Cắt giảm hàng loạt giấy phép con
Khoảng hai năm trở lại đây, Chính phủ đã đưa ra hàng loạt các chính sách nhằm gỡ bỏ những rào cản đang “ngáng chân” cộng đồng DN trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một trong số đó phải kể đến NQ 35 của Chính phủ với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho DN yên tâm sản xuất, khởi nghiệp. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành gấp rút xóa bỏ những điều kiện kinh doanh (ĐKKD), thủ tục hành chính (TTHC), giấy phép “con”. Trên thực tế, các bộ, ngành cũng đang rất nỗ lực vào cuộc với mục tiêu hiện thực hóa chủ trương của Chính phủ đến năm 2020, cả nước có 1 triệu DN.
Cụ thể, thời gian qua, hơn một nửa số TTHC, ĐKKD của ngành Tài chính, Công thương đã được cắt bỏ một cách mạnh mẽ. Mới đây nhất, Bộ Công thương đã tiến hành “cuộc cách mạng lần thứ 3”, cắt giảm 54 ĐKKD ở nhiều lĩnh vực ngành Công thương sau khi đã cắt bỏ 55% số TTHC, giấy phép “con” hồi cuối năm 2017. Tương tự, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã yêu cầu các đơn vị chức năng nghiên cứu, lập phương án, lộ trình cắt giảm ít nhất 50% số ĐKKD trình Chính phủ trước ngày 30-6-2018...
Trong bốn tháng đầu năm nay, cả nước có 41.295 DN đăng ký thành lập mới với tổng vốn đăng ký là 412.000 tỷ đồng, tăng 4,3% về số DN và tăng 11,5% về số vốn đăng ký so cùng kỳ năm 2017. Riêng tháng 4-2018, cả nước có 14.510 DN thành lập mới với số vốn đăng ký là 133.500 tỷ đồng, tăng 79,5% về số DN và tăng 64,5% về số vốn đăng ký so tháng trước.
Sợ chi phí, kiểm tra nên hộ cá thể ngại “lớn”
Tuy nhiên, thực tế lại không được như kỳ vọng. Dường như các HKDCT lại không mặn mà lắm với chủ trương này của nhà quản lý, nói cách khác đi, phần lớn các hộ cá thể không muốn phát triển, mở rộng quy mô. Số liệu thống kê cho thấy, tính đến cuối năm 2017, cả nước có gần năm triệu hộ sản xuất, kinh doanh, con số này gấp 10 lần số DN đang hoạt động, với tổng tài sản ước tính khoảng 655.000 tỷ đồng. Trong số đó, số HKDCT muốn lớn thành DN lại rất hãn hữu.
Một khảo sát của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế T.Ư (CIEM) chỉ ra rằng, chỉ có khoảng 8,7% số HKDCT có vốn từ 1 - 5 tỷ đồng nghĩ tới việc chuyển đổi thành DN. Tỷ lệ HKDCT có hơn 10 lao động muốn trở thành DN chỉ khoảng 5,63%. Đâu là lý do của thực trạng này?
Trả lời câu hỏi này, nhiều HKDCT thẳng thắn, họ ngại chuyển sang mô hình DN vì phải thay đổi chế độ kế toán từ thuế khoán lên tự khai, tự nộp, tự in và sử dụng hóa đơn. Bên cạnh đó, cách thức quản lý sổ sách thay đổi đòi hỏi HKDCT phải thuê nhân lực, xây dựng hệ thống quản trị... làm gia tăng chi phí.
Theo ông Lê Văn Quân, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ DN nhỏ và vừa TP Hà Nội, nhiều HKDCT không muốn lớn lên là bởi tâm lý ngại thay đổi, họ cảm thấy nếu phát triển thành DN cũng không có nhiều lợi ích hơn, do đó không quan tâm. Ngoài ra, các HKDCT cũng e ngại sẽ phải mất thêm chi phí cho kế toán, thuế, phát sinh thêm nhiều thủ tục… khi lớn thành DN.
Còn theo ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN nhỏ và vừa TP Hà Nội, sở dĩ các HKDCT cứ muốn “nhỏ bé” mãi là bởi, kinh doanh nhỏ họ có thể che giấu được doanh số, doanh thu. Nguyên nhân nữa còn là, nếu vươn lên thành công ty TNHH, công ty CP thì thương hiệu có thể phải thay đổi. Nếu đối chiếu với 63 tỉnh/thành phố mà thương hiệu của HKDCT đó bị trùng với công ty thành lập trước đó thì không được sử dụng. Ngoài ra, còn có một lý do sâu xa hơn khiến nhiều chủ HKDCT không mặn mà với việc chuyển đổi là khi trở thành DN, theo giới chuyên gia kinh tế, đó là khi trưởng thành, phát triển thành DN, áp lực thanh tra, kiểm tra sẽ càng nhiều, rủi ro càng lớn.
Ông Lê Văn Quân cho rằng, nhằm khuyến khích, thúc đẩy các HKDCT đăng ký phát triển thành DN, tháng 7-2018 tới đây, thành phố sẽ xin ý kiến của HĐND về đề án hỗ trợ khởi nghiệp. Đề án này sẽ giúp cá nhân, HKDCT nhỏ lẻ chuyển đổi lên DN. Trung tâm sẽ là nơi tiếp nhận yêu cầu chuyển lên DN từ HKDCT, đi cùng với đó là tư vấn về mặt pháp lý, tài chính…
