Từ tư duy làm du lịch đơn tuyến, khai thác lợi thế thiên nhiên thuần túy, Khánh Hòa đang chuyển mạnh sang mô hình liên kết giữa du lịch-thương mại-đầu tư để hình thành chuỗi giá trị cộng hưởng.
Đánh thức "Linh hồn" di sản văn hóa
Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành đầu năm 2026 đã đặt ra yêu cầu phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa trong phát triển bền vững. Với Khánh Hòa, định hướng ấy là “kim chỉ nam” đang được cụ thể hóa bằng cách đưa văn hóa trở thành “linh hồn” của du lịch.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa Cung Quỳnh Anh chia sẻ: Những giá trị di sản không còn nằm yên trong không gian bảo tồn tĩnh lặng, mà đang được đánh thức bằng những trải nghiệm sống động, nơi du khách có thể chạm vào lịch sử, cảm nhận chiều sâu văn hóa và hòa mình vào nhịp sống bản địa đầy thú vị.
Giữa vùng đồi Trầu nắng gió ở phường Đô Vinh, Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Pô Klong Garai hiện lên uy nghiêm, cổ kính, được coi là một biểu tượng trường tồn của văn hóa Chăm. Quần thể được xây dựng từ cuối thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XIV để thờ vua Pô Klong Garai và đã đứng vững suốt hơn bảy thế kỷ giữa miền duyên hải khắc nghiệt. Tháp được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 12/2016.
Ngày nay, điểm tham quan này đã trở thành không gian trải nghiệm văn hóa đặc sắc. Mỗi dịp cuối tuần hay mùa lễ hội, hàng nghìn du khách tìm đến để thưởng thức nghệ thuật Chăm, trải nghiệm nghề gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp hay hòa mình trong những điệu múa truyền thống giàu bản sắc.
Lần đầu đặt chân đến cụm tháp cổ, chị Lê Mỹ Ngọc, du khách đến từ Lâm Đồng chia sẻ: “Đã nhiều thế kỷ trôi qua nhưng những ngôi tháp vẫn sừng sững giữa vùng trời đầy nắng gió. Tôi rất thích thú và đã lưu lại nhiều hình ảnh để làm kỷ niệm”.
Bên cạnh Tháp Pô Klong Garai, Khánh Hòa còn sở hữu một “bản đồ văn hóa” giàu chiều sâu với hệ thống di tích dày đặc như Tháp Bà Pô Nagar, tháp Hòa Lai cùng hàng trăm di tích cấp quốc gia và cấp tỉnh. Đi cùng đó là nghệ thuật bài chòi, đờn ca tài tử, nghề gốm Chăm và nhiều di sản phi vật thể được UNESCO ghi danh.
Chuỗi lễ hội đặc sắc như Katê, Rija Nagar, Festival Biển Nha Trang, lễ hội Nho và Vang hay lễ hội Cầu ngư… đang góp phần tạo nên không gian văn hóa đa thanh sắc, nơi du khách vừa được “xem” vừa được “sống” cùng văn hóa địa phương. Chính sự giao thoa ấy đang tạo nên sức hút riêng của một điểm đến hội tụ cả cảnh quan đẹp và chiều sâu văn hóa.
Theo ông Phạm Minh Nhựt, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh, với đường bờ biển gần 500km, hàng trăm đảo lớn nhỏ, cùng các vũng, vịnh đẹp như Vân Phong, Cam Ranh, Vĩnh Hy… Khánh Hòa đang sở hữu một trong những hệ sinh thái biển đảo phong phú bậc nhất cả nước, tạo nên cảnh quan độc đáo, giàu tiềm năng phát triển du lịch.
Sau sáp nhập, không gian sinh thái của tỉnh tiếp tục được mở rộng với các Vườn quốc gia Núi Chúa và Phước Bình, hệ thống suối, thác, rừng nguyên sinh cùng các vùng nông nghiệp đặc thù như nho, táo, măng tây và các dự án năng lượng tái tạo. Sự kết hợp giữa biển, rừng, văn hóa và nông nghiệp đang tạo điều kiện để Khánh Hòa phát triển đa dạng các loại hình du lịch: nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch sinh thái, du lịch nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe hay trải nghiệm cộng đồng.
Hướng tới trung tâm du lịch quốc tế
Trong bức tranh phát triển mới, Khánh Hòa không còn xem du lịch là một ngành kinh tế đơn lẻ, mà đặt ngành này trong mối liên kết chặt chẽ với thương mại và đầu tư để hình thành “tam giác động lực” thúc đẩy tăng trưởng.
Bốn tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón khoảng 3,5 triệu lượt khách lưu trú, tăng hơn 24% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó có khoảng 1,4 triệu lượt khách quốc tế. Tổng thu từ du lịch ước đạt hơn 27.400 tỷ đồng, tăng gần 35%.
Những con số ấy cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của ngành du lịch, đồng thời phản ánh chất lượng tăng trưởng đang được nâng lên rõ rệt. Giờ đây, ngoài nhu cầu nghỉ dưỡng, du khách đến Khánh Hòa còn để khám phá văn hóa, chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm sinh thái và tham gia các sự kiện quy mô lớn.
Bốn tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh Khánh Hòa đón khoảng 3,5 triệu lượt khách lưu trú, tăng hơn 24% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó có khoảng 1,4 triệu lượt khách quốc tế. Tổng thu từ du lịch ước đạt hơn 27.400 tỷ đồng, tăng gần 35%.
Cùng với đó, các hoạt động xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch được triển khai bài bản, hướng đến các thị trường giàu tiềm năng như Ấn Độ, Trung Đông, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Việc mở rộng các đường bay quốc tế, kết nối doanh nghiệp và khai thác phân khúc du lịch Halal cho thấy tư duy hội nhập linh hoạt và chủ động thích ứng với xu hướng toàn cầu của địa phương.
Giai đoạn 2026-2030, Khánh Hòa đặt mục tiêu trở thành trung tâm du lịch biển quốc tế, thuộc nhóm năm địa phương dẫn đầu cả nước và là điểm đến tiêu biểu của Đông Nam Á. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đón 33 triệu lượt khách, doanh thu đạt 9 tỷ USD, đóng góp khoảng 20% GRDP. Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2045 là trở thành điểm đến hàng đầu châu Á, nơi hội tụ các dịch vụ du lịch cao cấp, thương hiệu toàn cầu và hệ sinh thái phát triển bền vững.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Long Biên cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh đang tập trung vào các trụ cột như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, quản trị điểm đến hiện đại và phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù giàu bản sắc.
“Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, lợi thế thiên nhiên thôi là chưa đủ. Điều tạo nên khác biệt chính là cách khai thác và nâng tầm giá trị”, ông Nguyễn Long Biên chia sẻ.
Khánh Hòa đang cho thấy một hướng đi rõ ràng: Không phát triển đơn tuyến, mà kiến tạo một hệ sinh thái phát triển toàn diện, nơi thiên nhiên, văn hóa, hạ tầng và chiến lược cùng hội tụ, để vùng đất này không chỉ là nơi để đến, mà còn là nơi để trải nghiệm, đầu tư và gắn bó lâu dài. Từ một điểm đến nghỉ dưỡng nổi tiếng, Khánh Hòa đang từng bước trở thành “điểm đến của cơ hội”, nơi dòng khách và dòng vốn cùng tìm đến, mở ra động lực tăng trưởng mới cho tương lai.
