Câu chuyện của “mẹ Sông”
Hơn 9 năm trước (2009), bà Nguyễn Thị Sông đã đứng ra thành lập trung tâm nhân đạo. Bà sinh năm 1962, là người mà những đứa trẻ khuyết tật ở trung tâm vẫn thường hay gọi là “Mẹ Sông”.
Hơn 30 năm trước, khi đang còn ngồi trên ghế nhà trường, cô sinh viên Nguyễn Thị Sông bỗng nhiên mắc phải căn bệnh hiểm nghèo, sức khỏe ngày một yếu đi, phải nghỉ học và ở nhà tự chữa bệnh. Trong hành trình dài dằng dặc ấy, bà Sông đã gặp không biết bao nhiêu cảnh đời bất hạnh, có hoàn cảnh còn bi đát, cùng cực. Trong đó có những đứa trẻ bị khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo gia đình không có tiền chạy chữa… Chính những hình ảnh, câu chuyện ấy đã khơi gợi nơi sâu thẳm trái tim bà ý nghĩ phải quyết tâm chữa bệnh để lấy lại sức khỏe làm những việc có ích hơn cho đời. Ngay những tháng năm đầu tiên đi chữa bệnh, bà đã quyết định nhận nuôi mấy đứa trẻ bị bỏ rơi do mắc bệnh hiểm nghèo, và dị tật bẩm sinh.
Sau nhiều năm chạy chữa tích cực, sức khỏe của bà Sông dần hồi phục. Lúc này, bà có điều kiện tham gia nhiều hơn vào công tác từ thiện. Những mảnh đời cơ nhỡ, khuyết tật bà gặp ngày một nhiều. Đi ra ngoài làm việc, gặp những đứa trẻ mồ côi hay khuyết tật không nơi nương tựa, bà đưa về cưu mang, coi chúng như con cháu của mình.
Để các em, các con có chỗ ăn ngủ tốt hơn, bà đã quyết định làm đơn lên chính quyền địa phương thành lập Trung tâm Nhân đạo mang tên Thiên Phúc. Năm 2009, trung tâm có cơ sở ở phường Thọ Xương, TP Bắc Giang chính thức ra đời. Cho đến nay trung tâm là nơi nuôi dưỡng gần 60 đứa trẻ khuyết tật, cơ nhỡ, người không nơi nương tựa. Một số trẻ em khuyết tật ở các tỉnh lân cận như Lạng Sơn, Hải Dương, Quảng Ninh cũng đang được nuôi dưỡng, chăm sóc tại đây.
Những đứa trẻ ở trung tâm ngày một lớn lên vẫn có thể lao động tự nuôi sống bản thân, chúng cần được đi học và đào tạo nghề. Trăn trở nhiều tháng ngày, cuối cùng bà Sông đã xin chính quyền địa phương cho thành lập Công ty TNHH MTV Xã Hội Thiên Phúc với ngành nghề chính là nuôi cấy nấm đông trùng hạ thảo. Gia đình ba Sông đã bốn đời làm nghề thuốc nam dược, ai cũng thích nghiên cứu về các loại dược liệu, nên mới quyết định mở cơ sở nuôi cấy nấm “đông trùng hạ thảo”, chứ không phải một ngành nghề khác.
Nuôi cấy nấm để tạo công ăn việc làm
Được sự giúp đỡ của TS Nguyễn Ngọc Quán - một chuyên gia về nấm, bà Sông đã tìm được cơ sở nuôi cấy nấm ở thôn Yên Sơn, xã Tiền Phong, huyện Yên Dũng. Sau khi giúp đỡ trung tâm nuôi cấy và đào tạo kỹ thuật, TS Nguyễn Ngọc Quán đã chuyển giao công việc cho người kế tiếp. Hiện nay, ông Nguyễn Minh Phượng, 62 tuổi, có bằng chuyên môn về nuôi trồng nấm của Viện Di truyền Nông nghiệp đang đảm nhiệm công việc chính ở cơ sở. Ngoài ra còn có ông Thân Văn Lý cũng đã được hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật tại Viện Di truyền Nông nghiệp.
Nhớ lại những ngày đầu thành lập, ông Phượng cho biết, là tổ chức xã hội phi lợi nhuận, nên trung tâm gặp nhiều khó khăn về kinh tế khi phải đầu tư cả tỷ đồng để cải tạo và xây dựng khu nhà nuôi cấy nấm “đông trùng hạ thảo” đạt chuẩn. Ngoài ra trung tâm cũng phải cải tạo và xây dựng mới một số dãy nhà ở dành cho các học viên và cán bộ, nhân viên để lưu trú. Hầu hết các học viên đều là những người neo đơn và thanh thiếu niên được nuôi dưỡng ở trung tâm cần học nghề và đào tạo việc làm.
