Theo số liệu từ Bộ Công thương, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và UAE đạt 6,5 tỷ USD năm 2024, tăng 38% so năm trước, trong đó xuất khẩu từ Việt Nam chiếm ưu thế với các mặt hàng nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến. Dự báo con số này có thể vượt 8 tỷ USD trong thời gian tới nhờ việc thực thi Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (CEPA), cam kết xóa bỏ thuế quan cho 99% hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, doanh nghiệp cần chú trọng chứng nhận Halal và thích ứng với tiêu chuẩn nghiêm ngặt của thị trường này.
Ông Trương Xuân Trung, Bí thư thứ nhất phụ trách Thương vụ - Đại sứ quán Việt Nam tại UAE nhấn mạnh, UAE là quốc gia hàng đầu thế giới với ngành công nghiệp thực phẩm ước tính hàng chục tỷ USD dành cho tiêu thụ nội địa và tái xuất. Ông Trung nhấn mạnh: “Việt Nam có vị trí địa lý chiến lược gần các thị trường tiêu thụ sản phẩm Halal lớn, cùng thế mạnh về nông nghiệp, thực phẩm, du lịch và dịch vụ”. Ông cũng lưu ý rằng, UAE phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu, với dân số tăng và thu nhập bình quân đầu người cao là yếu tố thúc đẩy nhu cầu Halal.
Hiệp định CEPA được xem là mở “cửa sổ vàng” để xuất khẩu tăng tốc hơn nữa, là tiền đề thuận lợi để Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu những mặt hàng thế mạnh sang UAE và tiếp đó là các nước trong khu vực Trung Đông, Tây Á và châu Phi. Để thâm nhập thị trường tiềm năng này, ông Trung đề xuất: “Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống pháp lý về Halal, bao gồm việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia và quy trình chứng nhận phù hợp với yêu cầu quốc tế, đồng thời tăng cường hợp tác với UAE về chứng nhận Halal theo tiêu chuẩn địa phương”.
Tiêu chuẩn Halal là một hệ thống các quy tắc và quy định nghiêm ngặt về quá trình sản xuất ra một sản phẩm phù hợp với luật Hồi giáo. Những tiêu chuẩn đó bảo đảm từ vùng trồng cho đến nhà máy, nguyên liệu, phụ gia, hóa chất sản xuất sản phẩm cũng cần chứng minh là Halal; cấm tuyệt đối một số nguyên liệu như thịt heo, rượu...
Ông Hoàng Mạnh Tuấn, Trưởng Phòng Hợp tác Kinh tế - Đại sứ quán UAE tại Việt Nam cho rằng, UAE đang tích cực tìm kiếm đối tác từ Việt Nam để phát triển thị trường thực phẩm Halal. Ông nhấn mạnh: “UAE mong muốn đẩy mạnh hợp tác, hỗ trợ Việt Nam phát triển ngành Halal, đặc biệt trong sản xuất và xuất khẩu sản phẩm đạt chuẩn”. Theo ông Tuấn, các mặt hàng như thủy sản, hạt điều và rau quả từ Việt Nam rất phù hợp với thị trường UAE, nơi 90% thực phẩm phải nhập khẩu. Ông nhận định, CEPA sẽ giúp giảm chi phí logistic và thuế quan, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt mở rộng thị phần, nhưng cần ưu tiên đào tạo nhân lực am hiểu văn hóa và tiêu chuẩn Halal để tránh rào cản phi thuế quan. Việc nắm bắt đặc thù văn hóa, tôn giáo và quy định Halal là yếu tố bắt buộc nếu muốn tạo dựng uy tín lâu dài khi tham gia thị trường.
Đánh giá cao tiềm năng nguồn nguyên liệu thô dồi dào của Việt Nam, ông Naser Almarzooqi, Giám đốc Phát triển Kinh doanh - Tập đoàn National Holding UAE cho biết: “UAE coi Việt Nam là đối tác chiến lược trong chuỗi cung ứng Halal, với các sản phẩm như cà-phê, gạo và thủy sản có thể chiếm lĩnh thị phần lớn nếu đạt chứng nhận Halal quốc tế”. Ông Almarzooqi nhấn mạnh rằng, thị trường UAE không chỉ tiêu thụ nội địa mà còn là cửa ngõ tái xuất sang Trung Đông và châu Phi, với nhu cầu Halal dự kiến tăng 10-15% hàng năm đến 2030. Tuy nhiên, ông cảnh báo về cạnh tranh từ các nước như Malaysia và Indonesia, yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư vào công nghệ chế biến và kiểm soát chất lượng để đáp ứng tiêu chuẩn của UAE.
Mặc dù tiềm năng lớn, thách thức khi mở cửa thị trường UAE vẫn tồn tại như chi phí chứng nhận cao, thiếu nhân lực chuyên sâu và rào cản văn hóa. Theo dự báo, thị trường Halal toàn cầu đạt 10.000 tỷ USD vào 2028, trong đó thực phẩm Halal tăng từ 2.715 tỷ USD năm 2024 lên 5.911 tỷ USD năm 2033. Để tận dụng, Việt Nam cần chiến lược bài bản, chuẩn bị kỹ lưỡng, xuất khẩu Halal sang UAE không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần đa dạng hóa thị trường, thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp Việt.
