Chuẩn mực mới của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới những chuẩn mực cao hơn và hội nhập sâu vào dòng vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt, trở thành chiến lược bứt phá để phát triển trong dài hạn.

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU
Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI với kỳ rà soát quan trọng vào tháng 3 để chính thức được nâng hạng vào tháng 9/2026. Tiêu chuẩn MSCI là bộ tiêu chí của Morgan Stanley Capital International dùng để phân loại thị trường chứng khoán (Phát triển, Mới nổi, Cận biên) và đánh giá bền vững doanh nghiệp (ESG). Đây cũng là hệ thống đánh giá khắt khe hơn nhiều so FTSE, với 18 tiêu chí thay vì 9.

Chú trọng quản trị doanh nghiệp

Những thay đổi mang tính bước ngoặt trên thị trường chứng khoán được thúc đẩy từ nền tảng khung pháp lý mới. Đó là việc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chính thức công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam (VNCG Code 2026), gồm 9 nguyên tắc mới tập trung vào các trụ cột cốt lõi: Đặt hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm; tăng cường kiểm soát và quản trị rủi ro; nâng cao chất lượng công bố thông tin và minh bạch; bảo vệ quyền lợi cổ đông; lồng ghép yếu tố phát triển bền vững (ESG).

Đáng lưu ý, VNCG Code 2026 được triển khai theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”. Với quy định này, các doanh nghiệp niêm yết được khuyến khích áp dụng các chuẩn mực cao hơn yêu cầu tối thiểu của luật pháp. Trong trường hợp chưa thể tuân thủ, doanh nghiệp cần đưa ra lời giải thích hợp lý, minh bạch trong báo cáo định kỳ hằng năm. Như vậy vừa bảo đảm nâng cao tính minh bạch, vừa tạo sự linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp và là thông lệ được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới và trong khu vực ASEAN.

Trước đó, nhiều quy định pháp lý mới cũng đã được ban hành nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty, như Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp; Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán.

Chia sẻ tại Diễn đàn “Mùa đại hội đồng cổ đông 2026: Tuân thủ hay bứt phá - Hiệu quả hay bền vững” mới đây, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khi dòng vốn quốc tế bắt đầu quan tâm đến một thị trường mới nổi, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng và các chỉ số tài chính. Những người nắm trong tay dòng vốn có xu hướng đánh giá rất kỹ vấn đề quản trị doanh nghiệp. Do đó, đại hội đồng cổ đông trở thành diễn đàn quan trọng để doanh nghiệp thể hiện năng lực quản trị, mức độ minh bạch thông tin, chất lượng giải trình của hội đồng quản trị, tầm nhìn và cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Tuân thủ là nền tảng quan trọng nhưng nếu chỉ dừng ở mức độ tuân thủ, doanh nghiệp sẽ khó tạo sự khác biệt trong đánh giá của nhà đầu tư quốc tế. Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động tiên phong nâng chuẩn quản trị, áp dụng các nguyên tắc của VNCG Code, coi đại hội đồng cổ đông là cơ hội đối thoại thực chất với cổ đông sẽ tạo dựng được niềm tin và uy tín trên thị trường.

Đây cũng là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã đi vào hoạt động. Từ đó mở ra kỳ vọng mới cho việc thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế chất lượng cao.

Lấy cổ đông làm trung tâm

Theo ông Lê Trung Hải, Phó Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp cần chú ý đến những thay đổi pháp lý trong mùa đại hội đồng cổ đông 2026. Luật Doanh nghiệp sửa đổi đã bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” và quy định phải cập nhật, lưu trữ thông tin liên quan nhằm nhận diện cá nhân kiểm soát thật sự trong cấu trúc sở hữu doanh nghiệp cũng như hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát cấu trúc sở hữu, giảm rủi ro liên quan đến quản trị.

Đối với công ty đại chúng, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP đã giới hạn số lượng công ty mà thành viên hội đồng quản trị có thể đồng thời tham gia, điều chỉnh quy định về số lượng thành viên hội đồng quản trị không điều hành… Điều chỉnh này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm tính độc lập và tăng cường bảo vệ quyền lợi của cổ đông và nhà đầu tư… Đặc biệt, chúng sẽ góp phần hạn chế tình trạng sở hữu chéo hoặc che giấu quyền kiểm soát.

