Thiệt đơn thiệt kép
Hồi cuối năm 2016, SMC có vốn điều lệ vào tầm 300 tỷ đồng nhưng lại có tin đồn rằng công ty này lỗ đến hàng tỷ USD, tức là tính bằng chục nghìn tỷ đồng. Quý IV-2017, Tập đoàn địa ốc Hòa Bình (HBC) đã phải gửi thông báo đến các cổ đông, trong đó thống kê ba tin đồn tạo nên làn sóng bán tháo cổ phiếu (CP). Thống kê cho thấy, những doanh nghiệp (DN) dính tin đồn và có độ lan tỏa thì trong ngắn hạn phần lớn đều chịu tác động tiêu cực về giá CP, còn về dài hạn dù mọi chuyện ổn thỏa, vẫn đọng lại những nghi ngờ hay thắc mắc kiểu như “chắc phải có lửa mới có khói” hoặc “không biết thật hay giả”.
Có thể tạm định nghĩa tin đồn thất thiệt trên TTCK là những thông tin thiếu chính xác, chưa được kiểm chứng và lan truyền trên phạm vi rộng, thậm chí một số báo “lá cải” ngang nhiên đăng tải kiểu mập mờ thông tin và dưới chiêu bài: “nhà đầu tư cảm thấy”, “nhà đầu tư đặt câu hỏi”…
Thông tin thiếu chính xác tất nhiên còn nhiều hơn cả tin đồn nhưng không phải tin nào cũng đủ sức lan truyền, mà phải có chất xúc tác, mà xúc tác ở đây đến từ bối cảnh, xu hướng của DN, CP, hoặc diễn biến của TT. Đơn cử, một DN luôn được đánh giá cao về minh bạch thông tin thì những tin đồn liên quan gian lận báo cáo tài chính, xào nấu sổ sách gần như không có cửa tác oai, tác quái!
Thế khó của doanh nghiệp
TTCK một số nước trên thế giới đã có những cơ chế buộc DN phải giải trình liên tục về các tin đồn, chừng nào sáng tỏ mới thôi. Tuy nhiên, đó chỉ là tác động một chiều, ở đây cũng cần phải tính đến những biện pháp xử lý các nguồn thông tin không chính xác. Dù vậy, nhìn lại lịch sử của TTCK, có rất ít những tin đồn thất thiệt bị xử lý triệt để. Đối với DN, dường như việc giải trình chính thức, và vãn hồi niềm tin trong NĐT cũng đủ khiến họ mệt mỏi và không tính đến chuyện truy ngược. Mặt khác, cũng có quan điểm theo kiểu chuyện gì qua thì cho qua luôn, càng mổ xẻ càng rối nên các DN thường không muốn nhắc đến về sau.
Đơn cử, những tin đồn kiểu lãnh đạo DN “đánh đấm” hay nhóm này, nhóm kia “làm giá” CP là rất phổ biến. Về phía lãnh đạo DN, việc lên tiếng trước những tin đồn kiểu này được xem như “chống chế” và hành xử kiểu gì cũng sẽ bị “nói ra nói vào”. Chẳng hạn, nếu DN lên tiếng rằng không liên quan việc làm giá, sẽ có ý kiến cho rằng “không có sao phải thanh minh”. Nếu DN im lặng thì cổ đông lại cho rằng không quan tâm quyền lợi của họ. Rất hiếm có những DN tuyên bố nói không với “đội lái” một cách công khai, bởi khi nói kiểu này, sẽ bị nhiều người cho là “làm màu”!
Trong rất nhiều loại rủi ro mà DN phải tìm cách hóa giải thì rủi ro thông tin không chính xác, rủi ro tin đồn có lẽ là nghiêm trọng nhất vì nó luôn thường trực và biến hóa. Do vậy, để DN lành mạnh phát triển và được phát triển trong môi trường lạnh mạnh, các cơ quan chức năng không thể không vào cuộc và cần xử lý nghiêm những kẻ tư lợi từ tin đồn thất thiệt.