Chuẩn mực mới của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới những chuẩn mực cao hơn và hội nhập sâu vào dòng vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt, trở thành chiến lược bứt phá để phát triển trong dài hạn.

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU
Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI với kỳ rà soát quan trọng vào tháng 3 để chính thức được nâng hạng vào tháng 9/2026. Tiêu chuẩn MSCI là bộ tiêu chí của Morgan Stanley Capital International dùng để phân loại thị trường chứng khoán (Phát triển, Mới nổi, Cận biên) và đánh giá bền vững doanh nghiệp (ESG). Đây cũng là hệ thống đánh giá khắt khe hơn nhiều so FTSE, với 18 tiêu chí thay vì 9.

Chú trọng quản trị doanh nghiệp

Những thay đổi mang tính bước ngoặt trên thị trường chứng khoán được thúc đẩy từ nền tảng khung pháp lý mới. Đó là việc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chính thức công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam (VNCG Code 2026), gồm 9 nguyên tắc mới tập trung vào các trụ cột cốt lõi: Đặt hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm; tăng cường kiểm soát và quản trị rủi ro; nâng cao chất lượng công bố thông tin và minh bạch; bảo vệ quyền lợi cổ đông; lồng ghép yếu tố phát triển bền vững (ESG).

Đáng lưu ý, VNCG Code 2026 được triển khai theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”. Với quy định này, các doanh nghiệp niêm yết được khuyến khích áp dụng các chuẩn mực cao hơn yêu cầu tối thiểu của luật pháp. Trong trường hợp chưa thể tuân thủ, doanh nghiệp cần đưa ra lời giải thích hợp lý, minh bạch trong báo cáo định kỳ hằng năm. Như vậy vừa bảo đảm nâng cao tính minh bạch, vừa tạo sự linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp và là thông lệ được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới và trong khu vực ASEAN.

Trước đó, nhiều quy định pháp lý mới cũng đã được ban hành nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty, như Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp; Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán.

Chia sẻ tại Diễn đàn “Mùa đại hội đồng cổ đông 2026: Tuân thủ hay bứt phá - Hiệu quả hay bền vững” mới đây, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khi dòng vốn quốc tế bắt đầu quan tâm đến một thị trường mới nổi, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng và các chỉ số tài chính. Những người nắm trong tay dòng vốn có xu hướng đánh giá rất kỹ vấn đề quản trị doanh nghiệp. Do đó, đại hội đồng cổ đông trở thành diễn đàn quan trọng để doanh nghiệp thể hiện năng lực quản trị, mức độ minh bạch thông tin, chất lượng giải trình của hội đồng quản trị, tầm nhìn và cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Tuân thủ là nền tảng quan trọng nhưng nếu chỉ dừng ở mức độ tuân thủ, doanh nghiệp sẽ khó tạo sự khác biệt trong đánh giá của nhà đầu tư quốc tế. Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động tiên phong nâng chuẩn quản trị, áp dụng các nguyên tắc của VNCG Code, coi đại hội đồng cổ đông là cơ hội đối thoại thực chất với cổ đông sẽ tạo dựng được niềm tin và uy tín trên thị trường.

Đây cũng là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã đi vào hoạt động. Từ đó mở ra kỳ vọng mới cho việc thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế chất lượng cao.

Lấy cổ đông làm trung tâm

Theo ông Lê Trung Hải, Phó Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp cần chú ý đến những thay đổi pháp lý trong mùa đại hội đồng cổ đông 2026. Luật Doanh nghiệp sửa đổi đã bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” và quy định phải cập nhật, lưu trữ thông tin liên quan nhằm nhận diện cá nhân kiểm soát thật sự trong cấu trúc sở hữu doanh nghiệp cũng như hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát cấu trúc sở hữu, giảm rủi ro liên quan đến quản trị.

Đối với công ty đại chúng, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP đã giới hạn số lượng công ty mà thành viên hội đồng quản trị có thể đồng thời tham gia, điều chỉnh quy định về số lượng thành viên hội đồng quản trị không điều hành… Điều chỉnh này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm tính độc lập và tăng cường bảo vệ quyền lợi của cổ đông và nhà đầu tư… Đặc biệt, chúng sẽ góp phần hạn chế tình trạng sở hữu chéo hoặc che giấu quyền kiểm soát.