Dữ liệu đánh giá hơn 500 doanh nghiệp trên sàn HoSE cho thấy có 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội đồng cổ đông đúng hạn trong bốn tháng đầu năm. Tuy nhiên tỷ lệ doanh nghiệp công bố tài liệu họp đầy đủ, đúng hạn chỉ đạt 67% và doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo VNCG Code 2026 chỉ đạt 29%. Những con số này cho thấy trong thực tế vẫn có khoảng cách giữa việc “tuân thủ tối thiểu” và “thực hành tốt nhất”.

Để tổ chức đại hội đồng cổ đông hiệu quả, ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng cần thay đổi từ tư duy tổ chức. Hội đồng quản trị không nên chỉ tập trung trình bày về những kết quả đã thực hiện mà cần đưa vào chương trình nghị sự các vấn đề như quản trị rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, kịch bản ứng phó rủi ro khẩn cấp.

Một kỳ đại hội đồng cổ đông được tổ chức minh bạch, công khai và tôn trọng quyền lợi của cổ đông không chỉ mang giá trị riêng đối với doanh nghiệp. Đó còn là thông điệp quan trọng gửi đến cộng đồng đầu tư quốc tế, là minh chứng cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang vận hành theo các chuẩn mực quản trị tốt với chất lượng doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thông lệ quốc tế.

Thời gian gửi thông báo mời họp và tài liệu liên quan theo quy định là ít nhất trước 21 ngày nhưng doanh nghiệp nên công bố tài liệu trước 28 ngày theo khuyến nghị của VNCG Code 2026. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp cổ đông có đủ thời gian nghiên cứu, phản hồi hiệu quả và giúp doanh nghiệp đạt điểm tối đa khi tham gia đánh giá Thẻ điểm Quản trị công ty ASEAN.

Hình thức tổ chức họp đại hội đồng cổ đông cũng được khuyến nghị kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến nhằm bảo đảm không gian tương tác, đối thoại với cổ đông nhưng vẫn tạo điều kiện tối đa cho dòng vốn nước ngoài và các cổ đông ở nước ngoài có thể biểu quyết thông qua hệ thống biểu quyết điện tử.

Cách đây không lâu, FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên sang nhóm mới nổi thứ cấp. Việc phân loại này có hiệu lực từ ngày 21/9/2026 và còn tùy thuộc vào đánh giá tạm thời trong kỳ review tiếp theo tháng 3/2026.

Có thể bạn quan tâm

Vietcombank đã gửi thư mời các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ. Ảnh: NAM ANH

Chu kỳ M&A ngân hàng năm 2026

Hàng loạt kế hoạch bán cổ phần và tìm đối tác chiến lược đang được các ngân hàng triển khai trước mùa đại hội cổ đông 2026. Sau nhiều năm tái cấu trúc, hoạt động này có thể trở thành động lực định hình lại cục diện hệ thống tài chính.

Tư vấn cho cá nhân và hộ kinh doanh tại Thuế Thành phố Hà Nội. Ảnh: NAM ANH

Tiếp tục hỗ trợ kê khai thuế cho hộ kinh doanh

Từ ngày 10/3/2026, Cục Thuế mở đợt cao điểm 15 ngày tuyên truyền và hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện các chính sách thuế mới thông qua chương trình “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” trên phạm vi cả nước.

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm con ngựa, tìm cổ phiếu “phi mã”

Hằng năm, thường xuất hiện những cổ phiếu (CP) hoặc nhóm CP có tỷ lệ tăng vượt trội cùng với khối lượng giao dịch (KLGD) lớn. Những CP dạng này thường được gắn với tính chất “nổi trội”, “dẫn dắt”… nhưng trong năm Bính Ngọ 2026 nhiều nhà đầu tư (NĐT) gọi là CP “phi mã” hoặc “phi nước đại”.

Còn giờ còn giao dịch

Diễn biến những phiên giao dịch trong tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 đang khác lạ so với nhiều năm gần đây khi sự sôi động vẫn được duy trì cho đến những ngày cuối cùng.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Nhiều công ty chứng khoán đã phải tính đến phương án tăng vốn điều lệ để duy trì tăng trưởng. Ảnh: NAM ANH

Đòn bẩy sát ngưỡng rủi ro

Cho vay ký quỹ, từng chỉ được xem là dịch vụ hỗ trợ, nay âm thầm trở thành “động cơ lợi nhuận” của các công ty chứng khoán.

