Lãng phí tài nguyên trên tuyến BRT Hà Nội

Đã 10 năm, tính từ khi tuyến xe bus nhanh (BRT) đầu tiên được triển khai tại Hà Nội, mang theo bao sự kỳ vọng cho một loại hình dịch vụ công cộng được cho là hiện đại lần đầu tiên được áp dụng ở Thủ đô, để rồi chỉ có thể triển khai được tuyến duy nhất trong số 8 tuyến đã được quy hoạch.

Sau 10 năm ấy, đã có nhiều đánh giá, rút kinh nghiệm từ việc quy hoạch, tiến hành nghiên cứu khả thi và cả triển khai loại hình dịch vụ vốn vẫn được coi là giải pháp giao thông cần thiết cho sự liên kết giao thông giữa đô thị trung tâm và các vùng đô thị vệ tinh.

Dự án bus nhanh BRT Kim Mã - Yên Nghĩa tại Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 1.100 tỷ đồng. Tuyến đường dài 14,7 km, 21 nhà chờ, 10 cầu vượt đi bộ, trung tâm điều khiển và phương tiện.

Theo đánh giá, tuyến BRT là tuyến xe bus văn minh, hiện đại. Nhưng mỗi ngày qua trong suốt chục năm trời, vô vàn phương tiện vẫn phải chen chúc nhau trên phần đường còn lại để ưu tiên một làn cho xe bus BRT. Vào giờ cao điểm, hầu hết các loại xe tham gia giao thông nhỏ (trừ ô-tô vì sẽ bị phạt rất nặng) đều chen nhau trên diện tích đường vốn được thiết kế dành riêng cho xe BRT. Tuyến đường được thiết kế cho loại xe này đã nhiều lần được các cơ quan nghiên cứu, những cơ quan có trách nhiệm chỉ ra là nó quá chật chội và không đạt mục tiêu ban đầu. Đó thật sự là điều bất cập. Cho tới nay, điều bất cập này chưa được giải quyết.

Thêm nữa, thời gian cho xe bus nhanh hoạt động trên tuyến đường ưu tiên đó kéo dài từ 5 giờ sáng cho tới 22 giờ hằng ngày cho 55 chiếc xe bus vận hành. Thời gian mỗi chiếc xe lưu thông cách nhau 5 phút/chuyến trong giờ cao điểm và 15 phút/chuyến trong giờ thấp điểm. Tuy nhiên, nhiều lúc trên cùng 1 bến đỗ xe BRT có khi có tới 3-4 chiếc xe dồn vào nhau do ùn ứ bởi các phương tiện tham gia giao thông khác lấn đường hoặc do xung đột giao thông giữa các ngã tư, điểm nghẽn.

Hà Nội đã tính tới phương án thay thế xe bus nhanh bằng hệ thống đường sắt đô thị (phương án này đã được đại diện Hà Nội cho biết từ năm 2024). Tuy nhiên, tới thời điểm này vẫn chưa thấy các động thái triển khai cụ thể từ cơ quan chức năng.

Phương án có lẽ vẫn nằm ở thì tương lai. Trong khi làn đường được dành riêng cho xe bus vẫn chiếm diện tích giao thông của các phương tiện khác. Ngay cả trong khi mà xe bus nhanh không hoạt động (khoảng thời gian từ 22 giờ cho tới 5 giờ sáng), các phương tiện khác vẫn cứ tiếp tục bị hạn chế đi vào tuyến đường này dù là chẳng ảnh hưởng đến ai. Bạn muốn đi vào ư? Hãy chuẩn bị phương án tài chính để nộp phạt vì vi phạm giao thông. Mặc dù việc đi vào trong thời điểm ấy chẳng hề gây ảnh hưởng tới chủ thể của tuyến đường là những chiếc xe bus nhanh vì nó đang là thời gian tạm dừng hoạt động.

Bỏ không hơn 14 km đường xuyên tâm trong quãng thời gian 7 giờ đồng hồ vào ban đêm suy cho cùng vẫn là một sự lãng phí tài nguyên. Song có ai quan tâm tới điều đó không thì chưa rõ. Hoặc giả, người ta có thể tự giải thích rằng, cấm cũng chẳng sao vì cái giờ thấp điểm ấy, chỉ có mấy người có việc gì đó thật là quan trọng mới ra đường. Mà con số đó thì có vẻ chỉ là số ít?!