Điều đáng lưu tâm, thành phố còn khoảng 1.000 địa chỉ nhà, đất công được quản lý kém hiệu quả, đang bị bỏ trống nhiều năm nay do các nguyên nhân khác nhau. Cụ thể, tại phường Phú Lợi và phường Thủ Dầu Một, nhiều trụ sở cũ như Cục Thống kê, Chi cục Thủy lợi, Cục Hải quan tỉnh Bình Dương (cũ) đang không sử dụng, gây lãng phí... Trong khi đó, Trường tiểu học Phú Lợi (phường Phú Lợi) nằm đối diện Cục Hải quan tỉnh Bình Dương (cũ) lại đang rất thiếu cơ sở vật chất để bảo đảm môi trường giáo dục tốt đẹp và hiệu quả cao.
Các đợt khảo sát của các cơ quan, đơn vị chức năng cho thấy, tại thành phố vẫn còn nhiều công trình xây xong bỏ trống nhiều năm, không được sử dụng hoặc khai thác không hiệu quả… Đến thời điểm cuối tháng 9/2025 (sau khi hợp nhất các tỉnh Bình Dương và Bà Rịa- Vũng Tàu), thành phố đã sắp xếp 1.139 địa chỉ nhà, đất, trong đó có 1.006 trụ sở ủy ban nhân dân cấp xã và 133 trụ sở của các sở, ban, ngành và đơn vị sự nghiệp công lập.
Trước thực trạng đó, nhằm giúp việc đánh giá công tác quản lý, khai thác, sử dụng tài sản công trên địa bàn hiệu quả hơn, từ ngày 1/1/2025, thành phố triển khai việc tổng kiểm kê toàn bộ tài sản công, theo kế hoạch đã được Ủy ban nhân dân thành phố ban hành. Đây là công tác nhằm thực hiện đề án tổng kiểm kê tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý (Quyết định số 213/ QĐ-TTg ngày 1/3/2024 của Thủ tướng Chính phủ).
Việc kiểm kê được thực hiện bằng phần mềm do Bộ Tài chính xây dựng. Phạm vi tổng kiểm kê bao gồm tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý trong 12 lĩnh vực. Ngoài ra, Sở Tài chính thành phố đã thực hiện công tác tổng kiểm kê tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý, thực hiện theo Quyết định số 213/ QĐ-TTg nêu trên.
Mới đây, nhằm rà soát đầy đủ số lượng địa chỉ, trụ sở nhà, đất công để xử lý, bố trí sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu ủy ban nhân dân 168 phường, xã, đặc khu cùng các sở, ban, ngành liên quan thống kê, báo cáo hiện trạng toàn bộ mặt bằng nhà, đất, công trình, trụ sở do Nhà nước quản lý nhưng không sử dụng hoặc sử dụng chưa hiệu quả.
Để có thể sớm chấn chỉnh, khắc phục những yếu kém, bất cập trong công tác quản lý, sử dụng tài sản công, Sở Tài chính thành phố đã phối hợp Trường đại học Kinh tế-Luật (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) và các bên liên quan để triển khai đề án sắp xếp lại và xử lý nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước trên địa bàn thành phố.
Mục tiêu của đề án là xây dựng một hệ thống quản lý tổng thể về tài sản công trên địa bàn thành phố; bao gồm việc số hóa dữ liệu để tăng cường hiệu quả quản lý và khai thác nhà, đất công. Đề án sẽ tập trung phân tích và đưa ra, đề xuất các khuyến nghị, giải pháp nhằm chống lãng phí, nâng cao hiệu quả sử dụng, khai thác đối với những địa chỉ nhà, đất là tài sản công.
Theo các chuyên gia đô thị, thành phố nên xem xét chuyển đổi quỹ nhà, đất công dôi dư thành bệnh viện, trường học và các công trình công ích phục vụ cộng đồng. Việc chuyển đổi này sẽ tiết kiệm được ngân sách nhà nước, do không cần phải xây dựng mới hoàn toàn.
Cùng với đó, bất động sản công cần được xem là nguồn lực “để dành”, sẵn sàng bố trí để phục vụ các lĩnh vực, nhu cầu ưu tiên, cấp thiết như y tế, giáo dục… Thành phố nên xem xét đem một số tài sản công ra đấu giá để bổ sung nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, có giải pháp mạnh mẽ, quyết liệt nhằm hạn chế sự lãng phí về nguồn lực, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài nhưng không hiệu quả.
