Khai thác sâu giá trị cây dừa

Biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng tiêu cực đến nông nghiệp Việt Nam, buộc sản xuất phải thích ứng với hạn hán, xâm nhập mặn... Trong bối cảnh đó, cây dừa nổi lên như lựa chọn chiến lược ở Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần mở hướng sinh kế bền vững cho người dân.

Ngành dừa Việt Nam đã phát triển được gần 90 dòng sản phẩm.
Ngành dừa Việt Nam đã phát triển được gần 90 dòng sản phẩm.

Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 202 nghìn ha dừa, trong đó 181 nghìn ha đang cho thu hoạch với sản lượng đạt 2,28 triệu tấn; riêng vùng Đồng bằng sông Cửu Long chiếm tới 178 nghìn ha, sản lượng khoảng 1,95 triệu tấn. Tại Vĩnh Long - “thủ phủ dừa” của cả nước, diện tích đã vượt 119 nghìn ha, tương đương khoảng 22 triệu cây, chiếm hơn 50% tổng diện tích dừa cả nước và duy trì mức tăng trưởng ổn định trong những năm gần đây. Đáng chú ý, diện tích dừa tại các vùng ven sông Hậu, sông Hàm Luông, sông Cổ Chiên và những khu vực chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn không ngừng được mở rộng.

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam cho biết, dừa có khả năng chịu hạn tốt, ít rủi ro do thời tiết, đồng thời chi phí chăm sóc thấp, chỉ chiếm khoảng 2-3% tổng thu nhập. Đặc biệt, cây dừa có khả năng chịu mặn tới 10‰, nhu cầu nước tưới không lớn, vào mùa khô, chỉ cần tưới từ 1-3 lần mỗi tuần, rất phù hợp để phát triển ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Cây dừa được đánh giá là loại cây trồng đa giá trị, không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn tạo sinh kế cho nhiều nhóm lao động trong xã hội. Theo TS Nguyễn Hùng Cường, Phó Viện trưởng Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp, hầu như toàn bộ các bộ phận của cây dừa đều được khai thác, sử dụng hiệu quả. Từ xơ dừa sản xuất dây thừng, thảm, vật liệu gia dụng; gáo dừa làm thủ công mỹ nghệ, than; cơm dừa chế biến thực phẩm, dầu dừa; đến lá, thân, rễ đều có giá trị trong xây dựng, ẩm thực và đời sống.

Không chỉ dừng lại ở khai thác đơn lẻ, cây dừa còn mở ra hướng phát triển kinh tế tích hợp đa giá trị, gắn với du lịch sinh thái, văn hóa, ẩm thực và kinh tế tuần hoàn. Mô hình vườn dừa kết hợp cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ du lịch đang được nhiều địa phương khai thác, góp phần nâng cao giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích.

Hiện ngành dừa Việt Nam đã phát triển gần 90 dòng sản phẩm, trong đó có nhiều sản phẩm giá trị cao như tinh dầu dừa phục vụ chăm sóc sức khỏe, làm đẹp; đồng thời có gần 200 sản phẩm thực phẩm sử dụng nguyên liệu từ dừa. Các sản phẩm chủ lực như dầu dừa, nước dừa, cơm dừa, than hoạt tính, chỉ xơ dừa… ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường, cho thấy tiềm năng phát triển rộng mở của ngành hàng này.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây dừa còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Dừa 4 năm tuổi có thể hấp thụ khoảng 20-24 tấn CO₂/ha, tăng lên gần 70-75 tấn CO₂/ha khi đạt 10 năm tuổi. Với giá khoảng 5 USD/tín chỉ carbon, giá trị quy đổi đạt gần 8-8,6 triệu đồng/ha, cho thấy tiềm năng đáng kể trong phát triển nông nghiệp xanh.