Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ tư của nhóm Bộ tứ:

Cam kết vững chắc về một khu vực Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương tự do, rộng mở

Biến đổi khí hậu, đại dịch Covid-19 và an ninh khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là những chủ đề chính được thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ tư của nhóm Bộ tứ (gồm Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ), vừa diễn ra tại thành phố Melbourne của Australia.

Biến đổi khí hậu là một trong những chủ đề chính được thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ tư của nhóm Bộ tứ vừa diễn ra tại thành phố Melbourne, Australia.(Ảnh minh họa).
Biến đổi khí hậu là một trong những chủ đề chính được thảo luận tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ tư của nhóm Bộ tứ vừa diễn ra tại thành phố Melbourne, Australia.(Ảnh minh họa).

Tại hội nghị và các cuộc gặp song phương bên lề, các thành viên Bộ tứ đều khẳng định cam kết vững chắc về một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do, rộng mở.

Các nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ, Australia, Nhật Bản, Ấn Độ đều nhấn mạnh yếu tố then chốt trong khuôn khổ các cuộc thảo luận của Bộ tứ là mục tiêu tạo môi trường tự do, không ép buộc trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Hợp tác ứng phó đại dịch Covid-19 được xem là vấn đề quan trọng và cấp bách nhất, các vấn đề an ninh mạng và an ninh hàng hải, phát triển cơ sở hạ tầng, hành động vì khí hậu và khắc phục hậu quả thiên tai cũng là trọng tâm thảo luận. Mỹ khẳng định, hợp tác của Bộ tứ giúp tạo một cơ chế vững chắc để phân phối vắc-xin phòng Covid-19 trên toàn thế giới, tăng cường khả năng răn đe đối với mọi hành động "hiếu thắng và ép buộc" trong khu vực.

Một trong những trọng tâm các cuộc thảo luận là vấn đề bảo đảm an ninh khu vực. Nhóm đã nhất trí tăng cường hợp tác về chống khủng bố trên không gian mạng, gồm cả tấn công bằng mã độc tống tiền. Các biện pháp nhằm ứng phó nguy cơ xảy ra thảm họa trong khu vực đã được thông qua và các bên nhất trí hỗ trợ nỗ lực chống đánh bắt thủy hải sản bất hợp pháp. Bộ tứ cũng nhất trí ưu tiên tăng cường hỗ trợ an ninh hàng hải cho các đối tác tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nâng cao nhận thức về lĩnh vực hàng hải, cũng như khả năng phát triển các nguồn tài nguyên biển nhằm bảo đảm tự do hàng hải, hàng không.

Bộ tứ cam kết hợp tác chặt chẽ hơn với các quốc gia Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương trong bảo tồn các nguồn tài nguyên ngoài khơi, đồng thời khẳng định luật pháp quốc tế, hòa bình và an ninh trong lĩnh vực hàng hải là nền tảng cho sự phát triển và thịnh vượng của cả khu vực. Để tăng cường hiệu quả và khả năng đối phó các thách thức an ninh ở khu vực, Bộ tứ khẳng định tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực và hỗ trợ kỹ thuật, hỗ trợ các đối tác trong việc phát triển các nguồn tài nguyên ngoài khơi, phù hợp Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, bảo đảm tự do hàng hải và hàng không, thúc đẩy an toàn và an ninh của các tuyến thông tin liên lạc trên biển.

Trong khuôn khổ kỳ họp, các thành viên cũng tận dụng bầu không khí thuận lợi của không gian thảo luận Bộ tứ để tăng cường các mối quan hệ song phương theo hướng đôi bên cùng có lợi. Nhật Bản và Mỹ đã nhất trí duy trì liên lạc chặt chẽ, nỗ lực thúc đẩy mối quan hệ Nhật-Mỹ phát triển. Hai bên khẳng định sự cần thiết của việc tăng cường khả năng ứng phó của liên minh Nhật-Mỹ, làm sâu sắc hơn hợp tác với các đối tác như Australia, Ấn Độ, ASEAN và châu Âu. Trao đổi quan điểm về các chính sách xây dựng đất nước của mỗi nước, hai bên cũng nhấn mạnh vai trò của cơ chế Ủy ban tham vấn chính sách kinh tế Nhật-Mỹ (phiên bản đối thoại 2+2 giữa các Bộ trưởng Ngoại giao và Kinh tế hai nước) để mở rộng hợp tác kinh tế song phương.

Trong khi đó, Nhật Bản và Australia nhất trí làm việc tích cực để sửa đổi tuyên bố chung năm 2007 về hợp tác an ninh giữa hai nước. Theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, hai bên đã tái khẳng định nỗ lực nhằm hoàn thành các thủ tục trong nước cần thiết để thực hiện Thỏa thuận tiếp cận đối ứng (RAA), được ký kết tại cuộc họp trực tuyến giữa các nhà lãnh đạo hai nước hồi tháng 1, nhằm tạo điều kiện cho các cuộc tập trận chung và tăng cường hợp tác an ninh giữa Tokyo và Canberra. Ấn Độ và Mỹ cũng khẳng định mối quan hệ song phương bền chặt và nhất trí tiếp tục phát triển quan hệ trong quỹ đạo tích cực hiện nay.

Hàng loạt mối quan tâm chung đã được các Bộ trưởng Ngoại giao nhóm Bộ tứ thảo luận trong khuôn khổ hội nghị lần này. Các bên đều thể hiện cam kết vững chắc về tăng cường hợp tác vì một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương an ninh và thịnh vượng.

Có thể bạn quan tâm

Những người di cư tại một Trung tâm tiếp nhận người di cư trên đảo Lampedusa, hòn đảo cực nam của Italia. (Ảnh: Xinhua)

“Đê chắn sóng” di cư

Kiểm soát dòng người di cư từ lâu đã là chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trên chính trường và luôn giữ vị trí quan trọng trong các chiến dịch tranh cử tại châu Âu. 

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hạ nhiệt cơn sốt dầu mỏ

Xung đột leo thang ở Trung Đông đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng, giá dầu tăng không ngừng còn nguồn cung bị co hẹp. Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia gấp rút xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt cơn sốt “vàng đen”.

(Ảnh minh họa: Xinhua)

Cánh cửa khó mở

Thượng viện Mỹ lại vừa tiến hành bỏ phiếu về dự luật ngân sách cho Bộ An ninh nội địa (DHS), nhưng kết quả cũng chẳng khác những lần trước. Sự phản đối của phe Dân chủ tại Thượng viện khiến đảng Cộng hòa khó lòng mở cánh cửa ngân sách để giúp DHS nối lại hoạt động sau ba tuần tê liệt vì cạn kiệt ngân khố.

Hiện trường một vụ tấn công nhà tù ở Abuja, Nigeria. (Ảnh: Xinhua)

ECOWAS và nhiệm vụ không dễ hoàn tất trong triển khai lực lượng dự bị khu vực

Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) vừa nhất trí huy động lực lượng dự bị khu vực, với kế hoạch triển khai đợt đầu khoảng 2.000 binh sĩ trong năm 2026. Quyết định không mấy dễ dàng và cũng khá tốn kém của ECOWAS được kỳ vọng sẽ giúp ngăn ngừa làn sóng bạo lực và xung đột lan rộng ở Lục địa đen.

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.