Kỳ 3: Bao giờ những sai phạm được xử lý?
(Tiếp theo & hết)
Sai phạm trong hạch toán thu - chi
Theo Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2017 của ACV, tổng doanh thu và thu nhập khác là hơn 15.236,3 tỷ đồng. Cụ thể: doanh thu thuần về bán hàng là hơn 13.830,2 tỷ đồng; doanh thu hoạt động tài chính 1.378,5 tỷ đồng; thu nhập khác 27,5 tỷ đồng. Trong khi đó, ACV chưa hạch toán riêng các khoản thu - chi từ hoạt động khu bay và từ kinh doanh dẫn đến hạch toán chưa đúng doanh thu hoạt động khu bay (tài sản giữ hộ nhà nước) và doanh thu hoạt động của ACV với số tiền hơn 16,4 tỷ đồng.
Đối với hoạt động năm 2017 của ACV, tổng chi phí là hơn 9.892,8 tỷ đồng, trong đó: giá vốn hàng bán hơn 8.182,3 tỷ đồng; chi phí tài chính hơn 606,2 tỷ đồng; chi phí bán hàng hơn 293,2 tỷ đồng; chi phí quản lý DN là hơn 808,6 tỷ đồng; chi phí khác gần 2,4 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả thanh tra ba trong số năm DN cho thấy ACV đã hạch toán tăng không đúng chi phí số tiền hơn 11,4 tỷ đồng. Cụ thể: Công ty mẹ - TCT số tiền hơn 7,2 tỷ đồng, nguyên nhân là do hạch toán tăng không đúng chi phí khấu hao tài sản cố định hơn 5,5 tỷ đồng; hạch toán tăng không đúng vào chi phí đối với chi phí của DA đang trong giai đoạn đầu tư số tiền hơn 1,7 tỷ đồng; Công ty CP Dịch vụ hàng hóa hàng không Việt Nam (ACSV) số tiền 574,5 tỷ đồng, nguyên nhân do hạch toán tăng không đúng chi phí khấu hao tài sản cố định do xác định khung khấu hao tài sản chưa đúng theo quy định; Công ty CP Dịch vụ hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất (SASCO) số tiền hơn 3,6 tỷ đồng, nguyên nhân do hạch toán tăng không đúng chi phí dự phòng nợ phải thu khó đòi số tiền 2,3 tỷ đồng; hạch toán tăng không đúng chi phí thuê mặt bằng bãi đậu xe (do hoạt động này chưa có doanh thu tương ứng) số tiền hơn 1,1 tỷ đồng; hạch toán tăng không đúng chi phí phát hành cổ phiếu mới vào kết quả kinh doanh số tiền 100 triệu đồng.
Liên quan những khoản lợi nhuận trong kinh doanh của ACV, theo báo cáo tài chính hợp nhất năm 2017, tổng lợi nhuận trước thuế là hơn 5.343,4 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế TNDN là 4.121,7 tỷ đồng. Tổng lợi nhuận thực hiện theo báo cáo tài chính riêng của năm DN được thanh tra năm 2017 là hơn 6.115,2 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế TNDN số tiền hơn 4.920,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, đã có ba DN được thanh tra hạch toán thiếu lợi nhuận thực hiện năm 2017 số tiền là hơn 19 tỷ đồng. Công ty mẹ - TCT hạch toán tăng không đúng lợi nhuận từ hoạt động sản xuất, kinh doanh số tiền hơn 9,1 tỷ đồng; Công ty CP Dịch vụ hàng hóa hàng không Việt Nam (ACSV) số tiền 574,5 triệu đồng; Công ty CP Dịch vụ hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất (SASCO) số tiền hơn 3,6 tỷ đồng…
Về việc thu giá sử dụng dịch vụ đường dẫn vào nhà ga tại 21 cảng hàng không và cơ sở thực hiện thu của ACV trong hai năm (2016-2017), chênh lệch thu chi từ hoạt động thu giá sử dụng dịch vụ đường dẫn vào nhà ga là hơn 186,8 tỷ đồng (tổng doanh thu là hơn 494,9 tỷ đồng - tổng chi phí là hơn 308,1 tỷ đồng).
Về cơ sở thu: Theo báo cáo của TCT, trên cơ sở tài sản là đường dẫn vào nhà ga cảng hàng không của ACV về quyền và nghĩa vụ theo quy định tại khoản 2, Điều 105 Luật Đất đai năm 2003 và khoản 2, Điều 166 Luật Đất đai năm 2013 quy định về quyền chung của người sử dụng đất (gồm cả đất giao không thu tiền sử dụng đất) thì người sử dụng đất có quyền: “2. Hưởng thành quả lao động, kết quả đầu tư trên đất”. Trong khi đó, hiện tại ACV đang thực hiện công tác quản lý, khai thác, duy tu bảo dưỡng, duy trì tiêu chuẩn khai thác, tổ chức phân luồng tuyến, bảo đảm an ninh hàng không… đã được xác định giá trị doanh nghiệp theo phương án cổ phần hóa ACV đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Nhưng theo quy định của Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai 2013 thì đất dùng để xây dựng đường dẫn vào nhà ga thuộc đất xây dựng kết cấu hạ tầng cảng hàng không, sân bay là loại đất giao không thu tiền sử dụng đất.
