Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Tràm Chim

Sau một thời gian dài vắng bóng, sếu đầu đỏ - loài chim quý hiếm đứng trước nguy cơ tuyệt chủng - đã chính thức quay trở lại Vườn quốc gia Tràm Chim (huyện Tam Nông, Đồng Tháp) để được nuôi dưỡng và phục hồi.

Sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim. (Ảnh tư liệu Vườn quốc gia Tràm Chim)
Sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim. (Ảnh tư liệu Vườn quốc gia Tràm Chim)

Đây là dấu hiệu đáng mừng cho công tác bảo tồn động vật hoang dã và là kết quả của những nỗ lực không ngừng nghỉ trong việc bảo vệ môi trường sống tự nhiên cho loài chim biểu tượng này.

SẾU ĐẦU ĐỎ TRỞ LẠI TRÀM CHIM

Sếu đầu đỏ là loài chim đặc hữu, từng được coi là niềm tự hào của vùng Đồng Tháp Mười. Trước đây, Vườn quốc gia Tràm Chim, với diện tích rộng 7.313 ha, là hệ sinh thái đất ngập nước còn sót lại của Đồng Tháp Mười xưa. Năm 2012, Vườn quốc gia Tràm Chim được công nhận là khu Ramsar thứ 4 của Việt Nam và thứ 2.000 của thế giới. Vườn là điểm đến quan trọng trong hành trình di cư của sếu đầu đỏ. Tuy nhiên, kể từ năm 2001, số lượng sếu quay lại Tràm Chim đã giảm dần, và những dấu hiệu tích cực chỉ xuất hiện trở lại vào năm 2017, nhưng sếu chỉ dừng lại tạm thời. Năm 2020, sếu không về Tràm Chim. Đến năm 2021, ba cá thể sếu đầu đỏ di cư trở về, nhưng rồi vắng bóng suốt hai năm sau đó.

Do tác động của biến đổi khí hậu, sự thay đổi chế độ thủy văn và các tác động từ nhiều nguyên nhân, hệ sinh thái Tràm Chim bị thay đổi, có nhiều loài động vật, thực vật bị suy thoái, trong đó có quần xã năng kim (thức ăn ưa thích của sếu đầu đỏ) bị thu hẹp dần, thành phần loài thủy sản cũng bị suy giảm về số lượng, ảnh hưởng đến nguồn thức ăn và môi trường sinh sống của sếu đầu đỏ. Ngoài ra, việc canh tác nông nghiệp quá mức hiện nay cũng phần nào làm thu hẹp môi trường sinh sống của sếu đầu đỏ, dẫn đến quần thể sếu về Tràm Chim ngày càng ít dần.

Mới đây, vào tháng 4/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã tiếp nhận sáu cá thể sếu đầu đỏ đầu tiên từ Thái Lan để đưa về chăm sóc, nuôi dưỡng tại Vườn quốc gia Tràm Chim. Hoạt động này được thực hiện trong khuôn khổ Đề án “Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022-2032”.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Huỳnh Minh Tuấn cho biết: “Việc nghiên cứu, hợp tác chuyển giao, nuôi dưỡng và bảo tồn sếu đầu đỏ là yêu cầu cấp bách. Đồng Tháp tiếp nhận sếu là bước ngoặt quan trọng trong hành trình phục hồi loài sếu đầu đỏ tại Tràm Chim. Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai các chương trình bảo tồn và nghiên cứu để tạo ra môi trường sống ổn định cho sếu, đồng thời phát triển một thế hệ sếu khỏe mạnh”.

MỞ RA HƯỚNG PHÁT TRIỂN MỚI

Sau một thời gian thực hiện Đề án Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim, tín hiệu đáng mừng là tháng 3/2024, có bốn cá thể sếu đầu đỏ di cư trở về. Vào cuối năm 2024, nhiều người dân, bảo vệ Vườn quốc gia Tràm Chim vui mừng khi thấy bảy cá thể sếu quay trở lại, là chỉ báo cho thấy môi trường tự nhiên của Vườn quốc gia Tràm Chim đã dần được phục hồi. Qua đây cho thấy, với mục tiêu đưa đàn sếu trở lại, đề án này không chỉ tập trung vào việc bảo tồn loài sếu mà còn hướng đến phục hồi hệ sinh thái Đồng Tháp Mười, một trong những hệ sinh thái đất ngập nước quan trọng của Việt Nam.

