Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, ngành du lịch đang bước vào kỷ nguyên mới với những tiền đề chính trị và pháp lý mạnh mẽ chưa từng có. Các nghị quyết, chủ trương lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đang mở ra thời cơ và vận hội mới đặc biệt quan trọng cho phát triển du lịch.
Du lịch từng bước khẳng định vị thế trong cơ cấu kinh tế quốc dân
Theo Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong, việc xây dựng Đề án "Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" trình Bộ Chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW năm 2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Thông qua đó đề xuất Bộ Chính trị ban hành nghị quyết mới về du lịch phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Trước tình hình việc xây dựng Đề án "Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" diễn ra trong thời gian gấp rút, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thành lập Ban soạn thảo với sự tham gia của các bộ, ban, ngành Trung ương. Hiện dự thảo Đề án đã được xây dựng và tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, doanh nghiệp, chuyên gia để hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền trong thời gian sớm nhất.
Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong cho biết, sau 9 năm triển khai Nghị quyết 08, ngành du lịch Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn và nút thắt cần được tháo gỡ.
Nhìn lại ngành du lịch giai đoạn 2017-2019, thời điểm trước dịch Covid-19, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng từ 12,9 triệu lượt lên 18 triệu lượt, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 18,1%/năm. Theo đó, khách nội địa tăng từ 73,1 triệu lên 85 triệu lượt. Tổng thu từ du lịch tăng 39,6% từ 541 nghìn tỷ đồng lên 755 nghìn tỷ đồng.
Đến năm 2025, du lịch Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,2% so với cùng kỳ năm 2024 và vượt mức trước dịch Covid-19, phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ năm 2024.
"Đề án này sẽ là tiền đề, động lực để ngành du lịch có thể bứt phá, tăng trưởng tương xứng với tiềm năng, lợi thế và đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển của đất nước. Đây cũng là cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, sửa đổi Luật Du lịch, xây dựng chủ trương, cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý thúc đẩy du lịch phát triển lên tầm cao mới", Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong nhận định.
Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu đánh giá, những năm qua, ngành du lịch Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, từng bước khẳng định vị thế trong cơ cấu kinh tế quốc dân, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư, phát triển kết cấu hạ tầng và quảng bá hình ảnh quốc gia ra thế giới.
"Du lịch đồng thời trở thành một kênh quan trọng góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, tăng cường giao lưu và hội nhập quốc tế của Việt Nam", Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu đề cập.
Nhìn chung cả giai đoạn 2017-2026, cùng với sự phát triển mạnh mẽ về quy mô thị trường và hệ thống dịch vụ, ngành du lịch đã tạo ra những tác động gián tiếp và lan tỏa sâu rộng tới nhiều lĩnh vực của nền kinh tế, đời sống xã hội và quan hệ đối ngoại của đất nước.
Đề án "Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" sẽ là tiền đề, động lực để ngành du lịch có thể bứt phá, tăng trưởng tương xứng với tiềm năng, lợi thế và đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển của đất nước. Đây cũng là cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để tiếp tục hoàn thiện thể chế, sửa đổi Luật Du lịch, xây dựng chủ trương, cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý thúc đẩy du lịch phát triển lên tầm cao mới".
Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong.
Du lịch đã tạo ra nhu cầu tiêu dùng lớn cho nhiều ngành kinh tế khác, hình thành hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng trong nước. Đồng thời, tạo ra lượng việc làm lớn và có tính lan tỏa cao trong toàn bộ nền kinh tế, góp phần quan trọng trong việc cải thiện hạ tầng kinh tế-xã hội và thay đổi diện mạo đô thị, nông thôn tại nhiều địa phương. Đây cũng là ngành đóng vai trò "cầu nối" quan trọng trong việc thúc đẩy giao lưu văn hóa, quảng bá hình ảnh đất nước và tăng cường hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế, thực tế phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, kỳ vọng. Kèm theo đó là những điểm nghẽn cần tập trung tháo gỡ, bao gồm: điểm nghẽn về thể chế, chính sách, cơ chế điều phối liên ngành; hạ tầng kết nối và hạ tầng phục vụ phát triển du lịch; nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao; nguồn lực và cơ chế xúc tiến quảng bá du lịch.
Mục tiêu đặt ra đến năm 2030, ngành du lịch có tốc độ tăng trưởng cao, ổn định, đóng góp trực tiếp từ 10% trở lên trong GDP và từng bước đạt mức đóng góp khoảng 14% GDP. Du lịch cũng được kỳ vọng sẽ trở thành ngành có khả năng dẫn dắt, lan tỏa và kích thích nhiều ngành khác cùng phát triển.
Chung tay giải "bài toán" phát triển du lịch trong giai đoạn mới
Trong bức tranh toàn cảnh về du lịch giữa kỷ nguyên vươn mình của đất nước, không khó để nhận ra rằng, khoa học-công nghệ, đổi mới-sáng tạo và chuyển đổi số là "chìa khóa vàng" để lĩnh vực này chuyển mình từ chiều rộng sang chiều sâu, xây dựng một mô hình dựa trên dữ liệu, cá thể hóa trải nghiệm và quản trị thông minh. Cùng với đó, các chính sách về hội nhập quốc tế sâu rộng cũng tạo dư địa để mở rộng thị trường, kết nối chuỗi giá trị và nâng tầm thương hiệu điểm đến Việt Nam.
