Làn sóng tổng đình công và biểu tình
Rạng sáng 27/3, các cuộc biểu tình với quy mô và tính chất nghiêm trọng chưa từng có đã nổ ra trên khắp đất nước Israel, sau khi Thủ tướng Netanyahu cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant cùng ngày. Bộ trưởng Gallant là thành viên cấp cao trong đảng Likud của Thủ tướng Netanyahu và là quan chức cấp cao nhất trong chính phủ phản đối kế hoạch cải cách tư pháp. Ước tính có tới 600.000 người tham gia biểu tình bất chấp đêm muộn. Cảnh sát phải dùng vòi rồng để giải tán đám đông bao vây dinh thự của ông Netanyahu.
Cũng liên quan làn sóng biểu tình chống cải cách tư pháp, Tổng Liên đoàn Lao động Israel (Histadrut) kêu gọi tổng đình công lớn trên cả nước. Các nhân viên tại sân bay quốc tế Ben Gurion và một số lãnh đạo các nghiệp đoàn khác tuyên bố hưởng ứng lời kêu gọi tổng đình công. Nhiều cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, trong đó có các trường học và trung tâm thương mại, đóng cửa trong ngày 27/3. Đây là lần đầu Histadrut kêu gọi tổng đình công kể từ khi nổ ra làn sóng biểu tình ở Israel vào đầu tháng 1 vừa qua. Với số lượng thành viên khoảng 800.000 người, cuộc tổng đình công theo lời kêu gọi của tổ chức này đã khiến nhiều hoạt động kinh tế-xã hội tại Israel đình trệ.
Ba tháng kể từ khi lên nắm quyền, liên minh dân tộc-tôn giáo của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang rơi vào cuộc khủng hoảng liên quan những tranh cãi về kế hoạch cải cách tư pháp. Gói cải cách này sẽ siết chặt quyền kiểm soát của nhà nước đối với các bổ nhiệm chức danh tư pháp, trao cho cơ quan lập pháp quyền tự do hơn trong việc bổ nhiệm các thẩm phán của Tòa án Tối cao. Nhà lãnh đạo Israel từng cho rằng, cải cách tư pháp là cần thiết nhằm khôi phục lại sự cân bằng giữa các nhánh trong chính phủ.
Hoãn kế hoạch cải cách
Sau khi kế hoạch cải cách tư pháp vấp phải sự phản đối của người dân và nhiều quan chức chính phủ, Tổng thống Isaac Herzog đã kêu gọi chính phủ và các nghị sĩ trong liên minh cầm quyền tại quốc hội ngừng ngay lập tức tiến trình cải cách tư pháp, với lý do “nền an ninh, kinh tế và xã hội của đất nước đang bị đe dọa”.
Đêm 27/3, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã có bài phát biểu quan trọng trước người dân Israel, chính thức tuyên bố hoãn thúc đẩy kế hoạch cải cách tư pháp gây tranh cãi hơn 10 tuần qua. Theo ông Netanyahu, việc hoãn kế hoạch cải cách là cần thiết để tiếp tục đối thoại rộng rãi trong nhân dân và tránh nguy cơ xảy ra một cuộc “nội chiến” tại quốc gia này. Trước đó cùng ngày, ông Netanyahu đã ký thỏa thuận với Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir và thủ lĩnh đảng Otzma Yehudit về việc tạm hoãn kế hoạch cải cách tư pháp, song Thủ tướng Netanyahu cũng phải cam kết sẽ đưa kế hoạch này ra biểu quyết trong kỳ họp tiếp theo của Quốc hội nước này (Knesset), dự kiến diễn ra vào đầu mùa hè tới.
Quyết định hoãn kế hoạch cải cách tư pháp đã nhận được phản ứng tích cực từ nội bộ Israel cũng như cộng đồng quốc tế. Tổng Liên đoàn Lao động Israel (Histadrut) đã yêu cầu dừng tổng đình công. Người phát ngôn Nhà trắng, bà Karine Jean-Pierre nêu rõ Mỹ hoan nghênh quyết định của Thủ tướng Netanyahu, cho rằng động thái trên giúp tạo thêm thời gian và không gian để các bên tại Israel có thể thỏa hiệp với nhau. Một đồng minh khác của Israel là Anh cũng hoan nghênh việc nước này hoãn kế hoạch cải cách tư pháp.
Tối 28/3, lãnh đạo liên minh cầm quyền và phe đối lập đã có cuộc đối thoại đầu tiên về kế hoạch cải cách tư pháp, mở ra triển vọng giải quyết ổn thỏa vấn đề gây tranh cãi này. Tờ Times of Israel cho biết, tham gia cuộc gặp tại Phủ Tổng thống ở Jerusalem có thành phần phái đoàn của đảng Yesh Atid, đảng Đoàn kết Quốc gia, đảng Likud trong liên minh cầm quyền... Văn phòng Tổng thống Israel thông báo cuộc gặp diễn ra trong khoảng 90 phút với không khí tốt đẹp. Tổng thống Isaac Herzog tiếp tục chủ trì các cuộc đối thoại trong ngày 29/3, kêu gọi các bên đối thoại và nhượng bộ nhằm giảm căng thẳng.
