con số này cho thấy du lịch đêm đang trở thành một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế của địa phương.
Giám đốc Sở Du lịch Bùi Văn Mạnh cho biết: Quán triệt và cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, Ninh Bình xác định công nghiệp văn hóa và du lịch là cụm ngành kinh tế mũi nhọn; trong đó, du lịch đêm là hướng đi quan trọng nhằm gia tăng giá trị, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Tỉnh định hướng phát triển theo hướng xanh, sáng tạo và bền vững, lấy di sản văn hóa và thiên nhiên làm nền tảng, lấy con người và cộng đồng làm trung tâm, lấy doanh nghiệp và thị trường làm động lực. Đồng thời, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa giá trị truyền thống và yêu cầu của kinh tế hiện đại, hội nhập quốc tế.
Gắn với phát triển du lịch đêm, ẩm thực được tỉnh xác định là lĩnh vực giàu tiềm năng, có khả năng kết nối hiệu quả giữa bảo tồn di sản, đổi mới sáng tạo và phát triển dịch vụ du lịch. Ẩm thực không chỉ được gìn giữ như một giá trị văn hóa truyền thống mà còn được phát triển thành sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc sắc, có hàm lượng sáng tạo cao, khả năng thương mại hóa, xây dựng thương hiệu và mở rộng cơ hội hợp tác, đầu tư.
Ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho rằng: Ninh Bình hội tụ nhiều giá trị văn hóa-lịch sử đa dạng, đặc sắc; trong đó, ẩm thực mang đậm dấu ấn văn minh lúa nước sông Hồng chính là yếu tố tạo nên bản sắc riêng cho điểm đến. Du lịch đêm đang mở ra nhiều cơ hội để kết hợp ẩm thực với nghệ thuật ánh sáng, các hoạt động trải nghiệm, tạo điều kiện để du khách cảm nhận sâu hơn các giá trị văn hóa của tỉnh.
Trong quá trình phát triển, Ninh Bình cần đặc biệt coi trọng việc bảo tồn và phát huy giá trị nguyên bản của ẩm thực địa phương, từ nguyên liệu, phương thức chế biến đến không gian thưởng thức; kiên quyết không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng, tinh hoa văn hóa ẩm thực, nhằm gìn giữ “hồn cốt” của các món ăn truyền thống cho các thế hệ mai sau. Cùng với đó, thúc đẩy các ý tưởng sáng tạo, cách làm mới; tăng cường sự tương tác giữa du khách với người dân và các nghệ nhân, tạo nên những trải nghiệm khác biệt trong không gian du lịch đêm.
Phát triển kinh tế ban đêm ở Ninh Bình cần được đặt trên nền tảng bảo tồn bản sắc địa phương, hài hòa với cảnh quan, thân thiện với môi trường, bảo đảm an ninh trật tự và sự bình yên của cộng đồng. Khi ánh đèn đêm được thắp sáng bằng bản sắc và trách nhiệm, không gian đêm trở thành nơi kể những câu chuyện văn hóa của một miền di sản sống động. Đây là nền tảng cho sự phát triển bền vững, lâu dài của du lịch Ninh Bình.
