Theo Thông tư số 13/2026/TT-BGDĐT về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông, được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 9/3/2026, kỳ thi năm nay tiếp tục giữ ổn định cấu trúc từ năm 2025: Thí sinh thi hai môn bắt buộc (Ngữ văn, Toán) và hai môn tự chọn, không còn môn thi tổ hợp, giảm một, hai môn so trước đây.
Đề thi được thiết kế theo hướng đánh giá năng lực, chú trọng khả năng vận dụng kiến thức thay vì ghi nhớ máy móc. Đồng thời, kỳ thi được tổ chức trong ba buổi, gọn nhẹ hơn về hình thức nhưng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng học tập.
Ngay từ đầu năm học 2025-2026, các Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, thành phố trên cả nước đã đồng loạt chuẩn bị kế hoạch tổ chức thi, với điểm nhấn là chuẩn hóa dữ liệu và phân cấp trách nhiệm rõ ràng.
Tại nhiều địa phương (như Quảng Ninh, Ninh Bình,…), việc đăng ký dự thi được tổ chức theo hình thức trực tuyến kết hợp trực tiếp; dữ liệu thí sinh được rà soát kỹ từ ảnh, giấy tờ định danh đến thông tin học tập.
Đây là năm đầu tiên kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông tại tỉnh Tuyên Quang được tổ chức trên quy mô lớn hơn, với tổng số thí sinh dự kiến gần 17.000 em. Ông Lê Văn Tuyên, Trưởng phòng Quản lý Chất lượng giáo dục (Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang), cho biết: “Trước thực trạng, tình hình phân bố trên địa bàn rộng, điều kiện kinh tế-xã hội giữa các vùng còn nhiều khác biệt, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp”.
Thứ nhất, về công tác chuyên môn, Sở đã tổ chức xây dựng tài liệu ôn tập chung cho học sinh lớp 12 toàn tỉnh, bảo đảm thống nhất về nội dung và định hướng ôn luyện. Đồng thời, thành lập chín cụm chuyên môn cấp Trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên với sự tham gia của các đơn vị ở cả vùng thuận lợi và vùng khó khăn nhằm tăng cường trao đổi, hỗ trợ lẫn nhau, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và ôn tập.
Song song đó, Sở chỉ đạo các nhà trường tổ chức khảo sát chất lượng định kỳ, thi thử để phân loại học sinh theo nhóm năng lực và có kế hoạch ôn tập phù hợp. Việc này giúp hỗ trợ học sinh yếu, học sinh ở vùng khó khăn, góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các khu vực.
Thứ hai, Sở tập trung chuẩn bị đầy đủ các điều kiện tổ chức kỳ thi như cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương án bố trí điểm thi phù hợp với đặc thù địa bàn rộng và số lượng thí sinh lớn; bảo đảm an ninh, an toàn, phòng chống thiên tai, dịch bệnh; tập huấn đội ngũ cán bộ coi thi, chấm thi; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và địa phương trong toàn tỉnh”.
So với khóa trước, học sinh lớp 12 năm nay có lợi thế rõ rệt khi được học trọn vẹn Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ lớp 10, không còn tình trạng “chuyển giao giữa hai chương trình”. Nhà giáo Nguyễn Thị Hiền, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Kim Liên (Hà Nội) chia sẻ: “Qua thực tiễn tổ chức dạy học và ôn tập cho học sinh lớp 12 dự thi theo quy chế mới, chúng tôi nhận thấy một bài học quan trọng là việc đổi mới phương pháp dạy học cần được triển khai xuyên suốt, thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn ôn thi cuối cấp”.
Nhìn nhận kỳ thi có thể “nhẹ” hơn về số môn, nhưng lại “nặng” hơn trong cách học, cô Hiền lưu ý: “Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tự học, tư duy độc lập và khả năng vận dụng kiến thức. Vì vậy, học sinh cần chủ động hơn trong phương pháp học tập”. Tại ngôi trường này, các buổi trao đổi với phụ huynh và học sinh được tổ chức thường xuyên, nhằm cung cấp thông tin về chương trình, cấu trúc đề thi và phương pháp học tập phù hợp.
Nhìn rộng ra trên cả nước, nhiều Sở Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các trường tăng cường tư vấn, định hướng học sinh ngay từ đầu năm học, đồng thời cung cấp thông tin kịp thời về cấu trúc đề thi và phương pháp ôn tập. Công tác tư vấn đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong toàn hệ thống. Khi học sinh được quyền lựa chọn môn thi, thì việc lựa chọn đúng - phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp - trở thành yếu tố quyết định.
Có thể nói, kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm nay không có quá nhiều biến động song đòi hỏi sự chuẩn bị dài hơi hơn suốt quá trình học tập. Điều đáng ghi nhận chính là sự chuyển đổi trong nhận thức, từ việc “học để thi” dần nhường chỗ cho “học để làm được điều gì đó” ■
Với bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính, trong Thông tư số 13/2026/TT-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, các Sở được trao quyền chủ động hơn trong việc: Bố trí điểm thi phù hợp địa bàn mới; Điều phối nhân lực coi thi, chấm thi; Bảo đảm thí sinh không phải di chuyển quá xa.