Đặc biệt, đề án này còn chú trọng vào việc phát triển kinh tế bền vững, nâng cao đời sống người dân địa phương thông qua các mô hình nông nghiệp sinh thái và du lịch sinh thái. Thạc sĩ Nguyễn Hoài Bảo, giảng viên Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, để bảo tồn sếu đầu đỏ thành công, cần phải phục hồi môi trường sống không chỉ trong Vườn quốc gia mà còn ở các khu vực lân cận, đồng thời khuyến khích người dân địa phương tham gia vào quá trình bảo vệ thiên nhiên. “Để sếu trở về, tất cả phải cùng bắt tay vào phục hồi môi trường sống chung quanh Vườn quốc gia Tràm Chim, phục hồi trong vùng lõi, phục hồi hệ sinh thái nông nghiệp. Không chỉ trong một vài năm, công cuộc phục hồi môi trường sống cho sếu phải là câu chuyện dài hơi”- Thạc sĩ Nguyễn Hoài Bảo khẳng định.

Sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, tổ chức quốc tế và cộng đồng là yếu tố quan trọng trong thành công của đề án. Công tác điều tiết nước tại Vườn quốc gia Tràm Chim được thực hiện dựa trên các phương pháp khoa học, giúp tái tạo hệ sinh thái ngập nước và nâng cao chất lượng nước, từ đó bảo vệ các loài thủy sinh vật - nguồn thức ăn chủ yếu của sếu đầu đỏ. Một yếu tố quan trọng không thể thiếu trong bảo tồn sếu đầu đỏ là sự thay đổi nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là những người dân sống ở vùng đệm của Vườn quốc gia Tràm Chim. Thông qua các chương trình tuyên truyền và nâng cao nhận thức, người dân đã chuyển sang các phương thức canh tác bền vững, bảo vệ môi trường và hạn chế việc sử dụng hóa chất nông nghiệp.

Sếu đầu đỏ trở lại Tràm Chim không chỉ giúp bảo vệ loài chim quý hiếm mà còn mở ra những cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho địa phương. Đề án này dự kiến sẽ phát triển các mô hình du lịch sinh thái, nông nghiệp sinh thái và nghiên cứu khoa học. Vườn quốc gia Tràm Chim sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách, những người muốn tham gia vào các hoạt động bảo tồn và khám phá thiên nhiên hoang dã. Đây sẽ là nơi giáo dục cộng đồng và du khách về tầm quan trọng của việc bảo vệ thiên nhiên và sinh thái.

Bảo tồn sếu đầu đỏ không thể thiếu sự hợp tác quốc tế. Các tổ chức quốc tế và chuyên gia, đặc biệt là từ Thái Lan đã đóng góp quan trọng vào mạng lưới bảo tồn rộng lớn cho loài chim này. Tiến sĩ Jade Donavanik, Chủ tịch Hội đồng Tổ chức Công viên động vật học Thái Lan, chia sẻ: “Việc bảo tồn sếu đầu đỏ tại Việt Nam là một phần trong chiến lược bảo vệ loài chim này ở Đông Nam Á. Chúng tôi rất vui mừng với những kết quả đạt được tại Tràm Chim”.

Cộng đồng địa phương cũng đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ thiên nhiên. Các chương trình tuyên truyền, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của loài sếu đầu đỏ và môi trường sống của chúng đã được triển khai rộng rãi. Những người dân sống quanh Vườn quốc gia Tràm Chim đã tham gia tích cực vào công tác bảo vệ thiên nhiên và bảo tồn, phát triển sếu đầu đỏ.

Đồng chí Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp cho biết: Sự kiện tiếp nhận 6 cá thể sếu đầu đỏ đầu tiên về Vườn quốc gia Tràm Chim đã mở ra hướng tiếp tục thực hiện những mục tiêu đã có trong đề án bảo tồn sếu đầu đỏ. Đồng thời, qua sự kiện, tiếp tục mở ra thêm nhiều hướng mới trong hoạt động này. Không chỉ nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo tồn theo hướng tái thả tự nhiên, mà tỉnh sẽ hướng tới một chương trình nghiên cứu về sếu đầu đỏ dài hơi hơn, khoa học và kỹ lưỡng hơn từ khâu chăm sóc, nhân giống, bảo tồn, tái thả và kể cả hình thành hệ sinh thái sinh sống ổn định, bền vững cho sếu đầu đỏ.

Có thể bạn quan tâm

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.