Dữ liệu đánh giá hơn 500 doanh nghiệp trên sàn HoSE cho thấy có 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội đồng cổ đông đúng hạn trong bốn tháng đầu năm. Tuy nhiên tỷ lệ doanh nghiệp công bố tài liệu họp đầy đủ, đúng hạn chỉ đạt 67% và doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo VNCG Code 2026 chỉ đạt 29%. Những con số này cho thấy trong thực tế vẫn có khoảng cách giữa việc “tuân thủ tối thiểu” và “thực hành tốt nhất”.

Để tổ chức đại hội đồng cổ đông hiệu quả, ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng cần thay đổi từ tư duy tổ chức. Hội đồng quản trị không nên chỉ tập trung trình bày về những kết quả đã thực hiện mà cần đưa vào chương trình nghị sự các vấn đề như quản trị rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, kịch bản ứng phó rủi ro khẩn cấp.

Một kỳ đại hội đồng cổ đông được tổ chức minh bạch, công khai và tôn trọng quyền lợi của cổ đông không chỉ mang giá trị riêng đối với doanh nghiệp. Đó còn là thông điệp quan trọng gửi đến cộng đồng đầu tư quốc tế, là minh chứng cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang vận hành theo các chuẩn mực quản trị tốt với chất lượng doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thông lệ quốc tế.

Thời gian gửi thông báo mời họp và tài liệu liên quan theo quy định là ít nhất trước 21 ngày nhưng doanh nghiệp nên công bố tài liệu trước 28 ngày theo khuyến nghị của VNCG Code 2026. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp cổ đông có đủ thời gian nghiên cứu, phản hồi hiệu quả và giúp doanh nghiệp đạt điểm tối đa khi tham gia đánh giá Thẻ điểm Quản trị công ty ASEAN.

Hình thức tổ chức họp đại hội đồng cổ đông cũng được khuyến nghị kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến nhằm bảo đảm không gian tương tác, đối thoại với cổ đông nhưng vẫn tạo điều kiện tối đa cho dòng vốn nước ngoài và các cổ đông ở nước ngoài có thể biểu quyết thông qua hệ thống biểu quyết điện tử.

Cách đây không lâu, FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên sang nhóm mới nổi thứ cấp. Việc phân loại này có hiệu lực từ ngày 21/9/2026 và còn tùy thuộc vào đánh giá tạm thời trong kỳ review tiếp theo tháng 3/2026.

Có thể bạn quan tâm

Nhiều ngân hàng dành lượng vốn lớn cho lĩnh vực bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Trái phiếu ngân hàng và dòng vốn bất động sản

Ngân hàng tiếp tục phát hành trái phiếu để bổ sung nguồn vốn, trong khi tín dụng kinh doanh bất động sản tăng nhanh và nhiều khoản vay có giá trị hàng nghìn tỷ đồng. Sự dịch chuyển đồng thời ở hai phía huy động và cho vay khiến cơ cấu sử dụng vốn của các ngân hàng trở thành vấn đề cần được làm rõ.

Các doanh nghiệp đang đối diện với việc không thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng vì hàng loạt rào cản. Ảnh: NAM ANH

Để dòng vốn đồng hành cùng doanh nghiệp

Bài toán tiếp cận nguồn vốn tín dụng vẫn đặt ra nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp. Việc tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng đòi hỏi sự chủ động chuẩn hóa từ phía doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu những cơ chế đánh giá linh hoạt, thực tế hơn từ hệ thống ngân hàng.

Nhiều ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi. Ảnh: NAM ANH

Giảm lãi suất, thúc đẩy kinh tế

Hàng loạt ngân hàng công bố giảm lãi suất cho vay. Chi phí vốn hạ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp bớt áp lực. Tuy nhiên, như vậy đã đủ để doanh nghiệp mạnh dạn vay thêm và mở rộng kinh doanh?

Từ đầu tháng 10, các phiên giảm điểm chiếm ưu thế áp đảo.

VN-Index lùi về vùng chọn lọc

Thị trường chứng khoán liên tục chịu nhiều sức ép khiến chỉ số VN-Index liên tục giảm điểm. Dù vậy, mức định giá của thị trường đã lùi về vùng hấp dẫn, mở ra cơ hội chọn lọc dài hạn cho nhà đầu tư.