Tưởng đỏ hóa xanh

Sau một giai đoạn “xanh vỏ đỏ lòng”, tức VN-Index tăng nhưng lực đẩy đến từ số ít cổ phiếu (CP), hiện nay diễn biến thay đổi theo hướng ngược lại khi VN-Index dù “đỏ” nhưng nhiều CP lại ngược dòng mạnh mẽ.

Cần có những chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển. Ảnh: NAM ANH

Khoảng cách chính sách khoa học và công nghệ

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) được xác định là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, từ công nhận danh hiệu đến thụ hưởng ưu đãi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít rào cản.

Tin đồn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư với các cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cổ phiếu hạ tầng trong vùng nhiễu

Trong khi hàng loạt hạng mục tại sân bay Long Thành và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn gấp rút thi công, dòng tiền trên thị trường chứng khoán lại quay đầu rút lui tại nhóm cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Điều này dấy lên nhiều nghi vấn về câu chuyện nội tại doanh nghiệp.

Cẩn trọng với ủy thác "bao lỗ"

Mặc dù nhân viên môi giới không được nhận ủy thác đầu tư từ khách hàng, nhưng trong thực tế hoạt động này vẫn diễn ra theo nhiều hình thức lách luật và đương nhiên cũng để lại không ít hệ lụy trước mắt và cả tiềm tàng.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tiếp chinh phục những đỉnh cao mới. Ảnh: SONG ANH

Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều tiềm năng

Trải qua năm 2025 với nhiều biến động và cung bậc cảm xúc đan xen, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang năm 2026 với những chuyển động mới, khi hàng loạt yếu tố tích cực cùng hội tụ, qua đó mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.

Dây chuyền may xuất khẩu của Công ty cổ phần May Đức Giang. Ảnh: NAM ANH

Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sau một năm ghi nhận nhiều điểm sáng, nền kinh tế đang tích lũy thêm nội lực quan trọng, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn khi các động lực truyền thống được giữ nhịp và những động lực mới dần hình thành.

Nhìn từ một phiên cuối năm

Những phiên giao dịch cuối năm dương lịch thường được xem là quãng nghỉ hoặc quãng lặng của thị trường chứng khoán (TTCK). Điều này xuất phát từ việc khối nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới nên giao dịch không quá sôi động và nhiều TTCK trên thế giới cũng theo xu hướng này.

Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh biểu phí các dịch vụ. Ảnh: NAM ANH

Đằng sau làn sóng tăng phí dịch vụ ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng phí các dịch vụ như chuyển tiền, thông báo biến động số dư và quản lý tài khoản… Một số ý kiến cho rằng động thái này nhằm làm sạch tài khoản rác, trong khi quan điểm khác nhận định đây là cách các ngân hàng gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.

Hộ kinh doanh truyền thống gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tiếp cận công nghệ mới. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hộ kinh doanh trước “giờ G”

Việc đánh giá vẫn tiếp tục, mặc dù ngày chuyển đổi cơ chế thuế mới đã được xác lập. Nhưng có một điểm không thể phủ nhận, quy định mới sẽ chuẩn hóa công tác quản lý thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng.

Luật AI mở ra cơ hội để các startup có không gian thử nghiệm và tạo ra những sản phẩm thật sự phục vụ đời sống. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đột phá công nghệ trong khuôn khổ trách nhiệm

Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, tạo khung pháp lý thống nhất cho phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam tiến bước vào nhóm những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo.

Nhiều ngân hàng tạm dừng các gói vay mua nhà đối với các bạn trẻ. Ảnh: NAM ANH

Phép thử mới của thị trường bất động sản

Hàng loạt ngân hàng đồng loạt dừng các gói vay ưu đãi cho người trẻ mua nhà và nâng lãi suất khoản vay mới thêm 1-2%. Không chỉ người dân, các doanh nghiệp cũng lo ngại khi những kế hoạch an cư của khách hàng có nguy cơ phải tạm gác, sức cầu suy giảm.

Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp bất động sản có thể huy động vốn với chi phí hợp lý hơn. Ảnh: NAM ANH

Bước ngoặt của trái phiếu doanh nghiệp

Nhiều quy định mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được đưa ra xin ý kiến, hướng tới thay thế các quy định cũ để hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin dài hạn cho thị trường.