Cây gậy và củ cà rốt

Biếm họa: EMAD HAJJAJ
Biếm họa: EMAD HAJJAJ

Quân đội Mỹ đã phát động các đợt không kích mới nhằm vào Iran trong sáng sớm 8/7, chỉ vài giờ sau khi ba tàu thương mại bị tấn công tại Eo biển Hormuz mà Washington cáo buộc là hành động gây hấn của Tehran.

Reuters dẫn tuyên bố của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho hay, lực lượng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm "áp đặt cái giá nặng nề cho hành vi nhắm mục tiêu và tấn công tàu thương mại". Các quan chức Mỹ cho biết, mục tiêu tấn công bao gồm hệ thống phòng không, hệ thống giám sát bờ biển, tên lửa đất đối không, bệ phóng tên lửa hành trình chống hạm, máy bay không người lái và các cơ sở cảng biển của Iran. Trong khi đó, truyền thông nhà nước Iran cho rằng, tàu nói trên bị tấn công vì đã phớt lờ cảnh báo. Iran từ lâu tuyên bố chỉ có tuyến đường do Tehran phê duyệt mới an toàn khi đi qua eo biển.

Căng thẳng leo thang sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 7/7 đã quyết định thu hồi quy chế miễn trừ cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu, sau các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz - hành động mà Washington cáo buộc là làm gia tăng bất ổn đối với tuyến hàng hải chiến lược của thế giới. Giới chức Mỹ nhấn mạnh, việc Iran được hưởng các cơ chế nới lỏng trừng phạt luôn gắn với điều kiện Tehran phải thực hiện đầy đủ các cam kết trong bản ghi nhớ mới đạt được giữa hai bên.

Trả lời phỏng vấn hãng tin CNBC, một quan chức Mỹ chỉ rõ: "Như Tổng thống Trump và chính quyền đã nhiều lần khẳng định, các lợi ích dành cho Iran hoàn toàn phụ thuộc vào việc nước này tuân thủ các cam kết. Iran chỉ được hưởng các quyền lợi nếu có những hành động phù hợp". Liên quan các vụ tấn công gần đây nhằm vào tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, quan chức trên khẳng định, Washington coi đây là những hành động "không thể chấp nhận" và cho biết, Iran sẽ phải đối mặt với các hậu quả tương ứng.

Giới quan sát nhận định, việc Washington siết chặt trở lại các biện pháp đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang kết hợp sức ép kinh tế với các nỗ lực ngoại giao, còn gọi là chính sách “cây gậy và củ cà rốt”, nhằm buộc Tehran tuân thủ các cam kết an ninh. Tuy nhiên, động thái này không những làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước, đe dọa làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, mà còn ảnh hưởng tới triển vọng đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như sự ổn định của thị trường dầu mỏ toàn cầu.