Từ góc độ địa phương, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Huế Trần Thị Hoài Trâm bày tỏ: "Cần xác định rõ du lịch là ngành kinh tế tổng hợp mang tính liên ngành, liên vùng, gắn với phát triển văn hóa sáng tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia. Phát triển du lịch trong giai đoạn mới cần lấy chiều sâu, giá trị trải nghiệm và bản sắc văn hóa làm nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh".
Liên quan đến cơ chế, chính sách, Giám đốc Sở Du lịch thành phố Huế Trần Thị Hoài Trâm kiến nghị bổ sung cơ chế đặc thù dành cho đô thị di sản nhằm tạo điều kiện bảo tồn và khai thác hiệu quả giá trị di sản phục vụ phát triển kinh tế du lịch. Về hạ tầng, ưu tiên đầu tư các công trình trọng điểm phục vụ du lịch cao cấp như sân bay quốc tế, cao tốc, cảng du lịch và bến du thuyền.
Phát triển du lịch trong giai đoạn mới cần lấy chiều sâu, giá trị trải nghiệm và bản sắc văn hóa làm nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Giám đốc Sở Du lịch thành phố Huế Trần Thị Hoài Trâm
Bên cạnh đó, cần mở rộng hệ thống văn phòng xúc tiến du lịch Việt Nam tại các thị trường trọng điểm để tăng cường quảng bá thương hiệu du lịch quốc gia và hỗ trợ hiệu quả cho các địa phương trong công tác xúc tiến.
Đối với nguồn nhân lực, cần có chính sách đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao theo chuẩn quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực quản trị du lịch, tổ chức sự kiện và công nghệ giải trí nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thùy Yên lại cho rằng, bài toán của du lịch hiện nay không chỉ là tăng số lượng khách mà quan trọng hơn là nâng cao mức chi tiêu và hiệu quả kinh tế du lịch. Do đó, cần tập trung phát triển sản phẩm du lịch chất lượng cao, gia tăng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Bà Nguyễn Thùy Yên cũng kiến nghị sớm ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với những loại hình du lịch mới như: du lịch mạo hiểm, du lịch sinh thái… nhằm tạo hành lang pháp lý cho địa phương trong công tác quản lý, cấp phép và bảo đảm an toàn cho du khách.
Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Trung Ngọc, trong quá trình thực hiện Đề án, vai trò điều phối, hỗ trợ của Trung ương trong phát triển du lịch địa phương thông qua các cơ chế hỗ trợ về nguồn lực, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và phát triển hạ tầng là vô cùng quan trọng. Điều này sẽ tạo động lực cho các địa phương có tiềm năng du lịch phát triển bền vững.
Đề án "Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới" cũng cần thúc đẩy phát triển các sản phẩm địa phương, sản phẩm lưu niệm, quà tặng mang bản sắc văn hóa nhằm gia tăng chi tiêu và trải nghiệm của du khách. Việc rà soát lại cơ cấu giá tour và các loại chi phí dịch vụ du lịch trong nước cũng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của thương hiệu Việt.
"Việc định vị thương hiệu du lịch quốc gia và thương hiệu điểm đến địa phương gắn với xây dựng hình ảnh, sản phẩm hoặc trải nghiệm đặc trưng để du khách dễ dàng ghi nhớ và lựa chọn là rất cần thiết", Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang Nguyễn Trung Ngọc nhấn mạnh.
Từ góc độ doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ bày tỏ, vấn đề hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics du lịch còn thiếu kết nối. Công tác xúc tiến quảng bá còn hạn chế do thiếu nguồn lực và mạng lưới xúc tiến quốc tế chuyên nghiệp. Sản phẩm du lịch Việt Nam tuy đa dạng nhưng còn thiếu chiều sâu và chưa tạo được hệ sinh thái trải nghiệm đồng bộ cho du khách. Tỷ lệ lao động du lịch qua đào tạo còn thấp so với yêu cầu phát triển ngành kinh tế mũi nhọn.
Trước tình hình ấy, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ đề xuất xây dựng các chính sách dài hạn, đồng bộ và có tính đặc thù cho ngành du lịch để phát huy vai trò lan tỏa của ngành đối với nền kinh tế.
"Cần đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia nhằm phục vụ công tác quản lý, dự báo và hoạch định chính sách. Song song đó, sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển kinh tế đêm để tạo thêm sản phẩm, tăng trải nghiệm và gia tăng chi tiêu của du khách", Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietravel Nguyễn Quốc Kỳ nói thêm.
Du lịch đã tạo ra nhu cầu tiêu dùng lớn cho nhiều ngành kinh tế khác, hình thành hệ sinh thái dịch vụ đa dạng và thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng trong nước. Đồng thời, tạo ra lượng việc làm lớn và có tính lan tỏa cao trong toàn bộ nền kinh tế, góp phần quan trọng trong việc cải thiện hạ tầng kinh tế-xã hội và thay đổi diện mạo đô thị, nông thôn tại nhiều địa phương.
