Một siêu đô thị không thể vận hành bằng tư duy quản lý của một đô thị đơn cực. Khi các khu vực sản xuất công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị, sân bay và trung tâm dịch vụ được đặt trong cùng một không gian phát triển, cách tiếp cận cũng phải thay đổi theo hướng liên kết, đa trung tâm và dài hạn.
Đạo luật mới được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý để xử lý căn bản những vấn đề này. Thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều nghị quyết về Thành phố Hồ Chí Minh nhằm xác định vai trò, vị trí, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển phù hợp từng giai đoạn. Luật Phát triển đô thị sẽ tạo cơ sở giải phóng các năng lực của thành phố, trao thêm quyền chủ động và điều kiện triển khai những mô hình phù hợp một đô thị tiên phong, mở cửa và hội nhập. Đây chính là điểm được kỳ vọng nhất. Thành phố cần thêm quyền để làm và cần cơ chế đủ linh hoạt để dám làm, làm nhanh và làm đúng những vấn đề đặc thù của một siêu đô thị.
Người dân chờ đợi điều đó bằng những nhu cầu rất cụ thể: Nhà ở có giá phù hợp, hạ tầng giao thông hoàn thiện hơn, thời gian đi lại ngắn hơn, cơ hội việc làm dễ tiếp cận hơn. Doanh nghiệp cần môi trường pháp lý ổn định, thủ tục minh bạch và khả năng dự báo để mạnh dạn đầu tư dài hạn. Đưa luật vào cuộc sống, vì thế, không dừng ở việc ban hành thêm quy định, mà là cuộc chuyển đổi phương thức quản trị và tổ chức phát triển.
Một yêu cầu khác không kém phần quan trọng là huy động nguồn lực. Với nhu cầu đầu tư hạ tầng rất lớn, thành phố không thể chỉ dựa vào nguồn vốn trong nước mà phải thu hút mạnh dòng vốn quốc tế. Muốn vậy, phải tạo dựng niềm tin thông qua cải cách thể chế, sự ổn định chính sách, bộ máy trong sạch và môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia.
Thành phố đang đứng trước cơ hội phát triển hiếm có. Không gian rộng hơn, dân số lớn hơn và hệ thống sản xuất-cảng biển-logistics-tài chính-dịch vụ được tích hợp trong một cấu trúc mới tạo ra tiềm năng rất lớn. Trong bức tranh đó, đạo luật được kỳ vọng là một nền tảng thể chế quan trọng để thành phố chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từ tăng trưởng dựa nhiều vào đất đai và lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ.
Ngày 1/10/2026, luật chính thức có hiệu lực. Đó cũng là hạn chót để toàn bộ hệ thống văn bản hướng dẫn phải sẵn sàng. Khoảng thời gian còn lại không nhiều. Điều kiện đủ sẽ được đo bằng chính những gì thành phố làm được trong khoảng thời gian ấy.
