Trước đó, phiên giao dịch 16-11 là ngày đáo hạn hợp đồng tương lai chỉ số VN30 Index tháng 11-2017. Lịch sử đã lặp lại khi đồng loạt các cổ phiếu (CP) lớn, đặc biệt là SAB, tăng giá rất mạnh. CP thường được sử dụng để kéo hay dìm điểm số dễ nhất đối với VN30 Index là SAB. Do thanh khoản của SAB rất nhỏ nên ở một thời điểm, chỉ cần lượng vốn vừa phải cũng khiến các chỉ số thay đổi mạnh.
Tất cả các phiên giao dịch đáo hạn hợp đồng tương lai chỉ số đều có hiện tượng SAB biến động lớn. Phiên này cũng không phải ngoại lệ. SAB giao dịch thất thường trong ngày, có lúc giảm 1,07%, kìm hãm chỉ số. Tuy nhiên, đến lúc đóng cửa thì SAB tăng vọt 3,36%. SAB đang là CP kìm hãm chỉ số, bất ngờ trở thành CP lôi kéo VN30 Index mạnh nhất. Chỉ số này đóng cửa tăng vọt lên 890,01 điểm, tương đương 1,42%. Trong khi đó, điểm số đóng cửa của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 Index tháng 11 là 888,1 điểm. Như vậy, NĐT bán ra đã có lời 1,91 điểm, vì giá thanh toán đáo hạn của hợp đồng này sẽ là điểm số của VN30 Index chứ không phải giá hợp đồng.
SAB tăng mạnh cũng kéo theo mức tăng lớn của VN Index. Chỉ số này tăng tới 1,16% lúc đóng cửa, vượt qua cả mức 890 điểm, lên 892,8 điểm. Các CP lớn khác không đủ sức đẩy VN Index nhiều như vậy do mức tăng đã chững lại về cuối phiên. Chỉ duy nhất SAB tăng rất cao lúc đóng cửa là thay đổi lớn.
Kể từ khi có TT phái sinh, TTCP giao dịch với biến động rất lớn vào ngày đáo hạn. Những CP có khả năng thao túng dễ dàng như SAB cũng trở nên thất thường. Việc các CP lớn liên tục kéo chỉ số lên đã có được kết quả tốt. Hàng trăm CP khác cũng tăng giá theo, đặc biệt là các CP đầu cơ (ĐC) nóng trở lại. Đây là thay đổi tích cực, vì như vậy TT đã tăng với chất lượng tốt hơn. Với số lượng CP tăng giá gấp rưỡi số giảm, TT đang cho thấy mức độ thăng hoa rất cao.
VN Index đóng cửa phiên tăng 1,16%, mức tăng chỉ thấp hơn phiên đầu tuần qua một chút. Chỉ số dừng ở mức 892,8 điểm, tương đương với đáy điều chỉnh thấp nhất của TT hồi tháng 8-2007. Câu chuyện lúc này lại là các mã lớn như VNM, VIC, VCB đều đang ở đỉnh cao nhất trong lịch sử niêm yết.
Trong phiên 16-11, TT cũng chứng kiến tình trạng giao dịch nóng của rất nhiều mã CPĐC như: DHM, AMD, OGC, ACM, VIG, BII… Hiện tượng này cho thấy sự cuồng nhiệt của dòng tiền đã trở lại. Khi hàng chục CP được đầu cơ lên hết biên độ trong ngày tức là nhà đầu cơ đã nhảy vào TT và chấp nhận mạo hiểm. Thanh khoản cũng đã tăng rất cao. Lượng vốn rất lớn đã vào TT và tạo sức nóng đáng kể.
Tuy nhiên, đến phiên giao dịch cuối tuần qua, ngày 17-11, VN Index đã không thể làm nên kỳ tích vượt 900 điểm. NĐT coi đó là mức kháng cự mạnh và bắt đầu bán ra dữ dội. TT quay đầu sụt giảm bất ngờ. Mức cao nhất VN Index đạt được trong phiên này là 898,11 điểm, cũng là một kỷ lục. Nhưng sẽ mỹ mãn hơn nếu chỉ số chinh phục thành công ngưỡng 900 điểm ngay trong tháng 11. Yếu tố trụ đã không đủ để giúp VN Index làm nên kỳ tích.
Phiên này chỉ duy nhất VIC là đủ mạnh để làm chỗ dựa cho chỉ số khi CP này tăng thêm 2,15%. Một CP “cùng họ” khác là VRE, tăng 1,36%, cũng là yếu tố bất ngờ. VRE kết thúc nhịp giảm hơn 11% trong ba phiên trước đó, quay lại hỗ trợ VIC để kéo chỉ số VN Index. Đáng tiếc là sức tăng của hai CP này có phần đơn lẻ. Có quá nhiều CP lớn giảm giá, đẩy VN Index sụt giảm 0,24%.
Đầu phiên, TT khá đồng thuận ở các blue chip khi kéo chỉ số tăng vọt lên sát 900 điểm, trên mức tham chiếu khoảng 0,59%. Sau đó các trụ đồng loạt bị xả, kể cả VIC, khiến cho đà tăng suy yếu nhanh chóng và chuyển sang đảo chiều giảm.
Hiện tượng xả ở các blue chip đã tác động mạnh lên toàn TT. Phiên này đà giảm rất rộng, trung bình cứ 1 mã giảm chỉ có 0,68 mã tăng. Rất ít CPĐC vừa tăng nóng phiên kề trước có thể trụ lại được. Điều đó phần nào cũng thể hiện sự mong manh trong tâm lý nhà đầu cơ.
Một TT sụt giảm ở điểm số và blue chip thường dẫn đến mối lo ngại chung. Nếu như blue chip còn không trụ được thì các CP khác khó lòng đi ngược TT. Mặt khác, đợt tăng tốt từ đầu tuần qua đã khiến nhà đầu cơ ngắn hạn có lợi nhuận khá cao chỉ trong vòng T+3. Do đó áp lực bán tăng lên. Với phần lớn số CP quay đầu giảm giá, TT chịu áp lực chốt lời ngắn hạn và bất kể CP đã tăng nhiều hay ít đều bị ảnh hưởng từ xu hướng này. Đó là do nhà đầu cơ mua từ trước bắt đầu hiện thực hóa lợi nhuận.
VN Index thất bại trước ngưỡng 900 điểm sau khi vươn sát là dấu hiệu cảnh báo ngắn hạn. TT đã tăng rất nhanh trong vài tuần qua. Đà tăng càng nhanh thì rủi ro đảo chiều càng cao. Tuy nhiên, mốc 900 điểm là một mốc số tròn, mang yếu tố tâm lý mạnh. Nếu VN Index gặp khó khăn tại mức này thì cũng không có gì quá đặc biệt. Những CP lớn nhất như VNM, VCB, GAS cũng đang gặp khó khăn tại đỉnh ngắn hạn. TT đang đứng trước khả năng hạ nhiệt để cân bằng hay nguy cơ sụt giảm trong ngắn hạn là câu hỏi lớn với rất nhiều NĐT.
