Chuẩn mực mới của thị trường chứng khoán

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang hướng tới những chuẩn mực cao hơn và hội nhập sâu vào dòng vốn quốc tế, việc nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt, trở thành chiến lược bứt phá để phát triển trong dài hạn.

Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU
Nhà đầu tư theo dõi diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: TRỌNG HIẾU

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi theo tiêu chuẩn MSCI với kỳ rà soát quan trọng vào tháng 3 để chính thức được nâng hạng vào tháng 9/2026. Tiêu chuẩn MSCI là bộ tiêu chí của Morgan Stanley Capital International dùng để phân loại thị trường chứng khoán (Phát triển, Mới nổi, Cận biên) và đánh giá bền vững doanh nghiệp (ESG). Đây cũng là hệ thống đánh giá khắt khe hơn nhiều so FTSE, với 18 tiêu chí thay vì 9.

Chú trọng quản trị doanh nghiệp

Những thay đổi mang tính bước ngoặt trên thị trường chứng khoán được thúc đẩy từ nền tảng khung pháp lý mới. Đó là việc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chính thức công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị công ty Việt Nam (VNCG Code 2026), gồm 9 nguyên tắc mới tập trung vào các trụ cột cốt lõi: Đặt hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm; tăng cường kiểm soát và quản trị rủi ro; nâng cao chất lượng công bố thông tin và minh bạch; bảo vệ quyền lợi cổ đông; lồng ghép yếu tố phát triển bền vững (ESG).

Đáng lưu ý, VNCG Code 2026 được triển khai theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”. Với quy định này, các doanh nghiệp niêm yết được khuyến khích áp dụng các chuẩn mực cao hơn yêu cầu tối thiểu của luật pháp. Trong trường hợp chưa thể tuân thủ, doanh nghiệp cần đưa ra lời giải thích hợp lý, minh bạch trong báo cáo định kỳ hằng năm. Như vậy vừa bảo đảm nâng cao tính minh bạch, vừa tạo sự linh hoạt, phù hợp với đặc thù của từng doanh nghiệp và là thông lệ được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới và trong khu vực ASEAN.

Trước đó, nhiều quy định pháp lý mới cũng đã được ban hành nhằm nâng cao chất lượng quản trị công ty, như Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp; Nghị định 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chứng khoán.

Chia sẻ tại Diễn đàn “Mùa đại hội đồng cổ đông 2026: Tuân thủ hay bứt phá - Hiệu quả hay bền vững” mới đây, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, khi dòng vốn quốc tế bắt đầu quan tâm đến một thị trường mới nổi, nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng và các chỉ số tài chính. Những người nắm trong tay dòng vốn có xu hướng đánh giá rất kỹ vấn đề quản trị doanh nghiệp. Do đó, đại hội đồng cổ đông trở thành diễn đàn quan trọng để doanh nghiệp thể hiện năng lực quản trị, mức độ minh bạch thông tin, chất lượng giải trình của hội đồng quản trị, tầm nhìn và cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Tuân thủ là nền tảng quan trọng nhưng nếu chỉ dừng ở mức độ tuân thủ, doanh nghiệp sẽ khó tạo sự khác biệt trong đánh giá của nhà đầu tư quốc tế. Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động tiên phong nâng chuẩn quản trị, áp dụng các nguyên tắc của VNCG Code, coi đại hội đồng cổ đông là cơ hội đối thoại thực chất với cổ đông sẽ tạo dựng được niềm tin và uy tín trên thị trường.

Đây cũng là yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã đi vào hoạt động. Từ đó mở ra kỳ vọng mới cho việc thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế chất lượng cao.

Lấy cổ đông làm trung tâm

Theo ông Lê Trung Hải, Phó Trưởng ban Giám sát công ty đại chúng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp cần chú ý đến những thay đổi pháp lý trong mùa đại hội đồng cổ đông 2026. Luật Doanh nghiệp sửa đổi đã bổ sung khái niệm “chủ sở hữu hưởng lợi” và quy định phải cập nhật, lưu trữ thông tin liên quan nhằm nhận diện cá nhân kiểm soát thật sự trong cấu trúc sở hữu doanh nghiệp cũng như hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát cấu trúc sở hữu, giảm rủi ro liên quan đến quản trị.

Đối với công ty đại chúng, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP đã giới hạn số lượng công ty mà thành viên hội đồng quản trị có thể đồng thời tham gia, điều chỉnh quy định về số lượng thành viên hội đồng quản trị không điều hành… Điều chỉnh này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm tính độc lập và tăng cường bảo vệ quyền lợi của cổ đông và nhà đầu tư… Đặc biệt, chúng sẽ góp phần hạn chế tình trạng sở hữu chéo hoặc che giấu quyền kiểm soát.

