Sở Xây dựng Thành phố dự báo đến năm 2045, riêng lực lượng vận hành, khai thác đường sắt đô thị (metro) cần đến 17 nghìn người, lực lượng xây dựng cần hơn 20 nghìn người.
Nguồn nhân lực “khổng lồ” này tương ứng với 6 tuyến metro có tổng chiều dài khoảng 187km sẽ được thành phố đầu tư trong giai đoạn 2025-2030; sau đó giai đoạn 2030-2035, thành phố tiếp tục đầu tư thêm 8 tuyến nhằm từng bước hoàn thiện mạng lưới này.
Ông Trần Võ Anh Minh, Phó Trưởng Phòng Quản lý đường sắt đô thị, Sở Xây dựng Thành phố cho biết: Tháng 11/2025, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phục vụ phát triển đường sắt đô thị giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến 2050.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu vì Đề án hiện nay chủ yếu tập trung vào khu vực công. Trong khi để phát triển hệ sinh thái metro hoàn chỉnh, cần đào tạo nguồn nhân lực rộng hơn, bao gồm cả khu vực doanh nghiệp, đơn vị vận hành, kỹ sư kỹ thuật và các lĩnh vực liên quan.
Ông Minh đánh giá, hạn chế của nguồn nhân lực hiện nay là nhân sự trực tiếp tham gia không có chuyên ngành đúng với đường sắt đô thị, đa phần là chuyên ngành gần với đường sắt như cơ khí, đường sắt, ô-tô.
Vì vậy, Thành phố Hồ Chí Minh cần có tính toán đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực theo từng giai đoạn. Trước mắt, các cơ sở đào tạo cần đào tạo bổ sung, chuyển đổi những ngành “gần” với ngành đường sắt để đáp ứng kịp thời nguồn nhân lực hiện nay.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông-Vận tải, Trường đại học Việt Đức, Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến giai đoạn 2035- 2040, sẽ triển khai khoảng 400-500km metro.
Với quy mô này đặt ra yêu cầu rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ cho các khâu từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng cho đến quản lý, vận hành và khai thác cho nên thành phố cần triển khai đồng thời các giải pháp ngắn hạn và dài hạn. Ước tính cần tới 20.000-30.000 người là các kỹ sư chất lượng cao, có khả năng phân tích hệ thống, tiếp cận công nghệ mới và giải quyết các bài toán kỹ thuật phức tạp.
Trước mắt trong ngắn hạn, thành phố có thể triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ các sở, ngành, theo đề án đào tạo nhân lực đường sắt đô thị mà Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành.
Các khóa đào tạo này có thể tập trung vào các chủ đề như quy hoạch, dự báo giao thông, thiết kế hạ tầng, quản lý vận hành, khai thác và cơ chế chính sách, dành cho lãnh đạo, cán bộ quản lý và đội ngũ kỹ thuật...
