Nhiều nguồn tin liên quan Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen cho biết, LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ đang tập trung nỗ lực để tìm kiếm cơ hội đàm phán với Nga về tiếp tục thực hiện thỏa thuận, vốn hết hiệu lực từ ngày 17/7 vừa qua nhưng Moscow từ chối gia hạn. Hãng tin Nga Sputnik dẫn nguồn tin ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ tiết lộ rằng, các bên đang nghiên cứu khả năng tổ chức cuộc gặp với phái đoàn Nga tại thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ. Các cuộc tiếp xúc đang được thúc đẩy qua nhiều kênh và các bên trung gian tích cực chuẩn bị những đề xuất cụ thể để thảo luận với phía Nga.
Nguồn tin trên cũng cho biết, cuộc gặp được lên kế hoạch diễn ra tại Sochi của Nga giữa Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan với người đồng cấp Nga Vladimir Putin có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của thỏa thuận cho phép xuất khẩu ngũ cốc Ukraine qua Biển Đen. LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ kỳ vọng cuộc gặp mang tinh thần xây dựng, mở ra cơ hội nối lại thực hiện sáng kiến ngũ cốc.
Hôm đầu tuần, người phát ngôn đảng Công lý và Phát triển (AK) cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ Omer Celik xác nhận, Tổng thống Erdogan sẽ thăm Nga và thảo luận việc khôi phục thỏa thuận ngũ cốc. Phía Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng tại cuộc gặp ở Sochi, hai nhà lãnh đạo sẽ đạt bước tiến trong nỗ lực khôi phục thỏa thuận ngũ cốc, giúp ngăn chặn cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu.
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đưa tin, Tổng thống Erdogan sẽ gặp người đồng cấp Putin vào tuần tới, trước khi tới Ấn Độ dự Hội nghị cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20). Trong khi đó, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov thông báo giới chức Nga đang tích cực chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Erdogan. Song, Moscow chưa cho biết thời gian và địa điểm tổ chức sự kiện này.
Kế hoạch Tổng thống Erdogan thăm Nga tiếp nối chuỗi hoạt động ngoại giao con thoi được Thổ Nhĩ Kỳ ráo riết triển khai gần đây nhằm kêu gọi các bên trở lại thực hiện sáng kiến ngũ cốc. Tuần trước, Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã tới Kiev, gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Bộ trưởng Ngoại giao Dmytro Kuleba. Tuyên bố của phía Thổ Nhĩ Kỳ đáng chú ý tại các cuộc làm việc là khẳng định không có sự thay thế cho thỏa thuận ngũ cốc Biển Đen.
Cùng nỗ lực của Thổ Nhĩ Kỳ, LHQ cũng tăng cường vai trò trung gian, với kỳ vọng cuộc gặp sắp tới giữa các nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ và Nga sẽ tạo tiền đề thuận lợi cho các cuộc đàm phán tiếp theo với từng phái đoàn Nga và Ukraine. Liên minh châu Âu (EU) thúc giục các bên sớm nhất trí khôi phục thỏa thuận. Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) kiêm Ủy viên Thương mại của EU Valdis Dombrovskis kêu gọi Nga tiếp tục thực hiện cam kết.
Với vai trò trung gian của LHQ và Thổ Nhĩ Kỳ, Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen đạt được hồi tháng 7/2022, theo đó Nga và Ukraine ký riêng rẽ thỏa thuận về bảo đảm an toàn cho hoạt động xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine qua tuyến Biển Đen. Thỏa thuận đã được gia hạn ba lần trước khi hết hiệu lực ngày 17/7 vừa qua và Nga không nhất trí tiếp tục thực hiện.
Nga cho rằng thỏa thuận không được thực hiện một cách toàn diện. Trong khuôn khổ Sáng kiến, Nga và LHQ đã ký bản ghi nhớ về tạo thuận lợi cho việc đưa lương thực, phân bón của Nga ra thị trường thế giới. Tuy nhiên, trong khi Moscow tuân thủ các cam kết, thì các sản phẩm của Nga vẫn bị cản trở xuất khẩu do các lệnh trừng phạt của phương Tây. Điện Kremlin khẳng định, ngay khi các bên tuân thủ đầy đủ các cam kết, Nga sẽ lập tức trở lại thực hiện thỏa thuận.
