Chính sách di cư và kỳ vọng phát triển

Trong báo cáo mới công bố, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết, tình trạng già hóa dân số trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chưa từng có, khiến nhiều quốc gia ngày càng phụ thuộc lực lượng lao động nhập cư để đạt các mục tiêu tăng trưởng.
Ảnh: Ngân hàng Thế giới.
Ảnh: Ngân hàng Thế giới.

Theo WB, khi được quản lý đúng cách, người di cư có thể trở thành một lực lượng mạnh mẽ, thúc đẩy sự thịnh vượng và phát triển ở cả nước xuất xứ và nước đến.

Báo cáo Phát triển Thế giới 2023: Người di cư, người tị nạn và xã hội của WB chỉ ra rằng, các quốc gia giàu có trên thế giới cũng như ngày càng nhiều quốc gia có thu nhập trung bình phải đối mặt tình trạng dân số giảm dần và bị cuốn vào cuộc cạnh tranh thu hút lực lượng lao động. Trong khi đó, tại hầu hết các nước thu nhập thấp, dân số dự kiến tiếp tục tăng, gây thêm áp lực tạo việc làm cho những người trẻ bước vào tuổi lao động.

Những thập niên tới, tỷ lệ người trưởng thành trong độ tuổi lao động được dự báo giảm mạnh ở nhiều quốc gia. Theo WB, lực lượng lao động của Tây Ban Nha có thể sẽ thu hẹp hơn một phần ba vào năm 2100, khi tỷ lệ những người trên 65 tuổi tăng từ 20% lên tới 39% dân số. Các quốc gia khác như Mexico, Thái Lan, Tunisia và Thổ Nhĩ Kỳ cũng có thể sẽ sớm cần thêm lao động nước ngoài vì dân số không còn tăng.

Báo cáo Phát triển Thế giới 2023: Người di cư, người tị nạn và xã hội của WB chỉ ra rằng, các quốc gia giàu có trên thế giới cũng như ngày càng nhiều quốc gia có thu nhập trung bình phải đối mặt tình trạng dân số giảm dần và bị cuốn vào cuộc cạnh tranh thu hút lực lượng lao động. Trong khi đó, tại hầu hết các nước thu nhập thấp, dân số dự kiến tiếp tục tăng, gây thêm áp lực tạo việc làm cho những người trẻ bước vào tuổi lao động.

Bên cạnh sự thay đổi về nhân khẩu học, các yếu tố thúc đẩy tình trạng di cư gia tăng cũng trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Theo dữ liệu của WB, số người tị nạn trên toàn cầu tăng gần như gấp ba lần chỉ trong vòng một thập niên qua. Biến đổi khí hậu là một trong những tác nhân dễ nhận thấy nhất hiện nay khiến người dân di cư nhiều hơn. Khoảng 3,5 tỷ người, chiếm 40% dân số thế giới hiện sống ở các vùng chịu tác động của biến đổi khí hậu.

Các chuyên gia đánh giá, các cách tiếp cận hiện nay không những không tối đa hóa được lợi ích phát triển từ tiềm năng của người di cư, thậm chí ngược lại, tạo ra hàng loạt thách thức đối với những người quyết định rời quê hương tìm cuộc sống mới. Khoảng 184 triệu người, chiếm 2,5% dân số thế giới đang sống ở các quốc gia mà họ không có quyền công dân. 43% trong tổng số nêu trên là những người di cư sống tại các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Theo dữ liệu của WB, số người tị nạn trên toàn cầu tăng gần như gấp ba lần chỉ trong vòng một thập niên qua.

Trong hai tuần cuối cùng của tháng 4 vừa qua, lực lượng bảo vệ bờ biển Tunisia đã trục vớt hơn 200 thi thể người di cư. Tunisia chỉ là một trong vô số điểm nóng trên hành trình đầy hiểm nguy mà người di cư phải đánh đổi, kể cả mạng sống, để chạy trốn bạo lực và nghèo đói.

Tunisia từ lâu đã trở thành một trong những nơi tập kết và là trạm trung chuyển của những người di cư từ các quốc gia xảy ra xung đột ở châu Phi và Trung Đông, tìm đường tới châu Âu, thông qua Địa Trung Hải. Nhiều vụ chết đuối và mất tích thương tâm đã xảy ra nhiều năm qua. Ba tháng đầu năm 2023, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Tunisia chặn hơn 14.000 người di cư tìm cách đến châu Âu, tăng gấp năm lần so với cùng kỳ năm 2022.

Giới chuyên gia nêu bật vai trò của hợp tác quốc tế để có thể biến người di cư trở thành một lực lượng mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển.

Theo đó, các quốc gia xuất xứ nên xem người di cư là một động lực rõ ràng hơn trong chiến lược phát triển, trang bị các kỹ năng có nhu cầu cao trên toàn cầu cho công dân để họ có thể tìm được công việc tốt hơn, tăng cường công tác bảo hộ khi công dân ở nước ngoài và hỗ trợ khi họ quyết định trở về…

Các quốc gia đích đến cần bảo đảm quyền tiếp cận các dịch vụ an sinh xã hội cho người nhập cư, tạo điều kiện để người nhập cư tham gia sâu hơn vào xã hội sở tại…

Giới chức Tunisia và châu Âu đang tích cực phối hợp giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng người di cư và quản lý hiệu quả hơn dòng người di cư.

Bộ trưởng Ngoại giao Tunisia Nabil Ammar nhấn mạnh sự cần thiết giải quyết vấn đề di cư theo hướng tiếp cận toàn cầu, dựa trên sự bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế-xã hội với thúc đẩy các kênh di cư hợp pháp, cùng với đó là ngăn chặn nạn buôn người và di cư bất hợp pháp.

Giới chức Liên minh châu Âu (EU) cũng khẳng định cam kết trong việc giải quyết vấn đề di cư bất hợp pháp thông qua thúc đẩy các hoạt động đào tạo nghề và các cơ hội việc làm, cũng như tăng cường nỗ lực chung chống buôn người và di cư trái phép.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Kinh tế châu Âu phục hồi ấn tượng

Kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) ghi nhận dấu hiệu phục hồi ấn tượng khi tăng trưởng vượt các dự báo. Với mức 1,5% trong năm 2025, đây là năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của Eurozone, bất chấp một năm đầy biến động với những thách thức từ tranh chấp thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.