Nuôi cấy nấm đông trùng hạ thảo là công việc rất khó khăn, đòi hỏi cả kỹ thuật, kinh nghiệm, tâm huyết lẫn tiền của. Ông Phượng, ông Lý và nhân viên ở Cơ sở đã phải nhiều lần vào tận Đà Lạt để tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại một điểm nuôi cấy nấm đông trùng hạ thảo đã thành công, cũng do chính TS Nguyễn Ngọc Quán tạo dựng trước đây. Và từ đầu năm 2017, những mẻ đông trùng hạ thảo ký sinh từ nấm đầu tiên đã thành công. Sản phẩm đã được Viện Kiểm nghiệm Vệ sinh An toàn Thực phẩm Quốc gia chứng nhận đạt tiêu chuẩn, thậm chí nhiều thông số vượt tiêu chuẩn. Hiện nay cứ khoảng 10 kg đông trùng hạ thảo tươi sau khi phơi, sao sẽ cho ra 1 kg khô với giá từ 180-200 triệu đồng/kg, thì bước đầu cơ sở cũng đã thu về những khoản lợi nhuận khá.
Bà Sông thẳng thắn cho chúng tôi biết khi cơ sở nuôi cấy nấm của công ty đã tạo ra lợi nhuận thì 50% trong số đó sẽ được dành để tái đầu tư, 50% còn lại để phục vụ công việc phúc lợi xã hội tại trung tâm, như chăm sóc trẻ khuyết tật, người già neo đơn, đồng thời thuê giáo viên dạy nghề cho các em, xây dựng nơi ăn ở tốt hơn…
Hiện nay cơ sở nuối cấy nấm đông trùng hạ thảo đã nhận vào làm hơn 20 người gồm các em đã đến tuổi lao động ở trung tâm và một số người neo đơn, người thuộc diện hộ nghèo, khó khăn. Ngoài ra một số người dân ở Bắc Giang và các tỉnh lân cận cũng đã được vào cơ sở để học thêm nghề trồng loại sản phẩm mới mang tên: Nấm tiến vua. Sau khi học xong nghề những người này có thể về tự trồng tại nhà. Bà Sông cho biết hiện nay loại nấm tiến vua do cơ sở và các hộ dân học nghề từ đây sản xuất đã được bán ra thị trường và được chứng nhận VietGAP.
Nấm đông trùng hạ thảo, rồi mới đây là nấm tiến vua đã tạo ra việc làm, thu nhập cho nhiều thành viên của trung tâm. Nhiều công nhân, nhân viên hiện đã có thu nhập 6-7 triệu đồng/tháng. Bà Sông cho biết thêm một số em đang học nghề, tạo việc làm ở cơ sở này cũng được hỗ trợ mọi chi phí với mức từ 2,5 – 3 triệu/tháng/em.
Những em khuyết tật, mồ côi không nơi nương tựa như em Lại Văn Sơn (huyện Lục Ngạn), hay Nguyễn Văn Vượng (huyện Lạng Giang) giờ đây đã có thể đảm nhận một vị trí lao động chính thức ở cơ sở nuôi cấy nấm để có thu nhập tự nuôi sống bản thân. Có trường hợp như cặp vợ chồng Thanh - Thiện trước đây cả hai được trung tâm cưu mang, giúp đỡ thì nay cũng được vào cơ sở làm và đảm nhiệm các vị trí quan trọng. Còn ông Vũ Đức Việt (74 tuổi) vốn là thương binh, nhà có hoàn cảnh rất khó khăn, hiện cũng được nhận vào cơ sở nuôi cấy nấm để làm bảo vệ và phụ giúp nhiều việc khác. Ông rất vui khi đã có thu nhập để trang trải sinh hoạt phí và tiền thuốc men lúc ốm đau. Còn chàng trai Vũ Tuấn Anh, vốn bị chứng tự kỷ lâu năm hành hạ. Nhưng khi vào cơ sở nuôi cấy nấm của trung tâm làm việc, được hòa nhập với mọi người thì Tuấn Anh hiện đã khỏi bệnh…
Đi tham quan những dãy nhà hai tầng khang trang dành để cho học viên, nhân viên ở, thấy được nhiệt huyết, niềm vui cả khi học và làm việc, chúng tôi cảm nhận được ý nghĩa tốt đẹp ở nơi mái ấm dưới những “cây nấm tình thương” này.
