So với cách đây 10 năm, phí QLQ hiện nay đã giảm một nửa, trung bình từ 2% xuống chỉ còn 1%, không thiếu trường hợp còn 0,5%. Việc công ty quản lý quỹ (CTQLQ) gia tăng được tài sản để quản lý không có nghĩa là phí cũng tăng tương ứng. Chẳng hạn phí quản lý của quỹ là 1%, nhưng khi cần có thêm giá trị tài sản, CTQLQ thậm chí chấp nhận hạ xuống 0,5% với các nhà đầu tư (NĐT) lớn. Quản lý cao cấp tại CTQLQ chia sẻ, phí quản lý giờ đây đủ để trả cho các chi phí vận hành, còn lại thu nhập của những người làm trong ngành (fund manager) phụ thuộc chuyện có lợi nhuận hay không.
Thí dụ, khi xây dựng kế hoạch đầu tư của quỹ, fund manager sẽ đưa ra dự báo về lợi nhuận đạt được và đề xuất mức thưởng, tầm 20% lợi nhuận quỹ. Điều này cũng đồng nghĩa với việc không có lãi thì gần như fund manager đi làm “không lương”, tiền không có mà danh tiếng thì lại ảnh hưởng. Có những quỹ còn gay gắt đến mức, khi làm ăn thuận lợi, fund manager được thưởng rồi sau đó một thời gian ngắn, quỹ chững lại, quỹ tìm cách gây áp lực để fund manager nghỉ việc vì cho rằng trả lương cao quá.
Tại sao TT thuận lợi, tiền đổ vào nhiều, nhu cầu quản lý tài sản lớn mà CTQLQ lại phải chịu áp lực như vậy?
Cầu lớn, nhưng cung còn lớn hơn. Từ giai đoạn 2008-2013, ngành QLQ, trong đó các quỹ đóng bắt đầu rơi vào giai đoạn suy thoái. Các quỹ đại chúng hoạt động kém minh bạch dần phải chuyển sang quỹ mở. Nhưng thay vì bỏ tiền vào quỹ, NĐT lựa chọn các dịch vụ quản lý tài sản cá nhân, quản lý tài sản cho người giàu (wealth management) diễn ra trong phạm vi hẹp và được tối đa hóa ở mức độ cao nhất. Chẳng hạn, với các dịch vụ wealth management, định chế tài chính thậm chí có thể phân công một vài cá nhân phụ trách số ít khách hàng và chăm sóc tối đa.
Lập ra một CTQLQ có thể khó khăn, nhưng wealth management lại là dịch vụ mở, ngân hàng cũng có thể làm, rồi công ty chứng khoán hay thậm chí là những người làm trong ngành tài chính lâu năm, có kinh nghiệm và uy tín. Rồi xu hướng đầu tư cũng có nhiều sự thay đổi, chẳng hạn như việc đầu tư vào lĩnh vực startup (khởi nghiệp), đòi hỏi những người am hiểu ngành, hay chí ít sẽ phải dấn thân cùng dự án để kiểm soát dòng vốn. Trừ những quỹ chuyên startup, các quỹ còn lại khó lòng dấn thân vào mảng này vì thiếu cả về nhân sự lẫn kinh nghiệm. Cuộc chơi startup dành cho các doanh nghiệp, các cá nhân có tính đơn lẻ, nhưng có chiều sâu hơn. Những người tham gia trong hệ sinh thái startup sẽ tự tạo ra một kênh đầu tư, gọi vốn cho riêng mình thay vì nhờ cậy vào các CTQLQ.
NĐT giờ đây mong muốn kiểm soát dòng tiền của mình chặt chẽ hơn trước và tất nhiên cũng với mức phí rẻ hơn. Theo đại diện Baoviet Fund, một trong những CTQLQ đại chúng thành công nhất trong 5 năm gần đây, phí QLQ đang hình thành một mặt bằng mới, và đừng nhìn lại quá khứ để cho rằng mức phí thấp. CTQLQ giờ đây phải bỏ ra nhiều công sức hơn để làm dịch vụ, chăm sóc khách hàng chứ không riêng gì chuyện đầu tư của mình.