Châu Âu trước áp lực di cư

Tình trạng căng thẳng hiện nay của làn sóng di cư ở châu Âu gợi nhớ đến cuộc khủng hoảng tồi tệ từng làm chao đảo Lục địa già hồi năm 2015. Ðáng nói là, lạm phát, cuộc chiến năng lượng, xung đột tại Ukraine đang khiến vấn đề di cư không được quan tâm thỏa đáng, dù có thể khiến bất ổn kinh tế-xã hội tại châu Âu thêm trầm trọng.
Người di cư ngủ trên boong của tàu cứu hộ “Ocean Viking” trên biển Địa Trung Hải ngày 6/11/2022 (Ảnh: SOS Mediterranee/ REUTERS)
Người di cư ngủ trên boong của tàu cứu hộ “Ocean Viking” trên biển Địa Trung Hải ngày 6/11/2022 (Ảnh: SOS Mediterranee/ REUTERS)

Hàng nghìn người tị nạn đang trú ẩn trong những thùng carton dựng trên đường phố ở thủ đô Brussels của Bỉ. Ở một số quốc gia châu Âu, các phòng tập thể dục, khán phòng... được mở cửa để những người tị nạn tá túc vào ban đêm.

Chia sẻ với tờ New York Times, anh Basharmal Mohammadi, một người di cư từ Afghanistan đến Bỉ cho biết, anh cùng bảy thanh niên Afghanistan sống dưới gầm cầu thang, chia nhau các thùng carton và một tấm đệm. "Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ sống lang bạt trên phố như thế này ở châu Âu...", anh Mohammadi cho biết.

Tình cảnh bế tắc của những người di cư đang phản ánh thực tế về tình trạng người di cư ở châu Âu, có thể gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống an sinh xã hội của nhiều quốc gia, song lại chưa thu hút được sự chú ý đúng mức của khu vực.

Làn sóng di cư trái phép vào châu Âu tăng cao kỷ lục trong năm 2022. Cơ quan Bảo vệ biên giới châu Âu (Frontex) cho biết, trong chín tháng qua, số vụ vượt biên trái phép vào Liên minh châu Âu (EU) lên mức cao nhất kể từ năm 2016. Số người đến EU thông qua tuyến đường Balkan cao gấp ba lần so với mức cùng kỳ năm 2021 và gấp 10 lần so với mức năm 2018. Số người tìm cách vượt Ðịa Trung Hải đến EU cũng tăng đột biến với hơn 42.500 người, tăng 44% so với cùng kỳ năm 2021. Hệ thống xử lý vấn đề người di cư của một số quốc gia châu Âu đang bị quá tải.

Tình cảnh bế tắc của những người di cư đang phản ánh thực tế về tình trạng người di cư ở châu Âu, có thể gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống an sinh xã hội của nhiều quốc gia, song lại chưa thu hút được sự chú ý đúng mức của khu vực.

Giới chuyên gia cho biết, sự xuất hiện của ngày càng nhiều người xin tị nạn gây áp lực lên nguồn nhà ở vốn khan hiếm tại Pháp, Bỉ, Hà Lan... Quốc vụ khanh phụ trách tị nạn và nhập cư của Bỉ Nicole de Moor thừa nhận, áp lực di cư đang đè nặng lên một số nước EU.

Làn sóng di cư trái phép vào châu Âu tăng cao kỷ lục trong năm 2022. Cơ quan Bảo vệ biên giới châu Âu (Frontex) cho biết, trong chín tháng qua, số vụ vượt biên trái phép vào Liên minh châu Âu (EU) lên mức cao nhất kể từ năm 2016. Số người đến EU thông qua tuyến đường Balkan cao gấp ba lần so với mức cùng kỳ năm 2021 và gấp 10 lần so với mức năm 2018. Số người tìm cách vượt Ðịa Trung Hải đến EU cũng tăng đột biến với hơn 42.500 người, tăng 44% so với cùng kỳ năm 2021.

Lý giải về sự gia tăng làn sóng di cư tới châu Âu, giới chuyên gia nhận định, căn nguyên là do cuộc khủng hoảng kinh tế gây ra bởi đại dịch Covid-19, cùng những căng thẳng, xung đột leo thang ở nhiều nơi trên thế giới, nhất là tại các khu vực liên quan EU. Bất ổn chính trị ở nhiều quốc gia, tình trạng mất an ninh lương thực toàn cầu, dịch bệnh, thất nghiệp, thiên tai… càng khiến nhiều người muốn rời bỏ quê hương để tìm đến miền đất hứa. Châu Âu hiện tại cũng chao đảo trong hàng loạt cuộc khủng hoảng đan xen song dòng người di cư kéo về châu lục này vẫn tăng mạnh. Ủy viên phụ trách các vấn đề nội vụ của EU Ylva Johansson lý giải, những người di cư thật sự cảm thấy không an toàn khi ở lại quê hương.

Dù là một vấn đề gây nhức nhối song cuộc khủng hoảng di cư lại rất hiếm khi được đề cập trong chương trình nghị sự các cuộc họp của EU năm nay, do sự chú ý đã đổ dồn tới hàng loạt thách thức khác, như lạm phát tăng cao, khan hiếm năng lượng trầm trọng, đời sống người dân bấp bênh...

Thủ tướng Bỉ Alexander De Croo (A.Cru) nhấn mạnh: Châu Âu đang ở trong một cuộc khủng hoảng di cư nghiêm trọng nhưng người ta ít chú ý đến nó bởi có đến vài cuộc khủng hoảng khác xảy ra cùng lúc.

Những năm qua, bài toán di cư vẫn là thách thức lớn và dai dẳng, gây chia rẽ sâu sắc nội bộ EU. Các nước Trung và Ðông Âu như CH Séc, Slovakia, Romania, Hungary phản đối kế hoạch phân bổ hạn ngạch người di cư của EU. Italia, một trong những điểm đến chính của những người di cư từ Bắc Phi, đang áp dụng chính sách mạnh tay theo cam kết tranh cử của nữ Thủ tướng Giorgia Meloni. Cách đây ít ngày, chính phủ mới của Italia đóng cửa các cảng đối với tàu cứu hộ do các tổ chức phi chính phủ điều hành và nhấn mạnh rằng, những quốc gia có tàu treo cờ phải có trách nhiệm tiếp nhận người di cư. Ðiều này có nguy cơ dẫn đến tranh cãi pháp lý giữa các nước và khiến lượng người vượt biên tăng mạnh ở các quốc gia ven Ðịa Trung Hải khác, như Tây Ban Nha, tương tự kịch bản xảy ra năm 2018.

Giới chức châu Âu cảnh báo, dòng người di cư trái phép tới châu Âu còn tăng mạnh vào năm 2023. Giữa lúc hàng loạt khó khăn bủa vây, giới lãnh đạo Lục địa già tiếp tục đau đầu xử lý hệ lụy của cuộc khủng hoảng di cư, nhất là những áp lực về mặt an ninh và an sinh xã hội ■

Có thể bạn quan tâm

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.