Nộp bổ sung vào NSNN số tiền hơn 321,8 tỷ đồng
Những khoản thiếu chênh lệch thu - chi hơn 10,8 tỷ đồng trong việc thực hiện đầu tư, nâng cấp, duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa kết cấu hạ tầng, trang thiết bị khu bay từ thời điểm ngày 1-4-2016 đến ngày 30-6-2018 cũng đã được xác định nguyên nhân là do ACV chưa loại trừ chi phí đầu tư thuộc giá trị tài sản khu bay đã bàn giao cho TCT Quản lý bay Việt Nam (VATM) dẫn đến xác định thiếu số phải nộp NSNN số tiền hơn 26,3 tỷ đồng. Cụ thể, ngày 12-12-2016, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) có Quyết định số 3976/QĐ-BGTVT, trong đó có nội dung: “Điều 1: Chuyển nguyên trạng hệ thống cung cấp dịch vụ khí tượng hàng không hiện do ACV quản lý, khai thác về VATM theo phương thức có thanh toán bao gồm: chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, nghĩa vụ, tài sản cố định, công cụ, dụng cụ, cơ cấu tổ chức, người lao động, hồ sơ, tài liệu, văn bản có liên quan phục vụ công tác cung cấp dịch vụ khí tượng hàng không. Thời điểm bàn giao và tiếp nhận các dịch vụ kể trên từ ngày 1-1-2017”.
Đến ngày 5-12-2017, ACV thực hiện bàn giao hồ sơ, tài liệu có liên quan thuộc hệ thống cung cấp dịch vụ khí tượng hàng không (trên cơ sở chấp thuận của Bộ GTVT tại Văn bản số 10446/BGTVT-QLDN ngày 14-9-2017 về việc xử lý tài chính đối với giá trị tài sản chuyển giao từ ACV sang VATM) với giá trị tạm quyết toán DA hoàn thành từ ngày 1-4-2016 đến ngày 31-12-2016 là hơn 50 tỷ đồng (chưa bao gồm thuế GTGT). Tuy nhiên, có 3/13 tài sản ACV đã bàn giao cho VATM nhưng chưa loại trừ chi phí đã đầu tư của các tài sản đã bàn giao cho VATM từ thời điểm 1-7-2014 đến thời điểm bàn giao ngày 31-12-2016 số tiền 26,3 tỷ đồng.
Việc chưa loại trừ 3/13 tài sản thuộc hệ thống cung cấp dịch vụ khí tượng hàng không như nêu trên dẫn đến chi phí đầu tư của hoạt động khu bay tính đến thời điểm 21-12-2017 tăng không đúng, do đó đã làm giảm tương ứng với khoản chênh lệch thu - chi của khu bay phải nộp NSNN.
Ngoài những khoản chênh lệch thu - chi từ trước ngày 31-12-2017 đã xử lý thì trong thời gian từ ngày 1-1-2018 đến ngày 30-6-2018 trên cơ sở theo dõi riêng số thu - chi hoạt động của khu bay là 565,9 tỷ đồng (sau khi đã trừ đi chi phí hoạt động; thuế TNDN; chi phí đầu tư xây dựng cơ bản là chi phí thực hiện các DA chuyển tiếp phát sinh trước năm 2017), ACV chưa thực hiện nộp khoản chênh lệch thu - chi nêu trên vào NSNN. Đồng thời, ACV xác định thiếu số thu từ khoản lãi tiền gửi ngân hàng của hoạt động khu bay 25,8 tỷ đồng. Trong đó, ACV chưa mở tài khoản riêng để theo dõi dòng tiền thu - chi của hoạt động khu bay nên toàn bộ số tiền thu được từ dịch vụ hạ cất cánh, các khoản chi phí liên quan hoạt động khu bay đang được ACV theo dõi hạch toán chung với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trước hàng loạt sai phạm, Thanh tra Bộ Tài chính đã đưa ra 15 kiến nghị, đề nghị xử lý. Đoàn thanh tra cũng đã xác định ACV phải nộp bổ sung vào NSNN số tiền hơn 321,8 tỷ đồng. Trong đó, chênh lệch thu - chi từ hoạt động khu bay (tài sản nhà nước) số tiền hơn 24 tỷ đồng, gồm: Chênh lệch khu bay từ ngày 1-4-2016 đến ngày 31-12-2017 là 10,8 tỷ đồng; lãi tiền gửi từ chênh lệch khu bay đến 31-12-2017 số tiền hơn 13,1 tỷ đồng (sau khi đã trừ thuế TNDN do ACV nộp thay số tiền hơn 3,2 tỷ đồng). Một số công ty còn kê khai thiếu số phải nộp vào NSNN số tiền hơn 297,8 tỷ đồng (trong đó: Thuế GTGT là 3,8 tỷ đồng; thuế TNDN là hơn 2,2 tỷ đồng; tiền đền bù giải phóng mặt bằng là 291,7 tỷ đồng). Đồng thời, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc ACV; HĐQT, Tổng Giám đốc công ty được thanh tra tổ chức thực hiện các kiến nghị và các biên bản thanh tra; gửi báo cáo kết quả về Thanh tra Bộ Tài chính trước ngày 31-3-2019.
