Ngày 15/10, tại thành phố Cần Thơ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Chi nhánh khu vực Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Tổ chức Oxfam tại Việt Nam tổ chức hội thảo tổng kết hợp phần dự án "Cải thiện khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của doanh nghiệp tôm và lúa gạo thông qua nâng cao kỹ năng làm việc và an toàn vệ sinh lao động tại doanh nghiệp".
Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI chi nhánh khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh tôm và lúa gạo là hai ngành hàng nông sản quan trọng, đóng góp lớn vào an ninh lương thực, xuất khẩu và phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, doanh nghiệp trong hai chuỗi giá trị này đang đối mặt với yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường quốc tế. Bên cạnh chất lượng và giá cả, những thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ và Nhật Bản ngày càng chú trọng trách nhiệm xã hội, an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường và quản trị minh bạch theo các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Trong nước, người tiêu dùng cũng quan tâm hơn đến an toàn thực phẩm, chất lượng và nguồn gốc xuất xứ. Trong khi đó, tình trạng thiếu hụt lao động khiến việc tuyển dụng và giữ chân người lao động trở thành thách thức đối với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã.
Theo báo cáo tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, giai đoạn 2016-2025, lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm 2,84 triệu người, tương đương 14,66%. Thực tế này đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp phải quan tâm hơn đến điều kiện làm việc, chính sách đãi ngộ và cơ hội phát triển kỹ năng cho người lao động.
Chia sẻ tại hội thảo, bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc quốc gia Oxfam tại Việt Nam, cho biết giai đoạn 2022-2026, Oxfam phối hợp với VCCI-HCM và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam triển khai dự án an sinh xã hội do Tổng vụ Hợp tác Phát triển Bỉ (DGD) tài trợ, hướng tới cải thiện khả năng tiếp cận an sinh xã hội và việc làm tốt hơn cho nữ nông dân, người lao động trong chuỗi giá trị tôm và lúa gạo.
Theo bà Vũ Thị Quỳnh Hoa, năng lực cạnh tranh và trách nhiệm đối với người lao động không phải là hai mục tiêu tách biệt mà bổ trợ cho nhau. Đầu tư vào môi trường làm việc an toàn, thu nhập ổn định và cơ hội phát triển kỹ năng giúp doanh nghiệp duy trì nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu rủi ro và thích ứng tốt hơn với biến động thị trường.
Cùng với nâng cao kỹ năng và cải thiện môi trường làm việc, dự án xây dựng bộ công cụ quản lý nhân sự hướng tới thực hành kinh doanh có trách nhiệm, đồng thời thí điểm tích hợp ESG vào hệ thống quản trị doanh nghiệp.
Các hoạt động tập trung rà soát nội quy lao động, chính sách tuyển dụng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, lương thưởng; cải thiện khu vực nghỉ ngơi, bố trí phòng vắt sữa cho lao động nữ và tăng cường đối thoại tại nơi làm việc.
Theo định hướng này, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và củng cố uy tín với đối tác quốc tế. Việc cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm quyền lợi người lao động, nhất là lao động nữ, góp phần xây dựng môi trường sản xuất ổn định và bền vững.
Bên cạnh doanh nghiệp, dự án còn hỗ trợ hơn 30 hợp tác xã tôm và lúa gạo kết nối thị trường thông qua các triển lãm như Vietshrimp và Foodexpo. Các hợp tác xã được hướng dẫn chuẩn hóa bao bì, nhãn hiệu, logo và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng.
Trong số này, Hợp tác xã Tân Thuận và Hợp tác xã Nông Ngư Hòa Đê đạt chứng nhận HACCP; Hợp tác xã Tài Thịnh Phát Farm đạt ISO 22001. Dự án cũng thí điểm mô hình “Quỹ An sinh và Ứng phó rủi ro” tại ba hợp tác xã Tài Thịnh Phát, An Phát Lộc và Nông Ngư Hòa Đê, góp phần tăng cường khả năng hỗ trợ thành viên trước những rủi ro trong sản xuất và đời sống.
Từ thực tiễn triển khai, dự án xác định cam kết của lãnh đạo doanh nghiệp, kế hoạch cải tiến phù hợp với nguồn lực và sự phối hợp giữa doanh nghiệp, đơn vị tư vấn, VCCI-HCM cùng các cơ quan địa phương là những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả.
Bà Vũ Thị Quỳnh Hoa nhấn mạnh vai trò của các doanh nghiệp tiên phong trong thu hẹp khoảng cách giữa yêu cầu tuân thủ và thực tiễn, đồng thời lan tỏa những mô hình tốt trong toàn chuỗi giá trị. Các tổ chức đại diện doanh nghiệp như VCCI cũng đóng vai trò kết nối, thúc đẩy đối thoại chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực thực hành kinh doanh có trách nhiệm.
