Nhưng ngay khi đi vào thực thi, nghịch lý xuất hiện. Tại nhiều cửa khẩu phía bắc, hàng trăm nghìn tấn nông sản và thực phẩm nhập khẩu phải dừng chờ kiểm tra theo quy định mới. Những lô hàng vốn có vòng đời ngắn, phụ thuộc thời gian, đứng trước nguy cơ hư hỏng chỉ vì… chờ đủ giấy tờ. Trong khi đó, năng lực kiểm nghiệm tại chỗ chưa kịp mở rộng, quy trình mới chưa có hướng dẫn chi tiết. Cuối cùng thì doanh nghiệp không biết phải chuẩn bị hồ sơ theo chuẩn nào.
Điều 151 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015, được sửa đổi bởi khoản 48, Điều 1, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020 quy định văn bản của cơ quan trung ương phải có ít nhất 45 ngày “đệm” trước khi có hiệu lực. Trên thực tế, khoảng đệm đã bị rút ngắn và nhiều bên không kịp trở tay.
Sự lệch pha giữa mục tiêu dài hạn và nhịp vận hành ngắn hạn của nền kinh tế xuất hiện. An toàn thực phẩm là câu chuyện của tiêu chuẩn và kỷ luật. Trong khi đó, thương mại, sản xuất và logistics lại chạy theo từng giờ, từng chuyến hàng. Khi hai nhịp này chưa được nối với nhau bằng một cơ chế chuyển tiếp đủ mềm, những ách tắc là điều khó tránh.
Càng siết để bảo vệ, càng dễ làm nghẽn dòng chảy nếu thiếu chuẩn bị tương xứng. Doanh nghiệp không phản đối quản lý chặt, họ chỉ lo ngại sự bất định. Người tiêu dùng muốn thực phẩm sạch, nhưng cũng không mong giá cả đội lên vì chi phí phát sinh từ thủ tục kéo dài. Một chuỗi những mâu thuẫn kéo dài.
Cơ quan thực thi đứng giữa sự giằng co của hai lực kéo, một bên là yêu cầu tuân thủ nghiêm pháp luật, một bên là “không để tắc hàng, đứt chuỗi cung ứng”. Không ít cán bộ buộc phải chọn giải pháp an toàn cho mình trước. Rủi ro pháp lý luôn treo lơ lửng và rất khó khắc phục.
Câu chuyện Nghị định 46 vì thế không chỉ là câu chuyện của an toàn thực phẩm. Nó là lát cắt của một bài toán lớn hơn, làm sao để chính sách theo kịp đời sống.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 08/CĐ-TTg ngày 3/2/2026 về việc tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức triển khai thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Trong khi chờ đợi những hiệu quả thấy được, chúng ta vẫn phải đối mặt với câu hỏi còn lại và rộng hơn nhiều. Liệu hệ thống của chúng ta đã đủ linh hoạt để những cái đúng không làm đời sống bị chậm lại? Nếu ở góc nhìn khác, trong hành trình phát triển, chúng ta chọn ưu tiên sự hoàn hảo trên giấy, hay khả năng vận hành trơn tru trong thực tế?
Đó không chỉ là câu chuyện của an toàn thực phẩm. Đó là câu chuyện của cách một quốc gia bước vào giai đoạn phát triển mới.