Dữ liệu đánh giá hơn 500 doanh nghiệp trên sàn HoSE cho thấy có 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội đồng cổ đông đúng hạn trong bốn tháng đầu năm. Tuy nhiên tỷ lệ doanh nghiệp công bố tài liệu họp đầy đủ, đúng hạn chỉ đạt 67% và doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo VNCG Code 2026 chỉ đạt 29%. Những con số này cho thấy trong thực tế vẫn có khoảng cách giữa việc “tuân thủ tối thiểu” và “thực hành tốt nhất”.

Để tổ chức đại hội đồng cổ đông hiệu quả, ông Phan Lê Thành Long, Tổng Giám đốc Viện Thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng cần thay đổi từ tư duy tổ chức. Hội đồng quản trị không nên chỉ tập trung trình bày về những kết quả đã thực hiện mà cần đưa vào chương trình nghị sự các vấn đề như quản trị rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, kịch bản ứng phó rủi ro khẩn cấp.

Một kỳ đại hội đồng cổ đông được tổ chức minh bạch, công khai và tôn trọng quyền lợi của cổ đông không chỉ mang giá trị riêng đối với doanh nghiệp. Đó còn là thông điệp quan trọng gửi đến cộng đồng đầu tư quốc tế, là minh chứng cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang vận hành theo các chuẩn mực quản trị tốt với chất lượng doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thông lệ quốc tế.

Thời gian gửi thông báo mời họp và tài liệu liên quan theo quy định là ít nhất trước 21 ngày nhưng doanh nghiệp nên công bố tài liệu trước 28 ngày theo khuyến nghị của VNCG Code 2026. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp cổ đông có đủ thời gian nghiên cứu, phản hồi hiệu quả và giúp doanh nghiệp đạt điểm tối đa khi tham gia đánh giá Thẻ điểm Quản trị công ty ASEAN.

Hình thức tổ chức họp đại hội đồng cổ đông cũng được khuyến nghị kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến nhằm bảo đảm không gian tương tác, đối thoại với cổ đông nhưng vẫn tạo điều kiện tối đa cho dòng vốn nước ngoài và các cổ đông ở nước ngoài có thể biểu quyết thông qua hệ thống biểu quyết điện tử.

Cách đây không lâu, FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên sang nhóm mới nổi thứ cấp. Việc phân loại này có hiệu lực từ ngày 21/9/2026 và còn tùy thuộc vào đánh giá tạm thời trong kỳ review tiếp theo tháng 3/2026.

Có thể bạn quan tâm

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.

Người dân lựa chọn gửi tiền tiết kiệm để bảo toàn vốn khi các kênh đầu tư khác còn nhiều biến động. Ảnh: NAM ANH

Tiền gửi lập kỷ lục, lãi suất leo cao

Nghịch lý này cho thấy hệ thống đang chịu áp lực tìm kiếm nguồn vốn đúng kỳ hạn, đủ ổn định và phân bổ đúng nơi để theo kịp tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Khách xếp hàng để mua bán vàng . Ảnh: NGUYỆT ANH

Cuộc đại phẫu thị trường vàng

Cơn sóng bán vàng những ngày gần đây phơi bày những điểm yếu lâu năm về thanh khoản, nguồn gốc hàng hóa và cơ chế định giá. Vẫn còn rất nhiều vấn đề trước khi đạt được đích đến, một thị trường thực sự minh bạch, liên thông và bớt méo mó.

Không gian Thế giới kim cương tại các trung tâm thương mại lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Vùng trũng” quản lý tài sản có giá trị

Kim cương có giá trị hàng trăm triệu đến vài tỷ đồng, thậm chí được xem như một kênh tích trữ, nhưng vẫn được giao dịch trong một thị trường thiếu tiêu chuẩn thống nhất, truy xuất nguồn gốc và cơ chế bảo vệ người mua.

Với lực lượng lao động trẻ, Việt Nam có sức hút đáng kể đối với các nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Giữ lợi thế thu hút FDI bằng môi trường đầu tư

Làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn mở ra cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư.

Doanh nghiệp bất động sản đang phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút vốn. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn triệu USD đổi “khẩu vị”

Thị trường mua bán sáp nhập (M&A) bất động sản đang bước sang một chu kỳ thận trọng hơn. Nhà đầu tư yêu cầu dự án phải chứng minh được pháp lý, tiến độ, hiệu quả khai thác và dòng tiền.

Việc nâng trần lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa cho vay trung, dài hạn. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hướng đi của dòng tiền mới được “mở van”

Việc nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn được đánh giá sẽ mở thêm không gian tín dụng, với hơn 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng đặt ra lo ngại về hướng đi của lượng vốn mới này.

Người trẻ mua chứng chỉ quỹ

Công ty chứng khoán (CTCK) SSI vừa công bố việc tích hợp các quỹ mở do Dragon Capital Việt Nam (DCVFM) quản lý lên hệ thống giao dịch SSI iBoard. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư (NĐT) có tài khoản của SSI ngoài việc theo dõi các chứng chỉ quỹ (CCQ) của SSI quản lý còn theo dõi được thêm CCQ của DCVFM.

