Cùng với đó, nguồn nước về các hồ thủy điện có xu hướng giảm, trong khi thị trường nhiên liệu thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường.
Trước tình hình nêu trên, ngành điện đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ điều hành hệ thống đến chuẩn bị nguồn điện nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định cho phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân.
Chủ động phương án điều hành
Những tháng đầu năm 2026, hệ thống điện quốc gia ghi nhận mức tăng trưởng phụ tải tương đối cao. Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), trong hai tháng đầu năm, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống ước đạt 48,3 tỷ kW giờ, tăng 7,1% so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng điện trung bình ngày đạt khoảng 818 triệu kW giờ. Đến ngày 28/2/2026, công suất cực đại của hệ thống điện đã đạt 48.645MW, tăng 7,01% so với cùng kỳ năm trước. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục gia tăng, công tác bảo đảm cung ứng điện được các cơ quan quản lý và doanh nghiệp ngành điện xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm mùa khô.
Tại Chỉ thị số 04/CT-BCT, Bộ Công thương yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiếp tục phát huy vai trò chủ đạo trong hệ thống điện quốc gia, phối hợp chặt chẽ với NSMO triển khai hiệu quả các nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện theo Chỉ thị số 01/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, EVN được yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án nguồn điện và lưới điện quan trọng; đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, cung ứng thiết bị và thi công xây dựng nhằm đưa các dự án vào vận hành đúng hoặc sớm hơn tiến độ.
Cùng với việc phát triển nguồn và lưới điện, các đơn vị điện lực cần chủ động xây dựng phương án ứng phó với những tình huống cực đoan của hệ thống điện, nhất là trong trường hợp thiếu công suất đỉnh trong cao điểm mùa khô. Đồng thời, làm việc với các khách hàng sử dụng điện lớn để xây dựng phương án điều chỉnh, dịch chuyển phụ tải nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện.
Bên cạnh đó, Bộ Công thương yêu cầu ngành điện tăng cường quản lý nhu cầu điện năng, đẩy mạnh các chương trình tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng hiệu quả; đánh giá tác động của sự phát triển các nguồn điện phân tán như điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đối với NSMO, đơn vị được yêu cầu xây dựng phương thức vận hành hệ thống điện hợp lý, bảo đảm vận hành an toàn, liên tục và có dự phòng. Theo ông Nguyễn Đức Ninh, Tổng Giám đốc NSMO, trong bối cảnh nguồn nước về các hồ thủy điện đầu năm tương đối thuận lợi, đơn vị đã phối hợp các nhà máy thủy điện triển khai phương án huy động tiết kiệm, ưu tiên tích giữ nước tối đa đến hết tháng 3 nhằm chuẩn bị nguồn dự phòng cho cao điểm mùa khô.
Riêng trong đợt xả nước phục vụ gieo cấy vụ đông xuân tại khu vực trung du và Đồng bằng Bắc Bộ, lượng nước tiết kiệm được từ các hồ Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên Quang đạt khoảng 738 triệu mét khối, tương đương gần 200 triệu kW giờ điện. Việc sử dụng hiệu quả nguồn nước không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn hỗ trợ ổn định nguồn điện trong giai đoạn phụ tải tăng cao.
Chủ động chuẩn bị nguồn điện
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công thương và EVN, các đơn vị phát điện trong toàn hệ thống đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm khả năng huy động nguồn điện trong mùa khô năm 2026. Các giải pháp được triển khai đồng bộ từ chuẩn bị nhiên liệu cho nhiệt điện, rà soát phương án vận hành hồ chứa thủy điện đến tăng cường kiểm tra thiết bị.
Nhiều nhà máy nhiệt điện lớn trong hệ thống đã chủ động triển khai các giải pháp kỹ thuật, chuẩn bị nhiên liệu và nâng cao độ tin cậy thiết bị để sẵn sàng đáp ứng phương thức huy động của hệ thống điện quốc gia. Trong khối các nhà máy nhiệt điện than, Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng hiện quản lý và vận hành hai nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng 1 và 2 với tổng công suất 1.200MW. Nhiều năm qua, đơn vị luôn hoàn thành và có năm vượt sản lượng điện được giao, đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện quốc gia. Từ khi đi vào vận hành năm 2009 đến nay, các nhà máy của Công ty Nhiệt điện Hải Phòng đã phát lên lưới hơn 93,92 tỷ kW giờ điện, góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
Ông Trần Xuân Trường, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng cho biết, để sẵn sàng cho cao điểm mùa khô năm 2026, công ty đã chủ động triển khai công tác sửa chữa, bảo dưỡng các tổ máy từ cuối năm 2025; mỗi tổ máy được tách ra tiểu tu khoảng 10 ngày và đến nay đã hoàn thành.
Song song với đó, đơn vị phát động phong trào thi đua “vận hành an toàn-ổn định-hiệu quả”, siết chặt kỷ luật kỹ thuật và chuẩn bị đầy đủ nhiên liệu phục vụ sản xuất. Hiện lượng than dự trữ phục vụ phát điện mùa khô đạt khoảng 1,314 triệu tấn.
Bên cạnh các nhà máy nhiệt điện, các đơn vị thủy điện cũng chủ động tích nước, rà soát thiết bị và xây dựng phương án vận hành linh hoạt nhằm tận dụng hiệu quả nguồn nước, góp phần bổ sung nguồn điện cho hệ thống trong giai đoạn cao điểm mùa khô.
Theo kế hoạch sản xuất năm 2026, Công ty Thủy điện Quảng Trị được giao sản xuất 275 triệu kW giờ điện. Ngay từ cuối năm 2025, đơn vị đã chủ động tích nước hồ chứa lên xấp xỉ mực nước dâng bình thường, đồng thời rà soát phương án vận hành hồ chứa, phương án phòng chống thiên tai và các kịch bản xử lý sự cố. Ông Nguyễn Thanh Hùng, Giám đốc công ty cho biết, đơn vị đã chuẩn bị đầy đủ các phương án vận hành, nguồn lực và vật tư dự phòng nhằm bảo đảm các tổ máy luôn sẵn sàng phát điện an toàn, ổn định; đồng thời thực hiện tốt nhiệm vụ cấp nước phục vụ nhu cầu dân sinh và sản xuất.
Với sự chuẩn bị đồng bộ từ công tác điều hành hệ thống đến vận hành tại các nhà máy điện, ngành điện đang nỗ lực bảo đảm hệ thống điện quốc gia vận hành an toàn, ổn định trong mùa khô năm 2026, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân; góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
