Áp lực chi phí gia tăng đối với các ngành vận tải
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, căng thẳng tại Trung Đông đã khiến giá dầu thô và các sản phẩm xăng dầu trên thị trường thế giới biến động mạnh, tạo áp lực trực tiếp lên chi phí vận hành của nhiều lĩnh vực vận tải then chốt.
Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí khai thác của các hãng bay. Việc một số quốc gia tại khu vực Trung Đông đóng cửa hoặc hạn chế không phận buộc các hãng hàng không phải điều chỉnh lộ trình bay, kéo theo phát sinh phí bay hành lang và phụ phí bảo hiểm. Dự báo trong tháng 3, giá nhiên liệu bay Jet A-1 có thể duy trì ở mức cao, khoảng 170 USD/thùng, khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm từ 50-60%.
Lĩnh vực hàng hải và vận tải đường thủy cũng chịu tác động đáng kể khi chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% cơ cấu giá thành. Đối với các tuyến vận tải biển quốc tế phải đi vòng qua khu vực chiến sự, thời gian hành trình có thể kéo dài thêm từ 14-20 ngày, kéo theo phụ phí rủi ro chiến tranh tăng từ 2.000 đến 4.000 USD mỗi container. Đáng chú ý, giá dịch vụ vận tải trên một số tuyến đi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Mỹ và Liên minh châu Âu đã ghi nhận mức tăng từ 2-3 lần so với trước.
Trong khi đó, vận tải đường bộ cũng chịu sức ép lớn từ biến động giá xăng dầu. Nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng cước phí nhằm bù đắp chi phí logistics gia tăng. Nhóm địa phương có mức tăng giá mạnh, hơn 30%, tập trung tại bảy tỉnh, thành phố như Ninh Bình, Quảng Ninh, Vĩnh Long, Tuyên Quang…, trong đó Ninh Bình ghi nhận mức tăng tới 50%. Tuy nhiên, tại Thành phố Hồ Chí Minh, loại hình taxi điện hiện chiếm khoảng 83% thị phần lại có xu hướng giảm 10% giá cước nhằm hỗ trợ người dân.
Đối với vận tải đường sắt, từ ngày 8/3, giá cước vận chuyển hàng hóa đã được điều chỉnh tăng khoảng 15% và giá vé hành khách tăng khoảng 10%. Trong khi đó, lĩnh vực đầu tư xây dựng chịu ảnh hưởng trực tiếp ít hơn do chi phí nhiên liệu chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng chi phí và hiện vẫn nằm trong mức dự phòng của các dự toán công trình.
Triển khai đồng bộ các giải pháp ổn định thị trường
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang, cho biết: Trước tình hình trên, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung nhiên liệu và bình ổn giá thị trường.
Cụ thể, Bộ Xây dựng đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp cấp bách theo Nghị quyết 36/NQ-CP, trong đó chú trọng đa dạng hóa nguồn nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu trong nước. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các đối tác như Thái Lan và Trung Quốc nhằm tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam ký kết và thực hiện các hợp đồng nhập khẩu nhiên liệu bay Jet A-1.
Về chính sách tài chính, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Tài chính nghiên cứu phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; đồng thời xem xét giảm 50% phí cất, hạ cánh, phí điều hành bay và miễn, giảm lệ phí ra vào cảng, bến thủy. Ngân hàng Nhà nước được đề nghị có chính sách hỗ trợ tín dụng, tăng hạn mức bảo lãnh L/C đối với các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Công thương chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp đầu mối ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các đơn vị chủ lực trong lĩnh vực vận tải và xây dựng khi nguồn cung gặp khó khăn. Bộ Ngoại giao phối hợp hỗ trợ thuyền viên, tàu biển Việt Nam hoạt động tại nước ngoài, đồng thời làm việc với các cơ quan quản lý hàng không quốc tế nhằm duy trì các “slot bay lịch sử” cho các hãng hàng không trong nước.
Về phía mình, Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá nhiên liệu, tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá cước vận tải của doanh nghiệp nhằm bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ quy định pháp luật. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường để nâng cao khả năng thích ứng bền vững.
Cùng với đó, công tác thông tin, tuyên truyền cũng được đẩy mạnh nhằm vận động người dân chia sẻ khó khăn với ngành vận tải, trên tinh thần hài hòa lợi ích, chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