Hàng tồn kho là một trong những nguyên nhân khiến lợi nhuận chưa thể chuyển hóa thành tiền mặt. Ảnh: NAM ANH

Dòng tiền mới là phép thử

Dù lợi nhuận vẫn hiện hữu trên báo cáo tài chính, nhưng dòng tiền kinh doanh của nhiều doanh nghiệp bất động sản lại tiếp tục âm. Khoảng cách kéo dài giữa “lãi trên sổ sách” và “tiền thật” có thể biến thành áp lực thanh khoản, đặc biệt với doanh nghiệp có nợ ngắn hạn lớn.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh. Ảnh: NGUYỆT ANH

Nút thắt “tiêu chí” của dòng vốn xanh

Tín dụng xanh tại Việt Nam tăng trưởng tích cực nhưng chủ yếu tập trung vào các dự án lớn. Doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận do nút thắt tiêu chí về môi trường, dữ liệu và quản trị.

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: NAM ANH

“Hòn đá tảng” của thị trường chứng khoán

Trong các báo cáo phân loại thị trường hằng năm, tình trạng hết tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) liên tục được một công ty tài chính đa quốc gia (MSCI - Mỹ) nhắc đến như một hạn chế lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Mới nhưng không lạ

Có thể nói, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đang ở giai đoạn phân hoá khốc liệt bậc nhất trong lịch sử. 

Nhiều ngân hàng lớn đang chuẩn bị triển khai các kế hoạch huy động vốn quy mô lớn qua kênh trái phiếu. Ảnh: NAM ANH

Sự đảo chiều trên thị trường trái phiếu

Ngân hàng vốn được xem là khu vực “khỏe” nhất trên thị trường vốn, nhưng nay cũng đã bước vào cuộc đua huy động trái phiếu với mức lãi suất tiệm cận lãi vay. Nhiều đợt phát hành trái phiếu gần đây của các ngân hàng ghi nhận lãi suất lên tới 8-9%/năm, cao hơn đáng kể so cùng kỳ năm trước.

Các hãng hàng không linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp để tiết giảm chi phí. Ảnh: KỲ DUYÊN

Kích cầu hàng không, du lịch để thúc đẩy tăng trưởng

Cú sốc giá nhiên liệu đặt các hãng hàng không và lữ hành đứng trước thử thách mới, không chỉ là cạnh tranh về giá mà phải xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải-lưu trú-dịch vụ-điểm đến và đặc biệt là phải xây dựng nền tảng phát triển bền vững để thích ứng tốt hơn trong bối cảnh thị trường liên tục thay đổi.

Đừng chủ quan với “hàng cơ bản”

“Hàng cơ bản” là khái niệm chỉ cổ phiếu (CP) của doanh nghiệp (DN) có vị thế đầu ngành, thương hiệu lớn và nền tảng kinh doanh vững chắc. Nhưng trong thời gian gần đây, không ít hàng cơ bản vẫn có thể giảm giá 15-20% chỉ trong thời gian ngắn, đưa không ít nhà đầu tư (NĐT) vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Tính đến nay, đã có 42 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất lại gặp áp lực

Khi tín dụng tăng nhanh còn tiền gửi tăng chậm, áp lực lãi suất bắt đầu quay lại hệ thống ngân hàng. Ở mặt khác, ngân hàng đang chịu áp lực phải bảo đảm mức lãi vay ở mức thấp nhất có thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy nền kinh tế.

Những dự án được đầu tư hạ tầng đồng bộ thường ghi nhận giá trị bất động sản tăng rõ rệt. Ảnh: NAM ANH

“Cơn sốt” kỳ vọng của bất động sản

Liên tiếp các dự án hạ tầng lớn được công bố, giá chào bán bất động sản tại nhiều nơi bị đẩy lên cao. Các chuyên gia cảnh báo, thị trường đang được dẫn dắt bởi kỳ vọng nhiều hơn nền tảng.

Các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng đồng loạt điều chỉnh hạ lãi suất. Ảnh: NAM ANH

Thế khó của ngành ngân hàng

Bước sang năm 2026, ngành ngân hàng đang hoạt động trong bối cảnh nhiều sức ép đan xen. Các ngân hàng một mặt phải thực hiện yêu cầu giảm lãi suất, mặt khác, mục tiêu tăng trưởng được điều chỉnh thấp hơn so với năm 2025.

Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2.

Nhiều vướng mắc ngăn bước các đại dự án

Nhiều dự án công nghiệp và hạ tầng quy mô lớn đang gặp khó trong việc đạt các mốc tiến độ đã đặt ra. Vướng mắc về mặt bằng, tái định cư và thủ tục liên quan vẫn là những lý do "muôn thuở".

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Trụ cột an sinh mới từ quỹ hưu trí bổ sung

Sau 10 năm thí điểm, khuôn khổ pháp lý cho chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được hoàn thiện nhằm góp phần đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội, tăng thu nhập cho người lao động khi về hưu. Đây cũng là một công cụ tài chính hỗ trợ phát triển thị trường vốn trong dài hạn.