Chính sách di cư và kỳ vọng phát triển

Trong báo cáo mới công bố, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, tình trạng già hóa dân số trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chưa từng có, khiến nhiều quốc gia ngày càng phụ thuộc lực lượng lao động nhập cư để đạt các mục tiêu tăng trưởng.
Ảnh: Ngân hàng Thế giới.
Ảnh: Ngân hàng Thế giới.

Theo WB, khi được quản lý đúng cách, người di cư có thể trở thành một lực lượng mạnh mẽ, thúc đẩy sự thịnh vượng và phát triển ở cả nước xuất xứ và nước đến.

Báo cáo Phát triển Thế giới 2023: Người di cư, người tị nạn và xã hội của WB chỉ ra rằng, các quốc gia giàu có trên thế giới cũng như ngày càng nhiều quốc gia có thu nhập trung bình phải đối mặt tình trạng dân số giảm dần và bị cuốn vào cuộc cạnh tranh thu hút lực lượng lao động. Trong khi đó, tại hầu hết các nước thu nhập thấp, dân số dự kiến tiếp tục tăng, gây thêm áp lực tạo việc làm cho những người trẻ bước vào tuổi lao động.

Những thập niên tới, tỷ lệ người trưởng thành trong độ tuổi lao động được dự báo giảm mạnh ở nhiều quốc gia. Theo WB, lực lượng lao động của Tây Ban Nha có thể sẽ thu hẹp hơn một phần ba vào năm 2100, khi tỷ lệ những người trên 65 tuổi tăng từ 20% lên tới 39% dân số. Các quốc gia khác như Mexico, Thái Lan, Tunisia và Thổ Nhĩ Kỳ cũng có thể sẽ sớm cần thêm lao động nước ngoài vì dân số không còn tăng.

Báo cáo Phát triển Thế giới 2023: Người di cư, người tị nạn và xã hội của WB chỉ ra rằng, các quốc gia giàu có trên thế giới cũng như ngày càng nhiều quốc gia có thu nhập trung bình phải đối mặt tình trạng dân số giảm dần và bị cuốn vào cuộc cạnh tranh thu hút lực lượng lao động. Trong khi đó, tại hầu hết các nước thu nhập thấp, dân số dự kiến tiếp tục tăng, gây thêm áp lực tạo việc làm cho những người trẻ bước vào tuổi lao động.

Bên cạnh sự thay đổi về nhân khẩu học, các yếu tố thúc đẩy tình trạng di cư gia tăng cũng trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Theo dữ liệu của WB, số người tị nạn trên toàn cầu tăng gần như gấp ba lần chỉ trong vòng một thập niên qua. Biến đổi khí hậu là một trong những tác nhân dễ nhận thấy nhất hiện nay khiến người dân di cư nhiều hơn. Khoảng 3,5 tỷ người, chiếm 40% dân số thế giới hiện sống ở các vùng chịu tác động của biến đổi khí hậu.

Các chuyên gia đánh giá, các cách tiếp cận hiện nay không những không tối đa hóa được lợi ích phát triển từ tiềm năng của người di cư, thậm chí ngược lại, tạo ra hàng loạt thách thức đối với những người quyết định rời quê hương tìm cuộc sống mới. Khoảng 184 triệu người, chiếm 2,5% dân số thế giới đang sống ở các quốc gia mà họ không có quyền công dân. 43% trong tổng số nêu trên là những người di cư sống tại các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Theo dữ liệu của WB, số người tị nạn trên toàn cầu tăng gần như gấp ba lần chỉ trong vòng một thập niên qua.

Trong hai tuần cuối cùng của tháng 4 vừa qua, lực lượng bảo vệ bờ biển Tunisia đã trục vớt hơn 200 thi thể người di cư. Tunisia chỉ là một trong vô số điểm nóng trên hành trình đầy hiểm nguy mà người di cư phải đánh đổi, kể cả mạng sống, để chạy trốn bạo lực và nghèo đói.

Tunisia từ lâu đã trở thành một trong những nơi tập kết và là trạm trung chuyển của những người di cư từ các quốc gia xảy ra xung đột ở châu Phi và Trung Đông, tìm đường tới châu Âu, thông qua Địa Trung Hải. Nhiều vụ chết đuối và mất tích thương tâm đã xảy ra nhiều năm qua. Ba tháng đầu năm 2023, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Tunisia chặn hơn 14.000 người di cư tìm cách đến châu Âu, tăng gấp năm lần so với cùng kỳ năm 2022.

Giới chuyên gia nêu bật vai trò của hợp tác quốc tế để có thể biến người di cư trở thành một lực lượng mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển.

Theo đó, các quốc gia xuất xứ nên xem người di cư là một động lực rõ ràng hơn trong chiến lược phát triển, trang bị các kỹ năng có nhu cầu cao trên toàn cầu cho công dân để họ có thể tìm được công việc tốt hơn, tăng cường công tác bảo hộ khi công dân ở nước ngoài và hỗ trợ khi họ quyết định trở về…

Các quốc gia đích đến cần bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội cho người nhập cư, tạo điều kiện để người nhập cư tham gia sâu hơn vào xã hội sở tại…

Giới chức Tunisia và châu Âu đang tích cực phối hợp giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng người di cư và quản lý hiệu quả hơn dòng người di cư.

Bộ trưởng Ngoại giao Tunisia Nabil Ammar nhấn mạnh sự cần thiết giải quyết vấn đề di cư theo hướng tiếp cận toàn cầu, dựa trên sự bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế-xã hội với thúc đẩy các kênh di cư hợp pháp, cùng với đó là ngăn chặn nạn buôn người và di cư bất hợp pháp.

Giới chức Liên minh châu Âu (EU) cũng khẳng định cam kết trong việc giải quyết vấn đề di cư bất hợp pháp thông qua thúc đẩy các hoạt động đào tạo nghề và các cơ hội việc làm, cũng như tăng cường nỗ lực chung chống buôn người và di cư trái phép.

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.