Theo thống kê của Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2025, trên địa bàn thành phố xảy ra 107 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, làm 107 người tử vong và 7 người bị thương. Đáng chú ý, nhiều vụ việc xảy ra tại các công trình xây dựng dân dụng, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ và khu vực không có quan hệ lao động chính thức. Những con số này cho thấy thực trạng đáng báo động về an toàn lao động, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhìn nhận lại trách nhiệm quản lý, ý thức tuân thủ và chất lượng bảo vệ người lao động trong bối cảnh thành phố đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.
Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh hiện có hơn 7 triệu lao động đang làm việc tại hàng trăm nghìn doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh. Quy mô lực lượng lao động lớn cùng tốc độ đô thị hóa nhanh khiến nguy cơ mất an toàn lao động luôn hiện hữu ở nhiều lĩnh vực. Dù số vụ tai nạn lao động đã giảm so với giai đoạn trước năm 2021, nhưng tai nạn dẫn đến chết người vẫn còn xảy ra thường xuyên, nhất là tại các công trình dân dụng và nhà dân nhỏ lẻ. Tỷ lệ này chiếm hơn 64% tổng số vụ tai nạn lao động dẫn đến thương vong về người.
Đáng lo ngại là phần lớn các vụ tai nạn đều xuất phát từ những nguyên nhân mang tính chủ quan. Tình trạng người lao động không được huấn luyện đầy đủ, thiếu phương tiện bảo hộ đạt chuẩn, thi công không tuân thủ quy trình an toàn hoặc làm việc trong môi trường tiềm ẩn nhiều rủi ro vẫn diễn ra khá phổ biến. Tình trạng doanh nghiệp xem nhẹ vấn đề an toàn lao động vẫn tồn tại. Nhận thức của một bộ phận người lao động về an toàn lao động còn hạn chế.
Vấn đề an toàn lao động không phải là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp mà cần trở thành một yêu cầu trong quản trị đô thị và phát triển bền vững. Để giảm thiểu tai nạn lao động, điều kiện tiên quyết và quan trọng là thay đổi tư duy quản lý. An toàn lao động phải được xem là một cấu phần bắt buộc trong quản trị doanh nghiệp.
Theo đó, các quy trình làm việc an toàn, kiểm định thiết bị, quan trắc môi trường lao động và huấn luyện kỹ năng ứng phó cần được thực hiện thường xuyên, thực chất. Các doanh nghiệp cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong công tác an toàn lao động. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, camera giám sát, cảm biến cảnh báo nguy cơ hay các phần mềm quản lý an toàn có thể giúp nhận diện sớm rủi ro và hạn chế tai nạn tại nơi làm việc.
Về chính sách, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật theo hướng tiệm cận quốc tế. Hiện nay, nhiều quy chuẩn an toàn của Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể so với các nước phát triển. Đơn cử, quy định làm việc ở độ cao từ 2m trở lên mới bắt buộc đeo dây an toàn được cho là chưa đủ chặt chẽ. Ở nhiều quốc gia, yêu cầu sử dụng thiết bị bảo hộ ở độ cao chỉ từ 0,8-1,2m. Ngành xây dựng cũng cần quy định cụ thể chi phí an toàn trong đơn giá thi công công trình. Khi chưa có cơ chế tài chính rõ ràng cho công tác an toàn, nhiều đơn vị thi công sẽ khó triển khai đồng bộ các giải pháp bảo vệ người lao động. Đây là khoảng trống cần sớm được lấp đầy nếu muốn giảm thiểu tai nạn trong lĩnh vực xây dựng.
Tăng trưởng kinh tế sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu phía sau hoạt động sản xuất, lao động vẫn tiềm ẩn những nguy cơ mất an toàn lao động, nhất là các trường hợp dẫn đến thương vong. Trong hành trình xây dựng đô thị thông minh, hiện đại và đáng sống, thành phố cần tạo ra môi trường lao động an toàn. Đó là cách để bảo vệ nguồn lực quan trọng nhất của thành phố - nguồn lực về con người.