Kết thúc phiên 14/10, VN-Index giảm 14,55 điểm, xuống 1.704,87 điểm. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất níu chân dòng tiền chứng khoán

Thị trường chứng khoán tiếp tục giảm sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trong khi dòng vốn từ nâng hạng cần thời gian để giải ngân, lãi suất tiền gửi hấp dẫn và chi phí vay cao đang tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư.

Những doanh nghiệp vay ngoại tệ sẽ chịu áp lực trả nợ một khi tỷ giá tăng. Ảnh: NAM ANH

Doanh nghiệp ứng phó với tỷ giá

Dù đối diện với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới cùng xu hướng siết chặt chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia, tỷ giá USD/VND trong nước vẫn giữ vững đà ổn định nhờ sự điều hành chủ động, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng chuyển biến thực tế, thay vì chỉ dựa vào vài phiên thanh khoản tăng mạnh. Ảnh: NAM ANH

Phía sau dòng tiền “giải cứu” giá cổ phiếu

Những pha “giải cứu” giá cổ phiếu sau chuỗi ngày giảm mạnh có thể mở lối ra cho người bán và tạo kỳ vọng cho người mua. Nhưng để cổ phiếu phục hồi bền vững, doanh nghiệp còn phải giải quyết những vấn đề về dòng tiền, lợi nhuận và niềm tin thị trường.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục, ưu tiên doanh nghiệp có triển vọng tăng trưởng bền vững. Ảnh: NAM ANH

Nâng hạng chứng khoán và bài toán mua theo kỳ vọng

Nâng hạng thị trường chứng khoán mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế, nhưng không bảo đảm lợi nhuận cho từng khoản đầu tư. Với nhà đầu tư cá nhân, điều cần làm rõ không chỉ là quỹ nước ngoài mua cổ phiếu nào, mà còn là giá mua và cơ sở để tiếp tục nắm giữ.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Theo Thông tư 49, Nhà nước chia sẻ rủi ro, đồng thời huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu khoa học. Ảnh: NAM ANH

Cơ chế tài chính mới mở đường cho công nghệ chiến lược

Thông tư 49/2026/TT-BKHCN mở ra cách tiếp cận mới trong cơ chế tài chính cho khoa học, chuyển từ quản lý đầu vào sang quản lý theo kết quả. Cơ chế này tăng quyền tự chủ, giảm gánh nặng thủ tục và tạo dư địa đầu tư cho các công nghệ chiến lược có độ rủi ro cao.

Ở nhiều vùng sâu, vùng xa, người dân vẫn quen với các giao dịch bằng tiền mặt.

Ngoại lệ của tiền mặt

Cho phép doanh nghiệp trả lương bằng tiền mặt tại vùng khó khăn là một sự điều chỉnh cần thiết khi hạ tầng ngân hàng chưa theo kịp đời sống. Tuy nhiên, ngoại lệ này chỉ thật sự hợp lý nếu vừa bảo vệ được quyền lợi của người lao động, vừa giúp doanh nghiệp chứng minh chi phí hợp pháp, đồng thời không tạo thêm khoảng trống để kê khống, trốn thuế.

Cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn chịu nhiều áp lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Xuất khẩu chật vật giữ đơn hàng

Xuất khẩu tiếp tục lập kỷ lục, nhưng doanh nghiệp đang đứng trước sức ép ngày càng lớn từ chính sách thuế mới của Mỹ. Bài toán giữ đơn hàng và duy trì sức cạnh tranh ngày càng khó khăn.

Câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục là chất xúc tác trung hạn quan trọng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Thị trường giằng co, cơ hội vẫn hiện diện

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn giằng co khi thanh khoản suy yếu và chi phí vốn tiếp tục gây sức ép. Dù vậy, định giá hấp dẫn, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và câu chuyện nâng hạng vẫn được xem là những động lực đáng chú ý cho giai đoạn tới.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.

Không gian Thế giới kim cương tại các trung tâm thương mại lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Vùng trũng” quản lý tài sản có giá trị

Kim cương có giá trị hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng, thậm chí được xem như một kênh tích trữ, nhưng vẫn được giao dịch trong một thị trường thiếu tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất nguồn gốc và cơ chế bảo vệ người mua.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.