Từ việc hoàn thiện chính sách, đầu tư hệ thống trường nghề đến sự thay đổi trong nhận thức của người học, giáo dục nghề nghiệp từng bước đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, góp phần tạo nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển kinh tế-xã hội của vùng.
Nền tảng chính sách và nhu cầu thị trường
Trên những cao nguyên bazan trải dài của Tây Nguyên, nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ lực. Tuy nhiên, cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhu cầu về nguồn nhân lực kỹ thuật trong các lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, dịch vụ và du lịch ngày càng gia tăng.
Theo một số nghiên cứu về thị trường lao động, tỷ lệ lao động qua đào tạo tại khu vực Tây Nguyên hiện đạt khoảng 37%, trong đó lao động được đào tạo nghề chiếm khoảng 30%. So với nhiều vùng kinh tế khác, con số này vẫn còn khiêm tốn, cho thấy dư địa phát triển giáo dục nghề nghiệp của vùng còn rất lớn.
Trong bối cảnh đó, nhiều chính sách thúc đẩy giáo dục nghề nghiệp đã được triển khai, đặc biệt là chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Các chính sách này góp phần mở rộng cơ hội học nghề cho người lao động, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Cùng với chính sách, sự phát triển của thị trường lao động cũng tạo động lực mạnh mẽ cho đào tạo nghề. Khi các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, du lịch sinh thái hay năng lượng tái tạo mở rộng sản xuất, nhu cầu tuyển dụng lao động có tay nghề ngày càng tăng.
TS Đặng Văn Lái, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kỹ thuật Đắk Lắk, cho biết: “Những năm gần đây, chương trình đào tạo nghề được điều chỉnh theo hướng sát với nhu cầu của doanh nghiệp. Nhà trường tăng thời lượng thực hành, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội thực tập ngay trong quá trình học. Nhờ đó, nhiều em có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp”. Thống kê của nhà trường cho thấy, khoảng 80% số học sinh, sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp, trong đó nhiều em được doanh nghiệp tuyển dụng ngay từ khi còn đang học thông qua các chương trình thực tập và liên kết đào tạo.
Theo ông Lái, nhận thức của xã hội về học nghề cũng đang thay đổi tích cực. Nếu trước đây phần lớn học sinh sau THPT chỉ hướng tới đại học, thì hiện nay ngày càng nhiều em lựa chọn học nghề để sớm tham gia thị trường lao động.
Trong một xưởng thực hành tại Trường cao đẳng Kỹ thuật Đắk Lắk, Y Khoa Êban, 20 tuổi, người dân tộc Ê Đê ở huyện Krông Pắc, đang chăm chú thực hành sửa chữa động cơ ô-tô. Xuất thân từ gia đình làm nông nghiệp, Khoa quyết định chọn con đường học nghề với mong muốn sớm có việc làm ổn định. “Em chọn học nghề vì được thực hành nhiều. Sau khi ra trường, em muốn làm việc tại các gara ô-tô gần nhà. Nhiều anh chị khóa trước của em đã có việc làm khá tốt”, Khoa chia sẻ.
Nhiều học viên sau khi học nghề còn quay trở về địa phương phát triển sản xuất, góp phần nâng cao thu nhập cho gia đình.
Anh Y H’Briu Niê, người dân tộc Ê Đê ở huyện Cư M’gar (Đắk Lắk), từng tham gia một khóa đào tạo nghề về kỹ thuật chăm sóc cà-phê bền vững do địa phương tổ chức. Sau khóa học, anh mạnh dạn áp dụng những kiến thức được học vào sản xuất. “Tôi được hướng dẫn cách chăm sóc cà-phê theo quy trình khoa học, từ bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh. Nhờ vậy, vườn cà-phê cho năng suất cao hơn, chi phí sản xuất cũng giảm”, anh Y H’Briu cho biết.
Hướng tới nguồn nhân lực chất lượng
Đào tạo nghề đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của vùng. Ông Trần Đức Lợi, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng, cho rằng giáo dục nghề nghiệp cần tiếp tục gắn chặt với định hướng phát triển kinh tế của địa phương. “Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã để xây dựng chương trình đào tạo sát thực tiễn. Khi đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động, người học sẽ dễ tìm việc hơn, đồng thời doanh nghiệp cũng có nguồn nhân lực phù hợp,” ông Lợi cho biết.
Theo ông Lợi, trong bối cảnh Tây Nguyên đang thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến và du lịch sinh thái, nhu cầu nhân lực kỹ thuật sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới. Điều này đòi hỏi hệ thống đào tạo nghề phải tiếp tục đổi mới cả về chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy cũng như tăng cường đầu tư cơ sở vật chất.
Những chuyển biến trong công tác đào tạo nghề đang mở ra triển vọng tích cực cho nguồn nhân lực Tây Nguyên. Với sự đầu tư của Nhà nước, sự tham gia của doanh nghiệp và sự thay đổi trong nhận thức của xã hội, giáo dục nghề nghiệp đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội của vùng.
Toàn vùng Tây Nguyên hiện có khoảng 107 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bao gồm các trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm giáo dục nghề nghiệp. Tại nhiều địa phương, các cơ sở này đã được đầu tư nâng cấp phòng học, xưởng thực hành và trang thiết bị đào tạo, từng bước nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cho vùng.
Tiêu điểm: Đào tạo nghề ở Tây Nguyên
